II SA/Rz 142/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W.D. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 sierpnia 2018 r. II SA/Rz 142/18 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę W.D. (dalej: skarżąca) na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej wykonanie robót budowlanych. Następnie skarżąca złożyła w tut. Sądzie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. We wniosku podała, że jej jedyne źródło dochodu stanowi renta kwartalna w wysokości 579,62 zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 218 zł. Natomiast mąż pobiera emeryturę w wysokości 1591,18 zł. Oboje są osobami schorowanymi, dochody przeznaczają głównie na zakup leków. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r. II SA/Rz 142/18 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie zmienił wydane wcześniej postanowienie z dnia 5 marca 2018 r., w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz odmówił zmiany tego postanowienia w zakresie dotyczącym kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz nadmienił, że jest to trzeci już wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. wnioskodawczyni została zwolniona od wpisu od skargi oraz od obowiązku ponoszenia pozostałych opłat powyżej kwoty 50 zł, odmówiono jej natomiast przyznania adwokata. Z racji tego, że złożony na obecnym etapie postępowania wniosek zawierał tożsame ze złożonym uprzednio wnioskiem, będącym przedmiotem rozpoznania przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r., żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, referendarz sądowy za właściwe uznał skorzystanie z regulacji zawartej w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej: P.p.s.a.). Stosując powołany wyżej przepis, referendarz uznał, że sytuacja materialna skarżącej nie uległa zmianie, a zatem nie było podstaw do zmiany wydanego wcześniej orzeczenia w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Odnosząc się zaś do żądania ustanowienia adwokata, referendarz wyjaśnił, że zmieniła się sytuacja procesowa strony, gdyż zaskarżenie wydanego w sprawie wyroku możliwe jest jedynie z udziałem zawodowego pełnomocnika. Taki bowiem wymóg wprowadza art. 175 § 1 P.p.s.a. Zdaniem referendarza powyższa okoliczność uzasadnia zastosowanie art. 165 P.p.s.a. Jak wskazano w uzasadnieniu, zły stan zdrowia skarżącej i jej męża skutkujący ponoszeniem znacznych wydatków na leczenie powoduje, że nie jest ona w stanie bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Brak zaś profesjonalnej pomocy prawnej mógłby na obecnym etapie postępowania pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia, skarżąca podniosła, że nie zgadza się z nim w części dotyczącej odmowy zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wniosła o zwolnienie jej od tych kosztów w całości. Zdaniem skarżącej referendarz sądowy błędnie ocenił sytuację życiową i materialną jej i jej męża. Podniosła, że wraz z mężem potrzebują pomocy od państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy złożony na obecnym etapie postępowania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zawiera w istocie żądanie tożsame z wnioskiem, który stanowił przedmiot oceny w postanowieniu wydanym w dniu 5 marca 2018 r. Jak wyżej wskazano, skarżącej przyznano uprzednio prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi oraz od obowiązku uiszczenia pozostałych kosztów sądowych każdorazowo ponad kwotę 50 zł, zaś zaskarżonym obecnie postanowieniem przyznano jej adwokata. W złożonym sprzeciwie skarżąca domaga się natomiast zwolnienia jej od kosztów sądowych w całości. Słusznie referendarz sądowy przyjął, że kolejny ze złożonych wniosków powinien być rozpatrywany w świetle art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Istota tej regulacji polega na tym, że referendarz sądowy nie bada słuszności wydanego wcześniej orzeczenia, to bowiem może być kwestionowane sprzeciwem skierowanym do Sądu, a jedynie ocenia, czy w sprawie doszło do zmiany okoliczność uzasadniającej inną niż uprzednio treść rozstrzygnięcia. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy, okoliczności te muszą dotyczyć sytuacji rodzinnej bądź majątkowej wnioskodawcy oraz winny być na tyle istotne, by przemawiały za inną, niż dotychczas dokonana w sprawie, oceną. Zdaniem Sądu analiza wniosku skarżącej prowadzi do stwierdzenia, że zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy zasadnie odmówił uwzględnienia zgłoszonego żądania. Jeśli chodzi o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych to analiza ponownego wniosku skarżącej oraz złożonego przez nią sprzeciwu nie wskazuje by stan majątkowy, sytuacja rodzinna, jak też wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej uległy zmianie. Podane w obu wnioskach informacje są w zasadzie zbieżne. Z tych też przyczyn, referendarz sądowy odmówił zmiany uprzednio wydanego w sprawie orzeczenia w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Nowych okoliczności nie wskazano również w złożonym sprzeciwie. Dlatego też, zdaniem Sądu, referendarz prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zaszły przesłanki, o których mowa w art. 165 P.p.s.a., a więc nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, dające podstawy do zmiany orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2, art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 165 P.p.s.a., Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.