II SA/Rz 143/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu WD od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2018 r. II SA/Rz 143/18 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi WD na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej rozbiórkę - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Skarżąca WD zwróciła się po raz kolejny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 143/18 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 5 marca 2018 r., którym przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi oraz od obowiązku uiszczenia pozostałych kosztów sądowych każdorazowo ponad kwotę 50 zł oraz odmówiono jej prawa pomocy w zakresie pozostałych kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia adwokata. Uzasadniając powyższe referendarz sądowy wskazał, że skarżąca ma możliwość częściowego partycypowania w kosztach postępowania – uiściła opłatę od skargi w kwocie 50 zł. Porównując oba wnioski skarżącej referendarz ocenił, że jej sytuacja rodzinna, jak też wysokość dochodów w gospodarstwie domowym nie uległy zmianie. Deklarowane kwoty świadczeń pozostały niezmienne. W ocenie referendarza sądowego nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a.") i wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 5 marca 2018 r. Jak wskazał referendarz, wnioskodawczyni nie udokumentowała w sposób wystarczający wydatków, na które powołuje się w złożonym wniosku. Końcowo wyjaśnił, że obowiązujące przepisy prawa nie zawierają reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie byłby konieczny na etapie rozpoznania skargi. W sprzeciwie złożonym od powyższego orzeczenia, WD wniosła o uchylenie w/w postanowienia i ponowne rozpoznanie sprawy, bądź jego zmianę, poprzez przyznanie jej pełnej pomocy prawnej. Uzasadniając powyższe wskazała, że nie stać jej na opłacenie obrońcy z urzędu. Do złożonego sprzeciwu wnioskodawczyni załączyła dodatkowe dokumenty w postaci m.in. faktur oraz rachunków, dokumentujących ponoszone wydatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku dokładne dane obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. W sytuacji, gdy przedstawione okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. Jak wyżej wskazano, skarżącej przyznano uprzednio prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi oraz od obowiązku uiszczenia pozostałych kosztów sądowych każdorazowo ponad kwotę 50 zł oraz odmówiono jej prawa pomocy w zakresie pozostałych kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia adwokata. Obecnie skarżąca złożyła ponowny wniosek, w którym domaga się po raz kolejny przyznania jej pełnomocnika z urzędu. W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącej prowadzi do stwierdzenia, że zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy w pełni zasadnie odmówił uwzględnienia zgłoszonego żądania. W wydanym postanowieniu referendarz sądowy słusznie zdaniem Sądu ocenił, że w sprawie nie zaszły przesłanki, o których mowa w art. 165 P.p.s.a., warunkujące możliwość zmiany wydanego orzeczenia. Konieczną przesłanką do zastosowania tego przepisu jest zmiana okoliczność sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi więc o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Z ponownego wniosku skarżącej oraz złożonego przez nią sprzeciwu nie wynika, żeby okoliczności te zmieniły się w odniesieniu do wskazywanych w uprzednim wniosku skarżącej. Zdaniem Sądu referendarz sądowy słusznie ocenił, że z porównania tych wniosków wynika, że zarówno stan majątkowy, sytuacja rodzinna, jak też wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej nie uległy zmianie. Nowych okoliczności nie wskazano również w złożonym sprzeciwie. Wnioskodawczyni załączyła jedynie szereg dokumentów, z tego część niemających znaczenia dla przyznania jej wnioskowanego wsparcia oraz faktury i rachunki wykazujące wydatki, jednakże ponoszone w różnych latach. Na podstawie tych dokumentów nie sposób ocenić jakie comiesięczne wydatki faktycznie ponosi wnioskodawczyni. Nie można zatem przyjąć, że doszło do zmiany okoliczności i tym samym spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 165 P.p.s.a. Ponadto skarżąca rzeczywiście uiściła częściowy wpis od skargi w trzech zainicjowanych przez siebie sprawach, w których wnosi o przyznanie jej prawa pomocy, co oznacza, że pewne środki na ten cel była w stanie wygospodarować. Okoliczność ta budzi wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej skarżącej oraz jej zdolności płatniczych, a co za tym idzie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. Ponadto należy dodać, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują obowiązku udziału zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie sprawy. Brak zawodowego pełnomocnika w żaden sposób nie ogranicza prawa do sądu wnioskującej. Nadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Sąd bierze także z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia zaistniałe w postępowaniu przed organami administracji, gwarantując w ten sposób rzetelne rozpoznanie sprawy. Z tych też względów, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.