II SA/Rz 1431/21

WyrokWSA w Rzeszowie2022-02-02

Skład orzekający: Maciej Kobak, Elżbieta Mazur - Selwa, Maria Mikolik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę, nie informując jej o możliwości zawieszenia emerytury w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 8, 9 i 79a k.p.a.) poprzez brak należytego poinformowania strony o możliwości zawieszenia emerytury w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Brak takiego pouczenia, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na dwie negatywne przesłanki: brak wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności momentu jej powstania oraz fakt, że skarżąca pobiera emeryturę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że pobieranie emerytury jest negatywną przesłanką, ale jednocześnie wskazując na możliwość wyboru świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu emerytury. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. J. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. II SA/Rz 1431/21 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi M. J. (dalej: skarżąca) reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. Ż. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: Kolegium, SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: organ I instancji, Wójt) z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S. B. Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że 2 marca 2021 r. M. J., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. Ż. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S. B., która legitymuje się orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w [...] z dnia [...] maja 1992 r. nr akt [...] zaliczającym ją do pierwszej grupy inwalidzkiej na stałe oraz orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] zaliczającą ją do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na stałe. W orzeczeniu tym wskazano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że M. J. nie pracuje ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej, od października 2014 r. sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawną matką. M. J. jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad matką, jej siostra przebywa na stałe w [...] i nie utrzymuje kontaktu z matką, w związku z tym nie jest możliwe sprawowanie przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. M. J. nie ma ustalonego prawa do renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego ani do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Wnioskodawczyni nie ma również ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego ani zasiłku dla opiekuna. Z oświadczenia M. J. oraz decyzji ZUS Oddział w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] wynika, że M. J. ma ustalone prawo do emerytury i pobiera emeryturę z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto M. J. ani jej mąż nie posiadają gospodarstwa rolnego, nie są rolnikami ani domownikami rolnika. S. B. jest wdową, jej rodzice nie żyją. W związku z jej niepełnosprawnością inna osoba nie ma ustalonego prawa do: wcześniejszej emerytury, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna. Na osobę wymagającą opieki inna osoba nie jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką nad nią. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił M. J. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S. B. W uzasadnieniu organ I instancji, po przytoczeniu treści art. 3 ust. 11, art. 20 ust. 2, art. 17 ust. 5, art. 17 ust. 1b i ust. 2 ustawy listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U.2020 r., poz. 111; dalej: u.ś.r.) stwierdził, że zachodzą dwie negatywne przesłanki przyznania M. J. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, wynikające z art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r, a mianowicie brak wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności momentu powstania niepełnosprawności oraz fakt, że M. J. ma ustalone prawo do emerytury i pobiera emeryturę z ZUS. Wójt nadmienił, że wysokość pobieranej przez skarżącą emerytury jest niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji M. J. reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. Ż. złożyła odwołanie, wnioskując o uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Pełnomocnik skarżącej powołał się na wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 podnosząc, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W odwołaniu wskazano, że M. J. bezsprzecznie pobiera emeryturę z ZUS, jednak nie jest to kwestia jej wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Zdaniem pełnomocnika, ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynika jednoznacznie, że wykazuje ona intencję wyboru świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce pobieranej emerytury, jako korzystniejszego dla niej, a także wskazał, że skarżąca ma świadomość, że będzie obowiązana do zaprzestania pobierania emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na wstępie Kolegium wskazało, że podstawą prawną wydanej decyzji jest art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a."). Natomiast podstawę materialnoprawną decyzji stanowi ustawa o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 u.ś.r. wskazał, że w związku z wyrokiem TK z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, w odniesieniu do opiekunów osób bliskich, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium wskazanego w art. 17 ust. 1 lit. b u.ś.r., jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Zdaniem SKO norma prawna uznana za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną, a wydana na takiej postawie prawnej decyzja administracyjna musi być uznana za wadliwą, przy czym wadliwość ta może odpowiadać przesłance rażącego naruszenia prawa. Wobec powyższego Kolegium uznało, że organ I instancji błędnie oparł wydaną decyzję na art. 17 ust. 1 lit. b u.ś.r. SKO uznało, że w niniejszej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci posiadania przez M. J. prawa do emerytury. Organ II instancji uznał, że prawidłowe jest stosowanie takiej wykładni przepisów, która pozwala na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego emerytom – opiekunom w wysokości określonej w art. 17 ust. 3 u.ś.r., jednak należy uzależnić przyznanie świadczenia od spełnienia niezbędnej przesłanki, poprzez dokonanie przez opiekuna wyboru jednego z w/w świadczeń, co może przybrać formę zawieszenia emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 291; dalej: ustawa o FUS). Zdaniem SKO, skarżąca działająca przez fachowego pełnomocnika, jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji miała wiedzę, co do możliwości dokonania wyboru pomiędzy emerytury a świadczeniem pielęgnacyjnym oraz co do zasadności złożenia wniosku o zawieszenie emerytury. Końcowo Kolegium wskazało, że do dnia wydania niniejszej decyzji, skarżąca nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty emerytury, ani nie poinformowała o wystąpieniu do właściwego organu z wnioskiem o zawieszenie prawa do emerytury. SKO wyjaśniło również, że organ I instancji nie był zobowiązany, ani uprawniony do wezwania skarżącej do rezygnacji z pobierania emerytury, ponieważ decyzja o dokonaniu wyboru świadczenia i złożenie wniosku o zawieszenie emerytury spoczywa na wnioskodawczyni. M. J., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata M. Ż. wniosła skargę na w/w decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...], w której zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej podkreślił, że organy obu instancji poprzestały na literalnym brzmieniu treści art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przyjęły, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, w związku z tym nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 pełnomocnik wskazał, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a także z zasadami sprawiedliwości społecznej wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego 10 lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga została uwzględniona z uwagi na naruszenie art. 8, art. 9 i art. 79a k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy w ramach oceny pod względem możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji dysponowania przez nią uprawnieniem do emerytury. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Zastosowana wobec skarżącej regulacja prawna stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego (TK). Trybunał wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, orzekł, iż art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 8 lipca 2019 r. W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego było ustalenie, że strona posiada prawo do emerytury, nie zaś do renty. Zatem skutki ww. wyroku TK nie odnoszą się przynajmniej wprost do sytuacji skarżącej wnioskodawczyni. Niemniej Sąd, mając na uwadze ocenę Trybunału co do regulacji z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyrażoną w powyższym orzeczeniu, w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, że prawo do świadczenia emerytalnego nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Osoby pobierające świadczenie emerytalne w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), ze względu na art. 32 Konstytucji RP, również powinny posiadać możliwość wyboru korzyści socjalnych pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego, tak jak osoby, dla których możliwość wyboru kolizyjnych świadczeń przewidziano w art. 27 ust. 5 u.ś.r. (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2020 r., o sygn. I OSK 650/20, wszystkie orzeczenia dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na takich opiekunach również spoczywa prawny i moralny obowiązek sprawowania stałej opieki na bliskimi członkami ich rodzin, zaś władze publiczne mocą art. 69 Konstytucji RP są zobowiązane do niesienia pomocy w zabezpieczeniu egzystencji osób niepełnoprawnych. Dlatego organy administracji powinny wspierać opiekunów w ich staraniach opiekuńczych, umożliwiając na podstawie obowiązujących rozwiązań proceduralnych i materialnych, rozważenie rezygnacji z wypłaty emerytury, na rzecz uzyskania korzystniejszego finansowo świadczenia pielęgnacyjnego. Skład orzekający WSA w pełni akceptuje i uznaje za własne stanowisko WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Po 808/19, z dnia 23 stycznia 2020 r., o sygn. IV SA/Po 824/19, z dnia 16 stycznia 2020 r. o sygn. IV SA/Po 982/19, WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., o sygn. II SA/Rz 1265/19, oraz 6 wyrażone w wyrokach NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, i z 27 maja 2020 r., sygn. akt 2375/19, dostępne w LEX oraz CBOSA). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale z powodów wywiedzionych wyżej trzeba przyjąć, że zawieszenie tego prawa na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o FUS wyłącza negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci prawa do emerytury. W niniejszej sprawie SKO zastrzegło, że w celu otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest wcześniejsze zawieszenie prawa do emerytury. Stanowisko to jest prawidłowe i uwzględnia wskazany powyżej pogląd orzecznictwa sądowego co do sposobu, w jakim należy rozwiązać problem kolizji prawa do dwóch konkurujących ze sobą świadczeń (w tym przypadku świadczenia pielęgnacyjnego oraz prawa do emerytury). Dla oceny prawidłowości działania organu kluczowe jest jednak to, czy skarżącej w toku postępowania, zarówno przez organem I, jak i II instancji, zapewniono możliwość realnego wyboru pomiędzy przysługującymi jej świadczeniami. Na etapie postępowania przed organem I instancji, przed wydaniem decyzji w sprawie Wójt poinformował Skarżącą o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych materiałów i dowodów. Organ I instancji co prawda poinformował Skarżącą, że zaistniała przesłanka do odmowy przyznania świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., jednakże nie poinformował Skarżącej precyzyjnie, jakich wymogów powinna dopełnić, aby wyeliminować negatywną przesłankę do przyznania świadczenia, wynikającą z ww. przepisu. Organ I instancji poinformował Stronę jedynie o możliwości złożenia dodatkowych dowodów. Nie wskazał jednak w sposób precyzyjny, że Strona powinna dokonać wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą i w tym celu zwiesić to ostanie przysługujące jej świadczenie. Z kolei Kolegium przyjęło, że skoro skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zachodziła potrzeba kierowania do strony wezwania do zawieszenia prawa do emerytury. Powołując się na treść wniosku i odwołania Kolegium uznało, że skarżąca miała świadomość co do konieczności zawieszenia prawa do emerytury. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłączają, ani też nie ograniczają zakresu zasady wyczerpującego informowania stron w sytuacji, gdy są one reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników. Z kolei we wniosku pełnomocnik skarżącej wskazując na konieczność dokonania wykładni systemowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wskazywał na możliwość przyznania świadczenia w wysokości przewyższającej wysokość emerytury. W odwołaniu pełnomocnik podnosił z kolei, że z treści wniosku wynika intencja wyboru świadczenia pielęgnacyjnego. Należy wskazać, że wobec istniejących rozbieżności również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym co do sposobu rozstrzygania spraw w przypadku kolizji praw do konkurencyjnych świadczeń istotnego znaczenia nabiera skierowanie do strony odpowiedniego wezwania, w którym organ klarownie przedstawiłby swoje stanowisko ze wskazaniem, której przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego strona nie spełniła oraz w jaki sposób powinna ona wykazać spełnienie warunku koniecznego do uwzględnienia jej wniosku. Do takiego sposobu procedowania organy zobowiązuje treść art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Należy pamiętać, że zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o FUS wywołuje daleko idące skutki dla strony, gdyż w jego wyniku strona świadczenia emerytalnego nie otrzymuje. Trudno więc wymagać od strony, aby ta zawiesiła prawo do świadczenia niejako z "góry" w sytuacji gdy nie ma pewności, że otrzyma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Prowadzenie postępowania w sposób zgodny z art. 8 i art. 9 k.p.a. wymaga, aby organ przed wydaniem decyzji w trybie art. 79a § 1 k.p.a. poinformował stronę po pierwsze, że z powodu przyznanego prawa do emerytury, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. – ten element informacyjny został zawarty w zawiadomieniu organu I instancji z 29 kwietnia 2021r. Wójt nie poinformował jednak Skarżącej, że w celu wyeliminowania negatywnej przesłanki z ww. przepisu powinna przedstawić decyzję o zawieszeniu prawa do emerytury. Również Kolegium przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie przedstawiło Skarżącej swojego wiążącego stanowiska co do tego, że w celu otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego strona powinna przedstawić decyzję o zawieszeniu emerytury, czym w ocenie Sądu naruszono art. 8, art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Choć pełnomocnik Skarżącej w odwołaniu deklarował świadomość co do konieczności wyboru pomiędzy kolizyjnymi świadczeniami, to jednak organ odwoławczy wobec braku spełnienia wymogu związanego z koniecznością przedstawienia decyzji o zawieszeniu emerytury – winien był skierować do Strony wezwanie w tym przedmiocie, do czego Kolegium obligowały przepisy art. 8, art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a. Mając na uwadze konsekwencje finansowe, jakie niesie ze sobą decyzja o zwieszeniu emerytury nie można było w realiach niniejszej sprawy wymagać od Strony aby już wraz z odwołaniem przedstawiła decyzję o zawieszeniu emerytury bez pewności co do sposobu rozstrzygnięcia środka zaskarżenia. W tej sytuacji w celu zachowania gwarancyjnej funkcji zasad, wynikających z art. 8 i art. 9 k.p.a. organ odwoławczy winien był w trybie art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. wezwać Stronę do przedstawienia decyzji o zawieszeniu emerytury. Brak czynności w tym zakresie przesądził o konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów art. 8, art. 9 i art. 79a k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zasądził kwotę w wysokości 480 zł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło