II SA/Rz 1433/18
WyrokWSA w Rzeszowie2019-02-22
Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Piotr Godlewski, Marcin Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwrot nadpłaty podatku z tytułu ulgi na dzieci oraz jednorazowy dochód z działalności gospodarczej uzyskany poza okresem świadczeniowym mogą być uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, uznając, że organy błędnie zaliczyły zwrot nadpłaty podatkowej z tytułu ulgi na dzieci do dochodu rodziny, gdyż nie jest to dochód w rozumieniu przepisów. Ponadto, sąd stwierdził, że organy wadliwie zastosowały przepis dotyczący dochodu uzyskanego po roku bazowym, nie badając wystarczająco, czy dochód ten był faktycznie uzyskiwany w okresie świadczeniowym.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, jednak organ I instancji odmówił, uznając, że dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Kluczowe dla sprawy było zaliczenie przez organy do dochodu rodziny zwrotu nadpłaty podatku z tytułu ulgi na dzieci oraz jednorazowego dochodu męża skarżącej z działalności gospodarczej, który został uzyskany poza okresem, na jaki wnioskowano o świadczenie. Skarżąca kwestionowała sposób obliczenia dochodu i zastosowanie przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [....] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B. K. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Przedmiotem skargi B. K. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] października 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] organ I instancji po rozpoznaniu wniosku skarżącej: 1) nie przyznał świadczenia wychowawczego na dziecko: O. K., urodzoną [...] lutego 2010 r. na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r., 2) przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko: M. K., urodzonego [...] września 2011 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 1, art. 2, art.4, art. 5, art. 7, art. 8, art. 10, art. 13, art. 16, art. 18, art. 20, art. 21, art. 22, art. 27, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, art. 104, art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawę z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 8 września 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze i kolejne dziecko w wieku poniżej 18 roku życia. Urząd Miasta i Gminy w [...]. pismem z dnia 14 września 2017 r. na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zwrócił się do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...] o ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pismem z dnia 27 lipca 2018 r. znak: [...] Wojewoda [...] zawiadomił organ, iż od dnia 1 listopada 2017 r. w sytuacji rodziny skarżącej nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i Wojewoda nie jest organem właściwym do wydania decyzji w ww. sprawie. W związku z powyższym organem właściwym do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na w/w dzieci od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. jest Burmistrz Miasta i Gminy [...] W dniu 13 sierpnia 2018 r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: O. K. i M. K.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, stosownie do treści przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ I instancji stwierdził, iż skarżąca spełnia warunki do otrzymania świadczenia wychowawczego na dziecko M. K. w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. Świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko O. K. nie przysługuje, gdyż rodzina nie spełnia kryterium dochodowego (art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci). Miesięczny dochód na osobę wynoszący 2 271,74 zł, przekracza bowiem kwotę progową (wynosząca 800,00 zł) o 1.471,74 zł, a zatem świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje.
Organ I instancji stwierdził, że na dochód rodziny skarżącej w 2016 r. składała się kwota zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci w wysokości 1.655,64 zł męża skarżącej – Ł. K. Dochód Ł. K. z pracy w "C." Sp. z o.o. za 2016 r. został utracony. Tak więc miesięczny dochód rodziny po odliczeniu dochodu utraconego wyniósł 137,97 zł. Do miesięcznego dochodu rodziny doliczono dochód uzyskany z tytułu rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej przez Ł. K. w kwocie netto 8.949,00 zł za miesiąc sierpień 2017 r. (rozpoczęcie działalności w dniu 17 lipca 2017 r.). Miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł 9.086,97 zł, co w przeliczeniu na cztery osoby w rodzinie wyniósł 2.271,74 zł.
Następnie organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2).
Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 3).
Następnie organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.
Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł, natomiast zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200,00 zł.
Dalej organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Stosownie zaś do treści art. 7 ust. 3a ww. ustawy, przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy licząc od dnia utraty dochodu uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę materialno-prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Postępowanie regulują zaś przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy stwierdził, że istota sporu sprowadza się do sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącej. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.
Organ odwoławczy wskazał, że okres zasiłkowy i stanowiący podstawę do obliczenia dochodu w niniejszej sprawie trwał od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., zaś rokiem bazowym jest rok 2016.
Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, w 2016 r. dochód rodziny stanowiła kwota zwrotu w wysokości 1.656,64 zł z tytułu niewykorzystanej przez Ł. K. ulgi na dzieci. Dochód ten podzielono na 12 miesięcy, co dało kwotę 137,97 zł. Dochód z pracy męża skarżącej w firmie "C." Sp. z o.o. został utracony.
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji słusznie do miesięcznego dochodu rodziny za rok 2016, w oparciu o oświadczenie Ł. K. doliczył dochód uzyskany z tytułu rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej za miesiąc sierpień 2017 r. w kwocie 8.949,00 zł netto. Działalność gospodarcza została rozpoczęta w dniu 17 lipca 2017 r., w dniu 31 października 2017 r. została zawieszona, a w dniu 2 maja 2018 r. wznowiona. Wobec tego, miesięczny dochód rodziny po odliczeniu utraconego dochodu i doliczeniu uzyskanego wyniósł 9.086,97 zł. W przeliczeniu na czteroosobową rodzinę wyniósł po 2.271,74 zł, przez co doszło do przekroczenia ustawowo określonej kwoty 800 zł. Organ odwoławczy nadmienił, że aby można było mówić o doliczeniu do dochodu rodziny dochodu opisanego w ww. przepisie, musi on być uzyskiwany w okresie, na jaki ustalone jest świadczenie, a zatem następuje kontynuacja uzyskiwania dochodu, co w niniejszej sprawie zdaniem organu miało miejsce. Jak wynika bowiem z ustaleń faktycznych, mąż skarżącej nie wykreślił działalności gospodarczej (działalność została zawieszona od 31 października 2017 r., a od 2 maja 2018 r. wznowiona). Organ odwoławczy przywołał treść art. 2 pkt 19 e ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 oraz z 2018 r. poz. 650) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 357, 398 i 650).
W ocenie organu odwoławczego, słusznie zatem przyjął organ I instancji, iż zawieszenia pozarolniczej działalności nie można było potraktować jako utraty dochodu, skoro stanowić ją może utrata dochodu spowodowana wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszenie jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W oparciu o przytoczone unormowanie, zdaniem organu odwoławczego niewątpliwie mąż skarżącej z dniem 31 października 2017 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, brak jest jednak podstaw do uznania, aby zawieszenie to było spowodowane przesłankami określonymi wart. 14 ust. 1d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zawieszenie działalności z powodu jej niedochodowości, a taki powód wynika z odwołania skarżącej, nie może być kwalifikowane jako utrata dochodu.
W ocenie organu odwoławczego, nie było również podstaw do tego, aby uzyskany dochód przez męża skarżącej w kwocie 8.949,00 zł podzielić na 12 miesięcy i tak uzyskaną kwotę doliczyć do kwoty 137,97 zł, jako że nie jest to dochód uzyskany w roku bazowym, tj. 2016 r. i nie ma tu zastosowania regulacja z ust. 2 art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, w której zarzuciła:
- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj.: art. 7 ust. 3 oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci - poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, iż świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko O. K. nie przysługuje ponieważ w związku z uzyskaniem przez ojca dziecka w miesiącu sierpniu 2017 r. (poza okresem na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego) jednorazowego dochodu w wysokości 8.949.00 zł, miesięczny dochód na jednego członka rodziny w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. wynosił 2.271,41 zł, a więc przekroczył kwotę progową o 1.471,74 zł - co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko O. K. na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r.,
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - w szczególności poprzez zaniechanie prawidłowego ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie pkt 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.
W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy niewłaściwie zastosowały przepis art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a następnie dokonując wadliwych obliczeń miesięcznego dochodu przypadającego na każdego z członków rodziny i stosując kryterium dochodowe określone w art. 5 ust 3 ww. ustawy - odmówiły przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko: O. K.
W ocenie skarżącej, organ I instancji prawidłowo ustalił, że na dochód rodziny w 2016 r. składa się kwota zwrotu z tytułu niewykorzystanej przez ojca małoletnich ulgi na dzieci w wysokości 1.655,64 zł, oraz że dochód z pracy Ł. K. w "C." sp. z o.o. za rok 2016 został utracony. Dzieląc kwotę 1.655,64 zł na 12 miesięcy - miesięczny dochód rodziny po odliczeniu dochodu utraconego wyniósł 137,97 zł. Następnie organ wbrew unormowaniu zawartemu we wskazanym powyżej przepisie, do kwoty tej doliczył dochód netto uzyskany przez Ł. K. w miesiącu sierpień 2017 r. w wysokości 8.949,00 zł.
Skarżąca wskazała, że dochód ten uzyskany został poza okresem, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ponieważ dochód ten ojciec małoletnich uzyskał w sierpniu 2017 r., a przedmiotowe świadczenie miało zostać przyznane na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. Dodatkowo skarżąca wskazała, że powołany przepis stanowi o dochodzie członka rodziny uzyskiwanym w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, a nie uzyskanym jednorazowo. Ł. K. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej 17 lipca 2017 r., następnie w sierpniu 2017 r. osiągnął jednorazowy dochód w wysokości 8.949,00 zł, a w październiku 2017 r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, nie uzyskując w późniejszym okresie dochodu mogącego stanowić podstawę do uznania, że miesięczny dochód członka rodziny skarżącej przekracza kwotę 800 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała, że zarówno rozpoczęcie prowadzenia działalności, uzyskanie jednorazowego dochodu oraz zawieszenie działalności nastąpiły poza okresem na jaki w niniejszym stanie faktycznym ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Skarżąca ponadto wskazała, że całkowicie nie zgadza się z założeniem przyjętym przez organ I instancji oraz powielonym w zaskarżonej decyzji, iż niezależnie od wszelkich czynników zewnętrznych, takich jak brak pracy, zawieszenie działalności gospodarczej, brak dochodu - uznano, że rodzina uzyskiwała w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego dochód wykluczający możliwość uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organy obu instancji w żaden sposób nie wykazały w uzasadnieniach decyzji, że w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ten hipotetycznie przyjęty dochód miesięczny był w rzeczywistości osiągany w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. Skarżąca oświadczyła, że całkowicie nie zgadza się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, iż zawieszenie działalności z powodu jej niedochodowości nie może być kwalifikowane jako utrata dochodu. Takie założenie jest dla skarżącej niezrozumiałe i krzywdzące, ponieważ zarówno ona jak i jej mąż jako odpowiedzialni obywatele i rodzice starają w sposób zgodny z prawem pozyskiwać środki finansowe niezbędne dla utrzymania rodziny. Zawieszenie działalności przez Ł. K. było rozsądną decyzją podjętą ze względu na niedochodowość prowadzonej działalności i z obawy przed powstaniem dużego zadłużenia.
Zdaniem skarżącej, wskazana przez organ odwoławczy kwota 2.271,74 zł mająca stanowić miesięczny dochód w przeliczeniu na każdego członka rodziny, w żaden sposób nie odpowiada rzeczywistej sytuacji finansowej istniejącej w jej rodzinie w okresie od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2018 r. Organ nie wskazał również, żadnych dowodów świadczących o uzyskiwaniu w sposób ciągły tak wysokiego dochodu przez skarżącą lub przez jej męża w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
Mając na uwadze uzyskany jednorazowo przez Ł. K. dochód w wysokości 8.949,00 zł i nawet przy przyjęciu błędnego założenia, że dochód ten uzyskany został w okresie na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, zdaniem skarżącej należałoby tą kwotę podzielić na 12 miesięcy i do uzyskanej w ten sposób kwoty 745,75 zł doliczyć kwotę 137,97 zł, a uzyskaną kwotę 883,72 zł podzielić na 4 członków rodziny. Uzyskana kwota 220,93 zł mieści się w ustawowej granicy dopuszczającej przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje legalnościową kontrolę zaskarżalnych działań lub zaniechań kompetencyjnych organów administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych), będąc związany granicami sprawy administracyjnej sensu largo, której dotyczy skarga. Jednocześnie sąd ten nie jest – co do zasady – związany granicami skargi, w tym podniesionymi zarzutami i wnioskami oraz powołaną przez stronę skarżącą podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a.), biorąc z urzędu pod rozwagę wszelkie stwierdzone naruszenia prawa i sankcjonując je w granicach wyznaczonych w art. 145-150 p.p.s.a. lub w przepisach szczególnych.
W niniejszej sprawie Sąd działając z urzędu stwierdził określone naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego, które wyczerpując znamiona podstaw uwzględnienia skargi, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., stały się podstawą do sformułowania zwrotu stosunkowego negatywnie kwalifikującego legalność rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe naruszenia dotyczą art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 3 i art. 2 pkt 20 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (u.p.p.).
Wadliwe (niepełne) ustalenia faktyczne pozostają w bezpośrednim związku z błędną wykładnią i wadliwym zastosowaniem prawa materialnego.
Po pierwsze, na tle ustalonego dotychczas stanu faktycznego wadliwa okazała się wykładnia i zastosowanie art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 20 lit. e) u.p.p.
Z ustaleń organów wynika, że członek rodziny (ojciec dziecka) w roku 2017, a więc po roku kalendarzowym poprzedzającym (2016 r.) okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (2017/2018), rozpoczął działalność gospodarczą (17 lipca 2017 r.), jednak w tym samym roku (31 października 2017 r.) działalność ta została zawieszona. Zawieszenie to nie miało jednak miejsca na podstawie art. 14a ust. 1d uchylonej z dniem 30 kwietnia 2018 r. ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W związku z powyższym zasadnie organy uznały, że powyższe zawieszenie nie może być uznane za utratę dochodu w rozumieniu art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 19 lit. e) u.p.p. i w zw. z art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2018 r. Należało zatem przyjąć, że zawieszenie pozarolniczej działalności gospodarczej nie miało wpływu na ustalenie sytuacji dochodowej rodziny. Działalność ta została ponadto wznowiona w dniu 2 maja 2018 r., a więc przed dniem orzekania przez organ pierwszej instancji ([...] sierpnia 2018 r.).
Powyższe ustalenia nie były jednak wystarczające, aby przyjąć, że osiągnięty w miesiącu sierpniu 2017 r. przez ojca dziecka jednorazowy – jak wynika z kontrolowanych decyzji – dochód z działalności gospodarczej w wysokości netto 8.949 złotych mógł zostać uznany za tzw. dochód uzyskany w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. e) u.p.p., zaliczalny do dochodu członka rodziny na podstawie art. 7 ust. 3 u.p.p.
Zgodnie art. 7 ust. 3 u.p.p. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
W przedmiotowej sprawie członek rodziny (ojciec dziecka) osiągnął w miesiącu sierpniu 2017 r., a więc po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, jednorazowy dochód, jednak z ustaleń i rozważań organów nie wynika, czy i w jakiej wysokości członek ten osiągnął dalszy dochód także w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a więc w miesiącu wrześniu 2017 r. Warunek osiągnięcia dochodu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest jednak jedynym warunkiem doliczenia dochodu uzyskanego w po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Jest to warunek pierwszy. Drugim warunkiem wynikającym z art. 7 ust. 3 u.p.p. jest warunek kontynuacji uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Oznacza to, że uzyskiwanie dochodu określonego rodzaju musi być kontynuowane w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego. Kontynuacja ta musi mieć miejsce także w miesiącu, w którym organ wydaje decyzję ustalającą prawo do świadczenia. W sprawie, której dotyczy skarga, tego rodzaju ustalenia oraz rozważania co do spełnienia obydwu warunków nie zostały dokonane przez organy obydwu instancji, co oznacza, że zastosowanie przepisu art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 2 pkt 20 lit. e) u.p.p. okazało się błędne jako przedwczesne.
Po drugie, organy orzekające w sprawie nie wskazały podstawy prawnej zaliczenia kwoty nadpłaty podatkowej z tytułu przysługującej ulgi na dzieci do łącznej kwoty dochodu rodziny. W tym zakresie należy przypomnieć organom, że zgodnie z art. 2 pkt 1 u.p.p. pojęcie dochodu zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jak wynika z treści powyższego przepisu (zob. lit. a)-c) pkt. 1 art. 3) kwota ulgi podatkowej stanowiąca przedmiot nadpłaty w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie jest dochodem podlegającym odrębnemu opodatkowaniu. W związku z powyższym doliczenie go do dochodu członka rodziny i samej rodziny było błędne.
Mając na względzie przytoczoną wyżej argumentację i sformułowane wyżej ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.), Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 134 § 1 i art.135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) na rzecz strony skarżącej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło