II SA/Rz 1438/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Do skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego A. G. dołączyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując go trudną sytuacją materialną. Wskazała, że wspólne z nią gospodarstwo domowe tworzą mąż i trzyletnia córka. Wnioskodawczyni nie pracuje, bowiem kontynuuje naukę na studiach doktoranckich. Ze względu na pobieraną naukę oraz konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej. Jako dochód własny skarżąca podała stypendium w wysokości 1000 zł, natomiast dochód męża to wynagrodzenie za pracę wynoszące 2100 zł. Jedyny składnik majątku strony i jej męża to samochód osobowy z 2002 r. Jako wydatki skarżąca wskazała: 400 zł – rata kredytu, 1000 zł – "prąd, gaz, elektryczność", 400 zł – przedszkole córki, 600 zł – żywność, 200 zł – ubrania, 100 zł – środki higieny, 100 zł – rachunki telefoniczne, 400 zł – dojazd do pracy i na uczelnię. Przedstawione wyżej dane uznano za niewystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego wniosku, wobec czego wezwano A. G. do uzupełnienia podanych informacji przez wyjaśnienie, na czym polega jej "trudna sytuacja materialna", tytułu prawnego do domu, w którym mieszka wraz z rodziną, wyszczególnienie miesięcznych wydatków na utrzymanie tego domu, podanie celu, na jaki zaciągnięty został kredyt i terminu końca jego spłaty, źródła pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika oraz wskazanie stanu majątkowego męża strony. Skarżąca wezwana została także do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych, jak też rachunków dokumentujących opłaty za gaz oraz energię elektryczną. Wezwanie powyższe doręczone zostało pełnomocnikowi adresatki dnia 27 października 2015 r. i do dnia rozstrzygania w przedmiocie wniosku nie udzielono na nie odpowiedzi. Rozpoznając żądanie wnioskodawczyni zważono, co następuje: Strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, o czym przesądza brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". Odstępstwem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, które może zostać przyznane wnioskującemu o nie w wymiarze częściowym bądź też całkowitym. A. G. ubiega się o udzielenie jej wsparcia w części tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czego przesłankę stanowi niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tę ostatnią ustanawia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w którym ustawodawca jednoznacznie przesądził, że to wnioskodawca winien wykazać, iż spełnia podany w nim warunek uzyskania pomocy od Państwa. Dlatego też, to strona domagając się przyznania jej prawa pomocy powinna przedstawić pełny obraz swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej, tak by na podstawie powyższego dokonać można było analizy jej możliwości poniesienia kosztów konkretnego postępowania. Ze względu na fakt, że A. G. nie przedstawiła wystarczającej w tym celu ilości informacji, wezwano ją do uzupełnienia powyższych tj. w zakresie wskazania tytułu prawnego do domu, w którym mieszka oraz wyszczególnienia związanych z jego utrzymaniem wydatków, wskazania celu, na który zaciągnęła kredyt oraz podania źródła pokrycia wynagrodzenia reprezentującego ją w tej sprawie pełnomocnika. Skarżąca wezwana także została do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych własnych i męża oraz rachunków dokumentujących opłaty za gaz i energię elektryczną. Dane, o które zapytano stronę zmierzały do uzyskania szerokiej wiedzy odnośnie do jej możliwości płatniczych w kontekście obowiązku uiszczenia przez nią kosztów sądowych. Skarżąca nie udzieliła jednak jakiejkolwiek odpowiedzi, przez co spowodowała, że rozważania co do jej sytuacji materialnej nie mogą być pełne, a co z tym związane powstają wątpliwości co do rzeczywistej potrzeby wsparcia strony. Z tego też względu uznano, że strona nie wykazała, by faktycznie znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej, bowiem trudno o takiej mówić, gdy uzyskuje ona wraz z mężem dochody w łącznej kwocie 3100 zł, a na utrzymaniu wymienionych pozostaje tylko trzyletnia córka. Należy też podkreślić, że zasadniczo wydatkowi na spłatę zobowiązania cywilnoprawnego (tj. zaciągniętego przez stronę kredytu) nie można przyznawać pierwszeństwa przed wydatkiem na zobowiązania publicznoprawne, a więc np. na koszty sądowe. Także wydatek na ubranie w wymiarze 200 zł miesięcznie oraz na środki higieny w wysokości 100 zł miesięcznie trudno uznać za konieczny w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych wszystkich względów, a przede wszystkim niewykazania przez wnioskodawczynię potrzeby jej wsparcia z budżetu Państwa odmówiono zwolnienia jej od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.