II SA/Rz 144/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant specjalista Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi KP jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (dalej: "Komisja Odwoławcza") z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Studentów Wydziału Ekonomii (dalej: "Komisja") z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] odmawiająca przyznania stypendium socjalnego. W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 173 ust. 1 pkt 1, art. 174 ust 1-2, art. 175 ust.1, 3-4, art. 179, art. 184, art. 186 i art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1842 z późn. zm.) oraz Regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów [...] z dnia 1 maja 2016 r. z późn. zm. Stanowiący załącznik do Zarządzenia nr 15/2016 rektora [...] z dnia 1 maja 2016 r. z późn. zm. oraz Zarządzenie nr 71/2017 Rektora [...] z dnia 19 października 2017 r. w sprawie określenia wysokości dochodu uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne oraz wysokości świadczeń pomocy materialnej dla studentów/doktorantów [...] w roku akademickim 2017/2018. Z akt sprawy i uzasadnienia tej decyzji wynika, że wnioskiem z dnia 23 października 2017 r. KP zwróciła się do Komisji Stypendialnej Studentów Wydziału Ekonomii o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2017/2018. Do wniosku dołączyła komplet wymaganych dokumentów. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Komisja odmówiła wnioskodawczyni przyznania stypendium socjalnego. W uzasadnieniu wskazała, że stypendium to może otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, którego dochód na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty ustalonej przez Rektora w porozumieniu z Zarządem Uczelnianej Rady Samorządu Studentów, która to kwota w roku akademickim 2017/2018 wynosi 900,00 zł netto. Tymczasem z ustaleń Komisji wynika, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 2414,88 zł, a zatem nie spełnia ona kryteriów uprawniających do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od tej decyzji KP zarzuciła, że dochód na jednego członka w jej rodzinie został nieprawidłowo wyliczony na kwotę 2 414,88 zł, gdy tymczasem wynosi on 350 zł. Podniosła, że osoby dokonujące wyliczenia błędnie zinterpretowały zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w Madrycie z dnia 3 października 2017 r. o wysokości dochodu jej matki IP za rok 2016 dotyczące dochodu uzyskanego w Hiszpanii. Wyjaśniła, że dochód ten za cały 2016 r. wyniósł łącznie 2 088,58 EUR, co w przeliczeniu na złotówki po obowiązującym kursie NBP z dnia 31 grudnia 2016 r. daje kwotę 9 232,00 zł. Zaznaczyła również, że do decyzji nie dołączono żadnej informacji wyjaśniającej jaką metodą matematyczną został wyliczony dochód jej rodziny, co narusza art. 107 § 1 k.p.a. oraz błędnie wskazano datę złożenia przez nią dokumentów podając dzień 23 listopada 2017 r. zamiast dnia 23 października 2017 r. Odwołująca wyjaśniła, że zarówno ona jak i jej ojciec EP uzyskali zerowy dochód za 2016 r., zaś jej siostra AP uzyskała dochód z pracy zarobkowej za 2016 r. w kwocie 6 028,93 zł. KP podniosła również, że pierwotnie nie przyjęto jej wniosku złożonego w dwunastym dniu od odebrania decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej z dnia 22 września 2017 r. nr 90/2 o przyjęciu jej na studia, którą odebrała w dniu 29 września 2017 r., bowiem był on niekompletny z uwagi na brak jednego dokumentu, a pracownicy działu socjalnego nie udzielili jej informacji, że dokumenty tego dnia mogą być przyjęte, zaś w terminie 7 dni będzie mogła uzupełnić złożony wniosek. Ponadto wnioskodawczyni została błędnie pouczona, że składając wniosek w październiku, nie będzie już mogła otrzymać stypendium za miesiąc październik. Wskazała, że zgodnie z udzielonymi jej informacjami miała prawo do ubiegania się o stypendium socjalne w terminie nieprzekraczalnym 14 dni od daty otrzymania decyzji o przyjęciu jej na studia. Z tych też względów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej stypendium socjalnego od miesiąca października 2017 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając powyższe organ odwoławczy wskazał, że obliczenia dochodu dokonane przez organ I instancji były prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami. W wyniku dokonania ponownych obliczeń Komisja Odwoławcza ustaliła, że dochód na osobę w rodzinie odwołującej się wynosi 2 403,68 zł. Dalej organ wyjaśnił sposób w jaki zostały dokonane w/w wyliczenia. Wskazał, że dochód wnioskodawczyni oraz jej ojca wyniósł 0 zł/m-c, natomiast dochód jej siostry po odliczeniu podatku należnego oraz składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wyniósł 502,65 zł/m-c. Dochód matki wnioskodawczyni wyniósł zdaniem organu 9 112,06 zł/m-c, w tym 9 089,73 zł/m-c wyniósł dochód ustalony na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w Hiszpanii, zaś 22,33 zł wyniósł dochód z gospodarstwa rolnego. Organ wyjaśnił, że ustaleń tych dokonano po odliczeniu kosztów oraz kwot składek ubezpieczenia społecznego zgodnie z pkt 40 załącznika nr 8 do Regulaminu, dokonując przeliczenia na podstawie średniego kursu walut ogłaszanego przez Prezesa NBP z ostatniego dnia roboczego roku kalendarzowego, z którego dochód członka rodziny stanowi podstawę ustalenia prawa do świadczeń pomocy materialnej, tj. przyjmując, że 1 EUR=4,4240 zł oraz na podstawie pkt 47a załącznika nr 8 do Regulaminu, zgodnie z którym, w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, w którym student ubiega się o przyznanie stypendium, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia pomocy materialnej. Ponieważ w dniu 4 grudnia 2017 r. wpłynęło do Komisji Odwoławczej oświadczenie matki wnioskodawczyni, że dochód w 2016 r. był uzyskiwany przez nią przez 1 miesiąc, organ ustalił dochód dzieląc jego wysokość przez 1. Następnie po zsumowaniu dochodu wszystkich członków rodziny, podzielono otrzymaną kwotę przez ilość członków rodziny, co dało kwotę 2403,68 zł. Organ ocenił zatem, że wnioskodawczyni nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania jej stypendium socjalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie KP wniosła o zmianę decyzji Komisji Odwoławczej z dnia [....] grudnia 2017 r. i przyznanie jej stypendium socjalnego. Podniosła, że wskazany w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego w Hiszpanii dochód jej matki w kwocie 2 161,34 EUR był dochodem osiągniętym w ciągu całego 2016 r. Wyjaśniła, że jej matka w wymaganym przez uczelnię oświadczeniu, wskazując w jakim okresie uzyskiwała dochód, popełniła błąd literowy, wpisując 1 zamiast 12 miesięcy. Na dowód powyższego załączyła dokument z Urzędu Skarbowego w Hiszpanii oraz oświadczenie matki złożone w dniu 23 grudnia 2017 r. Wskazała, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], bez prawa do zasiłku oraz nie osiąga żadnych dochodów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił dodatkowo, że wyliczony ostatecznie dochód na osobę w rodzinie skarżącej różni się od tego wyliczonego przez organ I instancji, ze względu na uprzednią omyłkę w obliczeniach dochodu siostry skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, zasadniczo z przyczyn wskazanych przez skarżącą. W realiach opisywanej sprawy nie jest przez strony postępowania kwestionowany fakt złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie stypendium socjalnego, który jako niezawierający braków formalnych podlegał merytorycznemu rozpatrzeniu przez organy. Sporną kwestia jest sposób ustalenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, co w myśl art. 179 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest zasadniczym warunkiem przyznania stypendium socjalnego. Skarżąca kwestionuje poczynione w tym zakresie ustalenia organu podnosząc, że wskazany w zaświadczeniu hiszpańskiego organu podatkowego dochód osiągnięty przez jej matkę w 2016 r. wyniósł nie 2 161,34 EUR miesięcznie, lecz kwota odnosi się do całego dochodu osiągniętego przez nią w 2016 r. Zgodnie z art. 179 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne uwzględnia się dochody osiągane przez: 1) studenta; 2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; 3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek. Stosownie zaś do art. 179 ust. 5 ww. ustawy, miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się: 1) (uchylony); 2) świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, otrzymywanych na podstawie przepisów ustawy; 3) stypendiów przyznawanych uczniom, studentom i doktorantom w ramach: a) funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, b) niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), c) umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów albo międzynarodowych programów stypendialnych; 4) świadczeń pomocy materialnej dla uczniów otrzymywanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; 5) świadczeń, o których mowa w art. 173a i art. 199a; 6) stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez inne podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.). W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że rozstrzygające sprawę organy – Komisja Stypendialna Studentów Wydziału Ekonomii oraz Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], słusznie uwzględniły przy ustalaniu dochodu skarżącej dochód osiągnięty przez jej matkę jako pracownika gospodarstwa domowego w Hiszpanii (zob. przedstawione przez skarżącą, poświadczone tłumaczenie z języka hiszpańskiego sprawdzenia danych skarbowych za 2016 r. – "tryb ubezpieczenia społecznego" kod EH00001). W ocenie Sądu błędnie natomiast wywiodły organy, że wskazany z tego tytułu dochód – 2 161,34 EUR, jest wynagrodzeniem comiesięcznym, a nie kwotą dochodu osiągniętego w 2016 r. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów w żadnym miejscu nie wynika, że wskazana kwota dochodu winna być traktowana inaczej niż dochód matki skarżącej w ujęciu rocznym za 2016 r. Skarżąca nie przedstawiła innych dokumentów, np. kopii umowy o pracę, z których wynikałoby, że IP otrzymywała w 2016 r. wynagrodzenie co miesiąc. Zdaniem Sądu, taki sposób rozumowania potwierdza dołączone przez skarżącą do odwołania poświadczone tłumaczenie z języka hiszpańskiego wskazując, że dokument przedstawiony przez skarżącą stanowi "zaświadczenie o obciążeniu podatkiem I.R.P.F. [podatek dochodowy od osób fizycznych] za 2016 (podkreślenie Sądu). W dokumencie tym wskazano zresztą wprost, że kwota 2 161,34 EUR oznacza "całość" dochodu (zob. rubryka "dochód z tytułu pracy" RTA0001). Ten sam dokument dołączony został do skargi. Organ błędnie też oceniał, że złożone przez skarżącą "oświadczenie członka rodziny o wysokości dochodu osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym rok akademicki, w którym jest ustalane prawo do świadczeń pomocy materialnej oraz o liczbie miesięcy, w których był uzyskiwany dochód", w którym podany przez skarżącą dochód osiągany przez jej matkę jest dochodem o charakterze stałym. Nie jest wiadome na jakiej podstawie organy wywiodły, że wskazana kwota dochodu – 2 161,34 EUR jest dochodem comiesięcznym, skoro w rubryce "liczba miesięcy, w których dochód był uzyskiwany" wnioskodawczyni wpisała "1", co należy rozumieć tak jak rozumie skarżąca, że jej matka pracowała w Hiszpanii przez 1 miesiąc w 2016 r. i uzyskała wynagrodzenie w kwocie 2 161,34 EUR. W ocenie Sądu, poczynione w powyższym aspekcie błędne ustalenia organu odwoławczego stanowiły naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., obligujących organy administracji do ustalenia stanu faktycznego sprawy odpowiadającego rzeczywistości, a ponadto naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu, na podstawie przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentacji organ mógł poprawnie ustalić dochód osiągnięty przez matkę skarżącej. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] dysponując na etapie postępowania odwoławczego wskazanymi wyżej dokumentami zaniechała dogłębnej ich analizy, nie odnosząc się przy tym w ogóle do zarzutów skarżącej związanych z błędnie przyjętą metodyką wyliczenia dochodu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wskazane naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka konkluzja uzasadnia natomiast konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.