II SA/Rz 1447/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Dołączonym do skargi wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na obowiązującym formularzu PPF, A. B. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu i zawartym w nim oświadczeniu wskazał, że: - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 7-letnią córką M., - źródło ich utrzymania stanowi uzyskiwane przez niego wynagrodzenie za pracę w wysokości 1500 zł. netto, - posiadany majątek obejmuje mieszkanie własnościowe o pow. 60 m², - z uwagi na koszty utrzymania i ponoszone wydatki (m.in. na energię elektryczną, gaz, wodę i kanalizację, telefon) nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Ponieważ wstępna analiza tych informacji - przede wszystkim z uwagi na brak dostatecznych danych co do wysokości niezbędnych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem oraz co do stanu majątkowego oraz osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym - nie wykazała w sposób przekonujący zasadności jego wniosku, za pośrednictwem pełnomocnika M. B. (ojca) wezwano go do: a) wyjaśnienia, jakie niezbędne potrzeby życiowe jego i córki pozostałyby niezaspokojone w związku z koniecznością jednorazowego poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł., b) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, utrzymanie domu /mieszkania pod adresem ul. W. [...] w M. oraz inne cele (jeżeli takie są) stanowiące dla niego istotne obciążenie finansowe, c) wskazania sposobu rozliczania wydatków za tzw. media z pozostałymi zamieszkującymi wspólnie osobami; wg akt sprawy, pod tym samym adresem, tj. ul. W. [...], M. zamieszkuje jego pełnomocnik M. B. oraz R. B., d) wyjaśnienia, czy pod podanym adresem zamieszkania znajduje się wykazane we wniosku mieszkanie, czy są to odrębne nieruchomości (w przypadku drugiej opcji, wskazania sposobu jego wykorzystania, związanych z nim wydatków i dochodów), e) wykazania posiadanych pojazdów mechanicznych oraz średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, f) wyjaśnienia, czy w związku z samotnym wychowywaniem małoletniej córki pobiera jakieś świadczenia (np. alimenty, zasiłki, rentę rodzinną), g) wyjaśnienia przyczyn, dla których jako składnik posiadanego majątku nie została wykazana nieruchomość związana z przedmiotem skargi (działka nr 1361/5 w M.), h) korzystania ze wsparcia pomocy społecznej i/lub innych osób, i) przedłożenia za okres 3 miesięcy wyciągów z rachunków bankowych, j) przedłożenia kserokopii rachunków /faktur za energię elektryczną, gaz, wodę i kanalizację dot. nieruchomości pod adresem ul. W. [...], M. za ostatnie okresy ich płatności, z oznaczeniem długości okresów rozliczeniowych. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone dorosłemu domownikowi, tj. A. B. (żonie) 25 listopada 2014 r. Mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania (ostatni dzień terminu przypadał 2 grudnia 2014 r.) oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi. W dniu 28 listopada 2014 r. A. B. tytułem wpisu od skargi wpłacił kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie wnioskodawcy będącego osobą fizyczną uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a). A. B. ani osobiście, ani za pośrednictwem pełnomocnika z obowiązku tego się nie wywiązał. Wykazując jedynie uzyskiwane przez siebie dochody, w żaden sposób nie odniósł się do wysokości obciążających go wydatków, w tym przede wszystkim związanych z bieżącym utrzymaniem siebie i córki oraz domu, w którym zamieszkują. Było to o tyle istotne, że akta sprawy wskazywały na zamieszkiwanie pod tym samym adresem także innych osób (tj. M. B. i R. B.), których – niezależnie od braku ich wykazania jako pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - należało uwzględnić jako potencjalnie uzyskujących dochody i mających obowiązek partycypowania w utrzymaniu domu. Obecnie uwagi te odnoszą się także do A. B., względem której dodatkowo do wyjaśnienia powstała kwestia ewentualnego obowiązku łożenia na utrzymanie M. B. (wezwanie do uzupełnienia wniosku adresowane było na M. B. – pełnomocnika A. B., toteż na podstawie adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru "B. A. – żona" trudno ustalić, którego z nich jest żoną, a przez to czy M. B. jest jej córką czy wnuczką). W tej sytuacji rodzi to uzasadnione wątpliwości, czy córka skarżącego faktycznie pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu i czy rzeczywiście z nikim innym nie prowadzi on wspólnego gospodarstwa domowego. Nie bez znaczenia pozostaje też niewyjaśniona w pełni kwestia stanu majątkowego skarżącego, w szczególności związana z posiadaniem mieszkania. Wykazany w aktach sprawy adres wnioskodawcy świadczy o jego zamieszkiwaniu w domu, a w konsekwencji, że mieszkanie to stanowi odrębną nieruchomość, co do której nie wykazał on sposobu użytkowania ani ewentualnie związanych z nim wydatków i dochodów, jeżeli takie są ponoszone lub uzyskiwane. Na ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych bezsprzecznie rzutuje również okoliczność posiadania pojazdów mechanicznych i wydatków na ich eksploatację, które co do zasady nie są uznawane za koszty niezbędnego utrzymania, a przez to nie korzystają z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W konsekwencji należy stwierdzić brak wykazania przez skarżącego, że spełnia ustawowe kryterium warunkujące przyznanie prawa pomocy, przeciwko czemu aktualnie dodatkowo przemawia fakt opłacenia wpisu od skargi. Finansowanie tego prawa ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy. Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.