II SA/Rz 1448/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Paweł Zaborniak Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna -skargę oddala- II SA/Rz 1448/14 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi K.S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej Kolegium lub SKO z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna. K.S. dnia [...] czerwca 2014 r. złożyła wniosek o ustalenie i wypłatę zasiłku dla opiekuna w okresie od 1 lipca 2013 r. do nadal w związku z opieką nad matką B.P. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...] odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków przyznania zasiłku dla opiekuna, określonego w art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), zwanej dalej "ustawą", bowiem decyzja przyznająca jej świadczenie pielęgnacyjne wygasła z uwagi na upływ terminu ważności orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a nie wygasła z dniem z dniem 1 lipca 2013 r. z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1557). W odwołaniu od powyższej decyzji K.S. wskazała, że decyzja odmowna jest sprzeczna z prawem i niesprawiedliwa. Wskazała, że w dniu [...] marca 2010 r. wydana została decyzja o nr [...] przyznająca jej, m.in. w oparciu o art. 17, 24 i 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne na okres od kwietnia 2010 r. do lutego 2011 r., co było następstwem wydania w stosunku do B.P. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności datowanym do dnia [...] lutego 2011 r. Następnie w dniu [...] kwietnia 2011 r. wydana została decyzja nr [...] przyznającą jej w oparciu o art. 17 i 26 cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne na okres od marca 2011 r. o kwietnia 2013 r., co związane było z wydaniem w stosunku do matki B.P. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności datowanym do dnia 30 kwietnia 2013 r. Niezwłocznie po upływie wskazanego wyżej terminu złożony został wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności wraz z dokumentacją medyczną. Po zapoznaniu się ze złożoną dokumentacją Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r. zaliczył B.P. do znacznego stopnia niepełnosprawności datowanej od grudnia 2009r. na stałe. W Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w [...] poinformowano K.S., że w związku ze zmianą przepisów wchodzącą w życie z dniem 1 lipca 2013r. jej wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie zostanie rozpatrzony na wcześniejszych zasadach, ale powinna złożyć wniosek o przyznanie jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Po złożeniu takiego wniosku otrzymała decyzję odmowną. Kolegium wymienioną na wstępie decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U z 2013 r. poz 267 z późniejszymi zmianami), zwanej dalej K.p.a." w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz 1456 ) oraz art. 2 ust. 2 pkt li 2 i ust 3,4, oraz art 4 i art. 5 ustawy utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2014 r. W uzasadnienie wyjaśniono, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Stosownie do art. 5 usta. 1 ustawy postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna organ ustalający prawo do świadczeń pielęgnacyjnych wszczyna na wniosek osoby ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna. Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. K.S. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2011r. w okresie od marca 2011 r. do kwietnia 2013 r. z uwagi na fakt, że na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności uznano B.P. za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia 30 kwietnia 2013r. Decyzja ta wydana była "do 30 kwietnia 2013 r.", a zatem nie wygasła z dniem 1 lipca 2013 r. bowiem w tej dacie nie funkcjonowała w obrocie prawnym . Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, zaś brzmienie cytowanego przepisu nie pozwala na jego dowolna interpretację. Ustawodawca jednoznacznie wskazał katalog świadczeń, do których ma prawo osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną. K.S. w skardze na wskazaną wyżej decyzję złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżając ją w całości zarzuciła jej obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) oraz art. 2 ustawy poprzez odmowę przyznania na rzecz skarżącej zasiłku dla opiekuna pomimo, że w dniu 1 lipca 2013 r. spełniała ona warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 grudnia 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., a fakt niepobierania tego świadczenia na dzień 30 czerwca 2013 r. (a tym samym niemożność jego utraty z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r.), wynikał z faktu, że została ona w czerwcu 2013 r. poinformowana, że świadczenia pielęgnacyjne na dotychczasowych zasadach, w związku ze zmianą przepisów od lipca 2013 r., nie są już przyznawane, co skutkowało tym, że zaniechała złożenia wniosku o przyznanie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tak sformułowanego zarzutu wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką B.P. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności, zasądzenie wypłaty należnego zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do nadal, zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległego zasiłku dla opiekuna, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed organami administracyjnymi oraz Sądem, ewentualnie, uchylenie decyzji obu organów administracji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniosła ponadto, że od 2010r. nieprzerwanie opiekuje się matką, która nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie w życiu codziennym, nie jest w stanie samodzielnie przygotować posiłku, wykąpać się, uprać, posprzątać, zrobić zakupów, czasami ma nawet problem z samodzielnym ubraniem się. Wymaga całodziennej opieki i kontroli, gdyż zdarzały się sytuacje, że wychodziła na klatkę schodową niekompletnie ubrana, zostawiała ulatniający się gaz w kuchence, lejącą się z kranu wodę w łazience czy niezamknięte drzwi wejściowe do mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647). Jej zakres wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) stanowiący, że Sąd orzeka w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badanie legalności obejmuje kontrolę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego jego wykładni jak również przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje środki przewidziane prawem w celu usunięcia naruszenia prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenia stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. Skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką B.P. w okresach od 1.04.2010 r. do lutego 2011 roku, następnie od marca 2011 r. do kwietnia 2013 roku. Ostatnie z nich kończyło się w dniu 30 kwietnia 2013 r., w związku z upływem daty orzeczenia o niepełnosprawności. Następnie orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył B.P. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W siedzibie organu poinformowano skarżącą, iż ze względu na zmianę przepisów powinna złożyć wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Taki wniosek został rozstrzygnięty wydaniem decyzji odmownej. Natomiast złożony 30 czerwca 2014 r. wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna od 1.05.2013 r. spotkał się również z odmową. W uzasadnieniu podkreślono, że świadczenie to należy się tym dla których ono wygasło z dniem 30 czerwca 2013 roku. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekuna, która weszła w życie 15 kwietnia 2014 r. określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej uprzednio prawo doświadczenia pielęgnacyjnego na stałe. W myśl art. 2 ust. 1 cyt. ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej z dniem 1 lipca 2013 r. Ustawą nowelizującą dokonano korekty zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2013 roku, polegającej na modyfikacji przesłanek nabycia tego świadczenia oraz wprowadzeniu do katalogu świadczeń opiekuńczych nowego środka pomocy a to – specjalnego zasiłku opiekuńczego. W art. 11 ust. 1 i 3 zawarta została zasada intertemporalna, zakładająca zachowanie przez osoby uprawnione na podstawie przepisów dotychczasowych prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dotychczasowej wysokości do 30 czerwca 2013 r. oraz wygaśnięcie decyzji z mocy prawa z upływem tego terminu. W wyroku TK z dnia 5 grudnia 2013 r. uznano, że te przepisy spowodowały ingerencję w prawa nabyte części dotychczasowych beneficjentów systemu świadczeń opiekuńczych poprzez wygaśnięcie ex lege decyzji przyznających to świadczenie. Trybunał podkreślił, że przepisy te nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a pośrednio również osób niepełnosprawnych przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi. Należy jednak podkreślić, że warunek wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne jest jedną z przesłanek do uzyskania tego świadczenia. Pozostałe przesłanki określa art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy. Wobec braku spełnienia pierwszej z przesłanek rozstrzygnięcie organu nie narusza prawa. Na zasadzie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. t.j. z 2012 r. poz. 270) Sąd skargę oddalił.