II SA/Rz 1449/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi H. S. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej w skrócie: "Prezydent Miasta") z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. W dniu 17 września 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup leków, żywności dietetycznej (dieta bezglutenowa i niskobiałkowa), środków czystości i higieny oraz odzieży jesienno- zimowej. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej Prezydent Miasta: 1) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] przyznał skarżącej zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup obuwia jesienno- zimowego w kwocie 70 zł; 2) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] przyznał skarżącej zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup leków w kwocie 350 zł; 3) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] przyznał skarżącej zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup odzieży jesienno- zimowej w kwocie 70 zł; 4) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] przyznał skarżącej zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup środków czystości i higieny w kwocie 30 zł. Ponadto decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał skarżącej zasiłek celowy (świadczenie pieniężne) na zakup posiłku na okres od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. w kwocie 93 zł. Jako podstawę prawną powyższej decyzji Prezydent Miasta podał art. 104, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 106 ust. 1 w zw. z art. 48, art. 48b ust. 2 i 3, art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14, art. 24, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 2019 r., poz.1507 z późn. zm. – dalej w skrócie: "u.p.s."), w zw. z uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania z pomocy w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 oraz w zw. z uchwałą Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. z 2018 r., poz. 1007). W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta stwierdził, że z przeprowadzonego przez pracownika środowiskowego wywiadu rodzinnego oraz przedłożonych dokumentów wynika, iż skarżąca spełnia przesłanki do przyznania pomocy w formie jednego gorącego posiłku dziennie. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji nr [...], w którym podniosła, że z uwagi na jej dietę bezglutenową i bezbiałkową, przyznana kwota pomocy jest niewystarczająca, aby mogła dokonać zakupu niezbędnej żywności na cały miesiąc. Skarżąca podkreśliła, że przedłożyła stosowne zaświadczenia lekarskie, które potwierdzają jej stan zdrowia i konieczność bezterminowego stosowania diet. W konkluzji skarżąca wniosła o przywrócenie jej poprzedniej kwoty zasiłku celowego w wysokości 300 zł miesięcznie. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, SKO decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji SKO w pierwszej kolejności przytoczyło treść art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, oraz znajdujących zastosowanie w sprawie zapisów uchwały Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu". Następnie SKO podkreśliło, że wskazana forma pomocy społecznej jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, co z kolei powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jej otrzymania, nie każda osoba musi go otrzymać. Fakt przyznania i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję, która obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i zgłoszonych przez nie żądań. SKO wyjaśniło, że uprawnienia wynikające z przepisów u.p.s. mają charakter subsydiarny, a więc uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osób objętych systemem świadczeń z pomocy społecznej, dlatego należy mieć na uwadze, że ośrodki pomocy społecznej przyznają pomoc finansową w ramach posiadanych środków i możliwości, zaś udzielając takiej pomocy muszą kierować się zarówno potrzebami wszystkich osób ubiegających się o pomoc, jak też potencjalnymi możliwościami wnioskodawców zaspokajania potrzeb we własnym zakresie. W ocenie SKO wniosek skarżącej z dnia 17 września 2019 r. został w pełni zrealizowany. Skarżąca otrzymała bowiem zasiłki celowe na zakup środków czystości i higieny, odzieży, leków a także na zakup żywności. Ponadto skarżąca otrzymuje z pomocy społecznej zasiłek stały w kwocie 629,37 zł, pobiera dodatek mieszkaniowy przyznany na dwuosobowe gospodarstwo domowe, którego dochód ustalono na kwotę 1.910,65 zł, użytkując mieszkanie z osobą, która odmówiła pracownikowi socjalnemu przeprowadzającemu wywiad środowiskowy złożenia stosownego oświadczenia. SKO stwierdziło, że postawa skarżącej nie zasługuje na akceptację społeczną, gdyż środki z pomocy społecznej nie mogą stanowić jedynego źródła utrzymania, a jedynie mogą stanowić uzupełnienie własnych środków pozyskiwanych przez beneficjentów opieki społecznej. Przedłożone akta sprawy nie wskazują aby skarżąca - ze względu na stan zdrowia - była wyeliminowana z rynku pracy, gdyż nie przedstawiła ona orzeczenia o niepełnosprawności, z którego wynikałoby że nie może pracować nawet w warunkach przystosowanych do jej stanu zdrowia. Ponadto posiadając rodzinę, która zobowiązana jest do alimentacji skarżącej w sytuacji gdyby znajdowała się w niedostatku, skarżąca może starać się o przyznanie alimentów, które pozwalałyby zapewnić jej utrzymanie. SKO stwierdziło, że skarżąca nie może obarczać organów pomocy społecznej, aby przyjęły nad nią całkowitą opiekę finansową bez angażowania się osobiście w pozyskiwanie środków na zabezpieczenie niezbędnej diety żywnościowej. Przyznana w poprzednich miesiącach pomoc w wysokości 300 zł na realizację diety nie oznacza, że organ musi przyznać co miesiąc zasiłek w tej wysokości, gdyż decyzje w tym zakresie oparte są na uznaniu administracyjnym. W ocenie SKO zaskarżona decyzja nie narusza prawa i nie nosi znamion dowolności co uzasadnienia. W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO. W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała swoją sytuację materialną i zdrowotną, podnosząc że z uwagi na wiek i stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia. Wskazała również, że osoba z którą mieszka prowadzi oddzielne od niej gospodarstwo domowe, zaś ze swoimi dziećmi od dłuższego czasu nie utrzymuje kontaktów. W odpowiedzi na skargę podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Realizując swoją kompetencję Sąd dokonał kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w wyniku której ostateczne konkluzje nie pozwalają na sformułowanie oceny negatywnej, skutkującej jej uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności. Stan faktyczny sprawy ustalono prawidłowo, stosując się do reżimów statuowanych przepisami K.p.a. Również podstawa prawna kwestionowanej decyzji została zrekonstruowana prawidłowo, a wywiedzione na jej podstawie skutki prawne są adekwatne do poczynionych ustaleń. W sprawie bezsporne pozostają następujące okoliczności: Skarżąca ma 67 lat. Mieszka w dwupokojowym mieszkaniu komunalnym. Mieszkanie zajmuje z T. P., który wedle oświadczenia skarżącej jest osobą obcą, prowadzącą odrębne gospodarstwo domowe. Pan P. odmówił złożenia oświadczenia w ramach wywiadu środowiskowego. Skarżąca nie pracuje. Skarżąca nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżąca pozostaje w leczeniu z powodu przewlekłej choroby skóry, nieokreślonej dychawicy oskrzelowej. Pozostaje również pod kontrolą lekarską w poradni neurologicznej. Na dochód skarżącej składa się zasiłek stały w wysokości 629,37 zł. oraz połowa dodatku mieszkaniowego w wysokości 70,11 zł. Rozpoznając liczne wnioski o pomoc społeczną skarżąca otrzymała: 1) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup obuwia jesienno- zimowego w kwocie 70 zł; 2) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup leków w kwocie 350 zł; 3) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup odzieży jesienno- zimowej w kwocie 70 zł; 4) decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup środków czystości i higieny w kwocie 30 zł; 5) zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] zasiłek celowy (świadczenie pieniężne) na zakup posiłku na okres od dnia 1 października 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. w kwocie 93 zł. Skarżąca kwestionuje przyznaną wysokość zasiłku celowego na zakup posiłku podając, że jest to kwota niewystarczająca na zakup produktów bezglutenowych, które są niezbędne do utrzymania diety koniecznej z uwagi na jej stan zdrowia. Podstawą materialno-prawną zaskarżonej decyzji jest art. 39 u.p.s., który w ustępie pierwszym stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ pomimo ustalenia okoliczności – in casu – z art. art. 39 ust. 1 u.p.s. może przedmiotowego zasiłku odmówić lub przyznać go w mniejszym niż wnioskowano zakresie. Przy ocenie legalności takiej decyzji Sąd weryfikuje jedynie, czy organ właściwie ustalił i rozważył stan faktyczny, czy wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania administracyjnego – wyraża jeden z wariantów przewidzianych w dyspozycji normy uznaniowej - i czy należycie sparametryzowano interes społeczny z interesem indywidualnym – art. 7 K.p.a. Na gruncie niniejszej sprawy właściwie organy wyeksponowały, że zgodnie z art. 3 u.p.s. pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, wspomagający osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej w jej przezwyciężeniu. Pomoc społeczna nie jest instytucją, która ma zastępować własne starania obywateli w samodzielnym utrzymaniu. Mówiąc wprost: pomoc społeczna nie może służyć, jako stałe i jedyne źródło dochodów, jeżeli istnieje możliwość i potencjał do osiągnięcia ich – przynajmniej w części – samodzielnie. Zasoby finansowe państwa – co oczywiste – nie są nieograniczone, w związku z czym organy pomocy społecznej mają obowiązek dostosować rodzaj, formę i rozmiar świadczeń do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwościach pomocy społecznej – art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Skarżąca utrzymuje się wyłącznie z pomocy społecznej. Jednocześnie nie jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do pracy. Pomoc udzielana skarżącej co miesiąc jest znaczna i rację mają organy, iż miarkowanie świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku – diety bezglutenowej – i przyznanie go nie we wnioskowanej wysokości 300 zł, a w kwocie 93 zł. miesięcznie jest uzasadnione, uwzględniając możliwości pomocy społecznej, która nie może być obojętna na potrzeby innych beneficjentów. To, że skarżąca wcześniej uzyskiwała wzmiankowany zasiłek w wysokości 300 złotych, nie ma znaczenia. Skarżąca nie może liczyć, że pomoc społeczna będzie ją utrzymywać w sposób stały. Wreszcie kwestia ostatnia, również istotna w sprawie. Skarżąca posiada dwoje dzieci, które wobec niej mają obowiązki alimentacyjne. Fakt, iż skarżąca nie utrzymuje z nimi kontaktów, z perspektywy oceny legalności zaskarżonej decyzji, jest bez znaczenia. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.