II SA/Rz 1456/14

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia I. Zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. WSA w Rzeszowie odrzucił skargę Z. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2014 r. Nr [...]. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej Z. K. wnioskiem złożonym na obowiązującym formularzu PPF zwróciła się o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku oraz zawartego w nim i złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia wynika, że jest osobą samotną, utrzymującą się z renty w wysokości 1406 zł. netto. Z uwagi na wiek (78 lat) i zły stan zdrowia (stan po operacji oczu i stawów biodrowych, reumatyzm, problemy z kręgosłupem) znaczne kwoty ("do połowy renty") wydaje na lekarstwa (z uwagi na brak dowodów zakupu, w większości nie jest w stanie ich wykazać), pozostałe muszą wystarczyć na utrzymanie siebie, domu, wyżywienie, opał, odzież i podatki (na wykazane kwotowo obciążenia finansowe składają się: opłata za odbiór odpadów komunalnych za VII-XII 2014 r. – 48 zł, zakup leków – V i XI 2014 r. – 2 x 63 zł, zakup węgla – 2070 zł, naprawa zamrażarki – 255 zł, opłaty za: wodę - 12 zł/2 m-ce, energię elektr. – ok. 150 zł/2m-ce, gaz - 358 zł/12 m-cy, telefon – 50 zł, ubezpieczenie domu – 395 zł). Dochodzą do tego wydatki na zakup żywności i inne doraźne, w tym na korzystanie z pomocy innych osób, dojazdy. Na posiadany majątek składa się wydzierżawiona w zamian za zwrot podatku rolnego nieruchomość o pow. 4 ha oraz dom o pow. 80 m². Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, m.in. radcy prawnego) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w kontekście powyższych informacji ocena wniosku Z. K. wskazuje na zasadność przyznania jej prawa pomocy, niemniej jednak wyłącznie w zakresie obejmującym koszty sądowe. Mimo nie najniższych względem jednej osoby dochodów, dokonana przez pryzmat ponoszonych wydatków ocena zdolności płatniczych skarżącej wskazuje na brak możliwości wygospodarowania przez nią w stosunkowo krótkim okresie czasu - bez istotnego zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych - środków na pokrycie całości kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Wg złożonych deklaracji, uzyskiwane dochody praktycznie w całości wydatkowane są na bieżące utrzymanie siebie i domu oraz leczenie, co uniemożliwia jej np. przeprowadzenie niezbędnych remontów czy wymianę zepsutego odbiornika telewizyjnego. W opisanej sytuacji jednocześnie nie stwierdzono uzasadnionych podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego, mimo że jego wstępna analiza mogłaby na to wskazywać. W przypadku całkowitego prawa pomocy (a więc obejmującego obok zwolnienia od kosztów sądowych także ustanowienie zastępcy prawnego), istotne znaczenie należy przypisać jego wyjątkowemu charakterowi, które z racji finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane. Wg utrwalonych w orzecznictwie sądowym poglądów, prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, jak bezdomni, bezrobotni bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. II OZ 1157/09 i z dnia 5 lutego 2010 r. I OZ 75/10, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, nawet gdyby miało to nastąpić z pewnym uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Mimo sygnalizowanych trudności finansowych, wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i stałe źródło dochodów, a więc do osób ubogich nie należy. Uzyskiwane przez nią dochody, mimo że w subiektywnym przekonaniu niewystarczające, w zestawieniu z wymienionymi kwotowo i rozliczonymi do okresu miesięcznego wydatkami (ok. 400 zł.) nie wskazują zagrożenia dla podstaw egzystencji, w tym przede wszystkim zakupu żywności i lekarstw, zwłaszcza że po odliczeniu w/w kwoty, do dyspozycji na ten cel pozostaje jej jeszcze ok. 1 tys. zł. (w tym zakresie uwagę zwraca również brak ustosunkowania się skarżącej do kwestii posiadania rachunku bankowego). Nie kwestionując złego stanu zdrowia wnioskodawczyni należy zwrócić przy tym uwagę, że w żaden sposób nie wykazała ona wydatkowania ponad połowy miesięcznych dochodów na leczenie, a wątpliwości dot. jej rzeczywistego stanu zdrowia i sygnalizowanych pośrednio trudności z poruszaniem się, potęguje wynikająca z akt sprawy okoliczność podejmowania przez nią osobistych czynności polegających na sadzeniu drzewek na położonej w G. działce nr 831. Abstrahując od związanych z tym wydatków, które nie kwalifikują się jako związane z zaspokajaniem niezbędnych potrzeb życiowych, otwarta pozostaje również kwestia adekwatności świadczeń uzyskiwanych przez skarżącą w zamian za wydzierżawienie relatywnie dużej nieruchomości rolnej (tj. jedynie zwrotu obciążeń podatkowych) i możliwości pozyskania w ten sposób dodatkowych środków z przeznaczeniem m.in. na koszty postępowania sądowego i ustanowienia pełnomocnika z wyboru (w kontekście sygnalizowanego przez nią "braku zdrowia, by uprawiać pole", można by rozważać również zbycie tej nieruchomości). Niewykorzystane możliwości zarobkowe czy uzyskania dodatkowego dochodu stanowią negatywne kryterium w postępowaniu o przyznania prawa pomocy. Z podanych przyczyn, wobec niewykazania przez wnioskodawczynię przesłanki przemawiającej za pozytywnym załatwieniem całości jego wniosku, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.