II SA/Rz 1466/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu PP od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. II SA/Rz 1466/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi PP na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] sierpnia 2015 r. nr [.] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. W dniu 13 listopada 2015 r. skarżący zgłosił żądanie przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej. Prowadzi gospodarstwo domowe z bezrobotną żoną, która odbywa płatny staż osiągając dochód w wysokości 600 zł miesięcznie. Jego dochód wynosi zaś 2000 zł miesięcznie. Z tego około 620 zł przeznaczają na utrzymanie domu, a resztę na zakup żywności, środków czystości i odzieży (około 1000 zł). 200 zł miesięczne wydatkują na telefony i internet, a 600 zł na utrzymanie pojazdów mechanicznych. Skarżący nie posiada oszczędności, wartościowych ruchomości i nieruchomości. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie. Uznał, że jego sytuacja majątkowa nie uprawnia do zwolnienia go od kosztów sądowych. Już tylko z porównania wydatków i dochodów wynikało bowiem, że rodzina dysponuje nadwyżką środków wynoszącą około 180 zł. Ponadto nie wszystkie zadeklarowane wydatki można było uznać za konieczne (np. na utrzymanie dwóch pojazdów mechanicznych, telefon, Internet), a tylko takie mogą korzystać z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Skarżący nie przedłożył też na wezwanie wyciągu z rachunków bankowych żony, a na rachunek wnioskodawcy nie wypływają środki zarabiane przez małżonkę. Nie wyjaśnił też, czym przejawia się znajdowanie się przez niego w trudnej sytuacji materialnej. W sprzeciwie od powyższego orzeczenia wnioskodawca zażądał jego uchylenia i zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Podkreślił, że z uzyskiwanych przez siebie i żonę dochodów w wysokości około 2500 zł miesięcznie nie jest w stanie ponieść dodatkowych wydatków ponad niezbędne do podstawowego utrzymania. Comiesięczne koszty utrzymania nie zawsze są takie same, więc poczynione raz oszczędności są wydawane w innym czasie, np. w zw. z chorobą lub innym zdarzeniem losowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości (art. 245 § 3 Ppsa). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanek tych nie wykazał, a zatem zaskarżone postanowienie uznać należało za prawidłowe. Koszty postępowania na obecnym jego etapie to wpis od skargi w kwocie 200 zł. Dopiero w późniejszej fazie może zajść konieczność uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) i opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (100 zł). Ocena tych kwot przez pryzmat zadeklarowanych dochodów rodziny oraz przedstawionej argumentacji i dowodów na jej poparcie nie pozwalała na przyjęcie, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy strona w pierwszej kolejności powinna bowiem poczynić starania w celu wygospodarowania niezbędnych środków na pokrycie inicjowanego postępowania, stosowanie do wynikającej z art. 199 Ppsa zasady partycypowania w kosztach sądowych, rezygnując albo ograniczając wydatki, które nie są związane z koniecznym (podstawowym) utrzymaniem siebie i rodziny. Dopiero gdyby po podjęciu takich zabiegów nie było to możliwe, albo nie pozwoliło na zabezpieczenie odpowiednich środków, możliwe jest skuteczne zwrócenie się o przyznanie pomocy ze środków publicznych. Tymczasem do wydatków koniecznych z pewnością nie można zaliczyć 600 zł na utrzymanie dwóch pojazdów mechanicznych (samochodu Renault Megane i motocykla Honda VF sabre) – czyli niemal 1/4 całego zadeklarowanego dochodu, oraz 200 zł na telefony i Internet, co przy deklarowanych niskich dochodach budzi uzasadnione wątpliwości. Wydaję się zresztą, że w okresie zimowym wydatki na użytkowanie motocykla winny ulec znacznemu zmniejszeniu i poczynienie oszczędności. Jak ponadto wynika z akt, skarżący mieszka w domu rodziców, a przedłożone rachunki nie są wystawiane na jego nazwisko. Nie wykazano też dostatecznie, że na utrzymanie domu wydatkuje 620 zł miesięcznie, a nie jest wiadome, czy części nie pokrywają ewentualni domownicy. Nie jest również Sądowi wiadome, jaki osiąga dochód z prowadzonej działalności gospodarczej pod firmami: 1. C. S.C P.P. P.M., 2. P.P. & K.C. Spółka Cywilna, nr NIP [.], uwzględniając wszystkie punkty jej prowadzenia (dane ze strony internetowej: https://prod.ceidg.gov.pl/CEIDG/CEIDG.Public.UI/SearchDetails.aspx; P.P). Mając na względzie powyższe brak było podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie wykazał bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.