II SA/Rz 1475/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Sp. z o.o. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. II SA/Rz 1475/15 o odmowie zwolnienia od wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego. W terminie do uiszczenia przez skarżącą Spółkę wpisu od skargi w kwocie 400 zł, reprezentujący ją adwokat wniósł o zwolnienie od niego w całości. Wg dołączonego formularza PPPr, podpisanego przez Prezesa Zarządu, Spółka prowadzi działalność usługową. Posiada niski kapitał zakładowy (5 tys. zł), a za ostatni rok obrotowy zanotowała ujemy bilans finansowy; wg dołączonego rachunku zysków i strat sporządzonego na 31 lipca 2015 r., była to kwota 33 064 zł (poprzedni rok obrotowy zamknął się dodatnią kwotą 2936 zł). Wskazano, że nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie kosztów sądowych. Spełnienie świadczenia na rzecz Sądu może nadwerężyć kondycję finansową Spółki, a nawet narazić na utratę płynności finansowej. Stan rachunku bankowego Spółki na 4 sierpnia 2015 r. wynosił 340 zł. Względem Spółki Urzędy Celne wydały 15 decyzji o nałożeniu kar pieniężnych w wysokości po 12 tys. zł. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 r. referendarz sądowy WSA w Rzeszowie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo sygnalizowanych trudności, Spółka nie wykazała braku środków finansowych, a wg przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 do 31 sierpnia 2015 r., ciągle obraca środkami niejednokrotnie przewyższającymi wysokość obciążających ją aktualnie kosztów postępowania. Jeżeli więc jej działalność nie została zawieszona, nie znajduje się w fazie upadłości czy likwidacji i osiąga przychody, powinna przeznaczyć część uzyskiwanych w ten sposób środków na pokrycie kosztów sądowych. Szczególną możliwość pozyskania przez Spółkę środków finansowych, tj. przez instytucję dopłat wspólników, daje też art. 177 ustawy Kodeks spółek handlowych. Od postanowienia referendarza działający w imieniu skarżącej Spółki adwokat wniósł sprzeciw (zatytułowany jako "skarga"), zarzucając błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że nie wykazano spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, podczas gdy obiektywne okoliczności wskazują na zasadność zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi do pokrycia kosztów postępowania, a opłacenie wpisu mogłoby znacznie nadwerężyć jej budżet. Pomimo trudności ciągle takimi środkami obraca, jednak nie jest to równoznaczne ze zdolnością do partycypacji w kosztach, gdyż jej stan finansowy – mimo starań – nie pozwala na ich poniesienie. Nie jest możliwe opłacenie kosztów w wysokości 400 zł przy dostępnej na koncie Spółki kwocie 170 zł. Przy tak złej sytuacji finansowej Spółka nie powinna być dyskryminowana, co pozwoli jej na poprawę kondycji finansowej i utrzymanie się na rynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek skarżącej Spółki dotyczy prawa pomocy w zakresie częściowym, które może być przyznane w sytuacji wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Odmawiając skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka ta nie została spełniona. Sygnalizowana w uzasadnieniu wniosku PPPr trudna sytuacja finansowa, poza ogólnymi twierdzeniami o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów sądowych oraz możliwości narażenia Spółki na utratę płynności finansowej, nie została w dostateczny sposób wykazana. W szczególności nie wynika to z przedłożonego rachunku zysków i strat, świadczącego o ujemnym bilansie finansowym za zakończony 31 lipca 2015 r. ostatni rok obrotowy. Strata w ujęciu księgowym wcale nie musi oznaczać rzeczywistego braku środków finansowych, ponadto rozliczenie to dotyczy całego poprzedzającego tę datę okresu 12 miesięcy i trudno uznać je za miarodajne do oceny bieżących możliwości płatniczych. To samo dotyczy załączonego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 do 31 sierpnia 2015 r., zwłaszcza że wniosek o prawo pomocy został złożony ponad 2 miesiące później. Mimo stosunkowo niewielkiej kwoty widniejącej na tym rachunku na koniec tego okresu, przepływ środków finansowych świadczy o bieżącym regulowaniu zobowiązań, w tym za usługi księgowe i telekomunikacyjne, dzierżawę urządzeń, paliwo i raty leasingowe. Wpłaty na rachunek są natomiast systematycznie dokonywane przez A. S. (4 sierpień – 340 zł, 7 sierpień – 140 zł, 19 sierpień – 4150 zł, 27 sierpień – 400 zł), wg odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, Prezesa Zarządu Spółki i jedynego jej wspólnika. Spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą i brak jest w tej sytuacji podstaw do uznania, że jednorazowe uiszczenie wpisu od skargi może przesądzać o jej płynności finansowej czy dalszym prowadzeniu działalności. Żadnego związku z kondycją finansową Spółki nie ma wysokość jej kapitału zakładowego, aktualnie nie wynika on też z oświadczenia Prezesa o ciążących na niej zobowiązaniach finansowych z tytułu nałożonych kar pieniężnych. W tych okolicznościach nie sposób ocenić wniosku o przyznanie prawa pomocy inaczej, niż zostało to dokonane w postanowieniu referendarza z dnia 17 listopada 2015 r. Ubocznie należy zauważyć, że za zmianą tego postanowienia nie przemawiają także dane pozyskane w wyniku skierowanego do Spółki przez referendarza sądowego wezwania o udzielenie dodatkowych informacji dla potrzeb rozpoznania analogicznych wniosków o przyznanie prawa pomocy w toczących się jednocześnie przed WSA w Rzeszowie sprawach z jej skarg, oznaczonych sygn. II SA/Rz 1380, II SA/Rz 1383/15 i II SA/Rz 1474/15, co Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Bieżące prowadzenie działalności i osiąganie dochodów potwierdzają m.in. informacje o współpracy z 8 podmiotami gospodarczymi i deklaracje na poczet podatku od towarów i usług, wykazujące jako podstawę opodatkowania dla potrzeb rozliczenia podatku należnego kwoty 29 462, 33 313 i 44 580 zł (odpowiednio za sierpień, wrzesień i październik 2015 r.). Regularny przepływ środków finansowych wynika też z wyciągów z rachunku bankowego za okres od 1 września do 30 listopada 2015 r., obejmując co do zasady po stronie wpływów wpłaty własne A. S. (na łączną kwotę 18 300 zł), dokonywane stosownie do potrzeb obciążających Spółkę płatności (m.in. za usługi telekomunikacyjne i księgowe, z umowy leasingu, za dzierżawę urządzeń oraz - co wymaga wyraźnego zaznaczenia – za obsługę prawną za m-c wrzesień i październik 2015 r., po 1200 zł miesięcznie). Stosownie do powyższego, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.