II SA/Rz 148/11

z dnia 21 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia SO (del.) Anna Bembenek po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2011 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi I.S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [..] grudnia 2010 r., nr [..] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym co do 3/4 części wpisu od skargi - p o s t a n a w i a - umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2011 r. wezwano I.S. o uzupełnienie braku fiskalnego skargi przez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 500zł. Zarządzenie doręczono skarżącej w dniu 1 marca 2011 r. wraz z pouczeniem o obowiązku wykonania wezwania w terminie 7 dni od daty doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej z obowiązku uiszczania opłaty sądowej od skargi w ¾ części (k.17, 19). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 marca 2011 r. odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Od postanowienia tego skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw domagając się przyznania prawa pomocy w wymiarze 3/4 części należnego wpisu od skargi (k.29). Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w wymiarze 3/4 części wpisu od skargi, jak i sprzeciw, skarżąca nie uiściła wymagalnej części wpisu od skargi w wymiarze 1/4 części, której nie objęła wnioskiem. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 148/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę oraz umorzył postępowanie w zakresie zgłoszonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 447/11, uchylił punkt II w/w postanowienia z dnia 14 kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie wskazał takich okoliczności, które stanowiłyby o bezprzedmiotowości postępowania w chwili orzekania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczył bowiem sprawy, w której skarżąca miała obowiązek uiszczenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 63 i art. 64 §3 w zw. z art. 133 §1 i art. 134 oraz art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz.1270, ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sąd orzeka w granicach zgłoszonego wniosku i na podstawie akt sprawy. Skarga jest kwalifikowanym pismem w postępowaniu sądowym i powinna spełniać wymogi określone w powołanej ustawie, w tym zostać należycie opłacona. Zgodnie bowiem z art. 220 §1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia pisma uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (art. 220 §1 i §3 p.p.s.a.). Nie żąda się jednak opłat od pisma, jeżeli wynika z niego, że podlega ono odrzuceniu. Pobrany wpis należałoby bowiem wówczas z urzędu zwrócić (art. 222 i art. 232 §1 pkt 1) p.p.s.a.) Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 §1 p.p.s.a.). Wpis pobiera się od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (art. 230 §1 p.p.s.a.). Do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie, względnie w ustawowym terminie zakreślonym przez przewodniczącego wzywającego do jej uiszczenia. Termin do uzupełniania braków skargi ma charakter ustawowego terminu zawitego. Czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym dla uzupełnienia braków skargi w zakresie wpisu od skargi wstrzymuje obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku. Wstrzymanie to następuje jednak tylko w takim zakresie, jaki wynika z treści wniosku, ponieważ Sąd nie może orzekać ponad granice wniosku (art. 63 i art. 64 §3 w zw. z art. 133 §1 i art. 134 oraz art. 166 p.p.s.a.). Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu. O zakresie zgłoszonego wniosku decyduje treść zawarta w formularzu (art. 252 §2 i art. 257 p.p.s.a.). Prawo pomocy obejmuje m.in. zwolnienie od kosztów sądowych i może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stronę, która została zwolniona od kosztów sądowych, traktuje się jako zwolnioną od tych kosztów od chwili złożenia przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym tylko zakresie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7.04.1995 r., II CRN 20/95 , LexPolonica nr 303700; postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny z 23.06.2004 r. ,FZ 125/04, niepubl.). Zgłoszony wniosek wszczyna postępowanie przed sądem administracyjnym. Jednak Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn niż wymienione w art. 161 §1 pkt 1-2 p.p.s.a. stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego oznacza jego przerwanie i zakończenie z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne. Przyczyną umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego może być jedynie zdarzenie zaszłe w toku postępowania, które wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania skargi. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ograniczonym przez wnioskodawcę wyłącznie do wpisu od skargi i to do wysokości 3/4 części tego wpisu w sytuacji, kiedy w wyznaczonym terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania skarżąca nie uiściła tej części wpisu, który uznała, że jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny pokryć z posiadanych środków finansowych, tj. w wysokości 1/4 należnego wpisu od skargi, powoduje bezprzedmiotowość tego postępowania. Przez zgłoszenie ograniczonego wniosku Sąd nie mógł orzec w przedmiocie prawa pomocy w zakresie opłat sądowych w całości lub części, ponieważ skarżąca maksymalnie zawęziła granice wniosku jedynie do wpisu od skargi, nie obejmując nim innych możliwych opłat sądowych, jak np. wpisu od skargi kasacyjnej czy zażalenia (opłat sądowych w ogólności). Sąd nie mógł wyjść poza granice wniosku. Zarazem formując wniosek jak wyżej opisany skarżąca spowodowała wstrzymanie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi wyłącznie w części objętej wnioskiem. Skutku takiego nie odniosła względem części pominiętej wnioskiem. To zaś legło u podstaw odrzucenia skargi, a postanowienie z dnia 14 kwietnia 2011 r. w tym zakresie nie zostało zaskarżone. Stwierdzić również należy, że okoliczność powyższa powstała w toku postępowania, ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym skarżąca złożyła dopiero po wniesieniu skargi. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie 3/4 części wpisu od skargi uniemożliwiłoby osiągnięcie celu niniejszego postępowania, ponieważ w części nie objętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy doszło do uchybienia ustawowego terminu zawitego do uiszczenia wpisu od skargi. To zaś, zgodnie z art. 220 §3 p.p.s.a. wymagało odrzucenia skargi. Celem przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi było bowiem nadanie sprawie prawidłowego biegu przez obciążenie tym kosztem postępowania Skarbu Państwa i przystąpienia do rozpoznania sprawy przy przyjęciu, że brak fiskalny skargi został skutecznie uzupełniony. Wnioskowane prawo pomocy odnosiło się wyłącznie do części wpisu od skargi i jego przyznanie nie mogło odnieść skutku w dalszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Postanowienie w przedmiocie prawa pomocy nie wywarłoby wpływu na uchybiony termin do dokonania czynności w postaci obowiązku opłacenia skargi co najmniej w wysokości 1/4 wpisu od skargi. Postanowienie to odniosłoby skutek wyłącznie względem części wpisu od skargi objętej wnioskiem. Tylko w takim zakresie wywarłoby skutek wsteczny od chwili złożenia przez nią wniosku w zakresie nim objętym. Rozpoznanie wniosku i ewentualne przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, nie większym niż 3/4 wpisu od skargi nie spowodowałoby osiągnięcia celu postępowania jakim było nadanie sprawie prawidłowego biegu, ponieważ nie mogło to nastąpić, z uwagi na uchybienie ustawowego terminu uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1/4 należnej kwoty w zakreślonym terminie. Sprawę zakończyło postanowienie o odrzuceniu skargi. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a.