II SA/Rz 1483/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1483/15 w zakresie pkt II. o odmowie ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w zakresie pkt II. o odmowie ustanowienia adwokata. II SA/Rz 1483/15 Uzasadnienie Przedmiotem skargi J. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] września 2015 r. nr [...], o odmowie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów opłat za gaz, energię elektryczną, wywóz śmieci, wodę i drobne remonty. Postanowieniem z 4 listopada 2015 r. referendarz sądowy w pkt 1) umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych i w pkt 2) odmówił skarżącej ustanowienia adwokata. J. W. wniosła sprzeciw na pkt II. postanowienia referendarza sadowego, domagając się przyznania jej adwokata z urzędu. Podniosła, że potrzebuje pomocy fachowego pełnomocnika z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po tej dacie, dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.), stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z tym przepisem rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Ustanowienie adwokata objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. WSA na podstawie złożonego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF ustalił, że skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje od nikogo żadnego wsparcia, dlatego też zmuszona jest do korzystania ze środków pomocy społecznej; obecnie z tego tytułu pobiera kwotę 317 zł. Zwróciła uwagę, że potrzebuje pomocy adwokata, bowiem sprawa jest skomplikowana. Poza tym, w razie niekorzystnego dla niej orzeczenia, będzie chciała go zaskarżyć, co może uczynić tylko zawodowy pełnomocnik. Podała, że jej "majątkiem dorobkowym" dysponuje były mąż. Strona zwróciła uwagę na posiadane zadłużenie alimentacyjne na rzecz córki w kwocie około 20 000 zł. Ponadto jest zobowiązana do płacenia alimentów w kwocie 200 zł na rzecz byłego męża L. W., z którym obecnie mieszka oraz do przekazywania ww. co miesiąc kwoty 250 zł tytułem opłat za mieszkanie, zgodnie z zawartą przez nich umową. Według ustaleń Sądu poczynionych również na podstawie odpowiedzi skarżącej na wezwanie Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1301/15 wynika, że J. W. mieszka w lokalu L. W., z którym małżeństwo zostało przez sąd unieważnione. Wedle jej twierdzeń, skarżąca zobowiązana jest do ponoszenia co miesiąc kwoty 250 zł tytułem partycypacji w kosztach utrzymania przedmiotowego lokalu. Zgodnie ze stwierdzeniami skarżącej, utrzymuje się ona jedynie ze wsparcia pomocy społecznej; aktualnie jest to świadczenie w kwocie 317 zł, za które nabywa żywność oraz środki higieny i bieliznę. Sąd przychyla się do stanowiska referendarza sądowego że, przedstawiona przez J. W. sytuacja budzi wątpliwości co do jej prawdziwości. Według oświadczenia skarżącej L. W. "na razie się przygląda i może w każdej chwili egzekwować należne mu alimenty". Ponadto, akta administracyjne sprawy wskazują, że L. W. towarzyszy wnioskodawczyni w dostarczaniu dokumentów pracownikowi socjalnemu, a strona konsultuje z nim treść składanych w toku postępowania oświadczeń. Sugerować może to, iż J. W. i L. W. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Brak woli egzekwowania wobec skarżącej zaległości alimentacyjnych oraz tych dotyczących kosztów opłat za mieszkanie stawia też pod znakiem zapytania istnienie po jej stronie rzeczywistego zobowiązania, skoro wierzyciel nie przejawia inicjatywy w dochodzeniu swojej należności. W takiej zaś sytuacji, do rozpoznania wniosku strony niezbędne byłyby informacje o stanie majątkowym wymienionego, tych zaś brak. Sąd uznał, iż wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata nie zasługuje w dalszym ciągu na uwzględnienie. Wypada również zauważyć, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym skarżąca nie ma obowiązku działania przez fachowego pełnomocnika. Liczba wniesionych skarg przez J. W. do WSA świadczy o tym, że skarżąca nadużywa prawa do sądu. Łączna suma zarejestrowanych w WSA skarg ww. wynosi 20 spraw. W ocenie Sądu charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej (sprawy dotyczące zasiłków celowych) i liczba spraw wniesionych przez skarżącą, wraz z wnioskami o przyznanie prawa pomocy do tych skarg świadczą, że celem skarżącej nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie nowych postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie. Niemal każdorazowo przy złożeniu skargi J. W. składa wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. O ile Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez stronę skarżącą licznych, merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa (por. postanowienie NSA z 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 61/15 ). Podobnie jak w innych sprawach dotyczących zasiłku celowego również w niniejszej sprawie J. W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Przy czym większości tych spraw - skargi były oddalane, a tylko w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1633/14 WSA wyrokiem z 21 maja 2015 r. uchylił decyzję I i II instancji. Ustalenie, że skarżąca nadużywa prawa do przyznania jej prawa pomocy wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o ustanowienie adwokata w przedmiotowej sprawie. Takie ustalenia Sądu powoduje, że okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącej nie uzasadniają przyznania jej prawa pomocy. Tym bardziej, że okoliczności te były przedmiotem oceny w postanowieniu referendarza sądowego z 4 listopada 2015 r., a stanowisko zawarte w tym orzeczeniu - Sąd w pełni podziela. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.