II SA/Rz 1484/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 25 września 2025 r. nr I-III.7721.24.7.2025 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia budowy budynku rekreacji indywidualnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz skarżącej K.B. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi K.B. (dalej: "skarżąca"), jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda") z 25 września 2025 r. nr I-III.7721.24.7.2025 w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia budowy budynku rekreacji indywidualnej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy skarżąca 18 czerwca 2025 r. zgłosiła do Starosty [...] (dalej: "Starosta") budowę budynku rekreacji indywidualnej na działkach nr ewid. [...], [...] położonych w miejscowości P., gmina [....]. Starosta decyzją z 8 lipca 2025 r. nr AB.6743.1.234.2025, na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm. – dalej: "P.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm. – dalej: "k.p.a."), wniósł sprzeciw w sprawie zgłoszenia budowy budynku. Organ wyjaśnił, że z załączonej dokumentacji wynika, że skarżąca planuje wykonanie budynku rekreacji indywidualnej w formie kopuły o średnicy 661,3 cm oraz wysokości 402,6 cm, pokrytej specjalistyczną plandeką PCV oraz sidingiem drewnianym. Kopuła posiadać będzie konstrukcję szkieletowo-drewnianą i postawiona będzie na drewnianym pomoście usytuowanym na stalowych palach wkręconych w ziemię. W ocenie organu zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. możliwe jest wyłącznie dla niewielkich obiektów o nieskomplikowanej konstrukcji. Zastosowanie w konstrukcji budynku kopuły wymaga przy jej realizacji ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego. Wątpliwość co do możliwości dopuszczenia budowy obiektu w trybie uproszczonym budzi zarówno konstrukcja kopuły, jak i sposób posadowienia inny aniżeli proste ławy i stopy fundamentowe. Starosta stwierdził, że zachodzi uzasadniona obawa, że realizacja przedmiotowej inwestycji bez odpowiedniego nadzoru tj. np. kierownika budowy, inspektora nadzoru inwestorskiego stwarza zagrożenie dla zdrowia, życia, mienia. Przedłożone do zgłoszenia dokumenty również nie rozstrzygają kwestii zachowania maksymalnego bezpieczeństwa zarówno dla samej konstrukcji budynku, jak i korzystających z niego ludzi. Przedmiotowy budynek nie może być zwolniony z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wyjaśniła, że konstrukcja kopuły została opracowana przez architekta. Wykonywana jest przez firmę, która specjalizuje się w kopułach geodezyjnych. Taka gotowa kopuła jest przywożona i montowana w jeden dzień. To gotowy dom kopułowy, który stawiany na działce. Z tej przyczyny powołanie inspektora nadzoru wydaje się niepotrzebne. Odwołująca wskazała na możliwość wykorzystania słupów betonowych, zamiast stalowych. Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 ustawa wymienia obiekty i roboty budowlane zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a katalog zawarty w tym przepisie ma charakter zamknięty, co oznacza, iż inne rodzaje obiektów i robót budowlanych, niewymienione w tym przepisie, nie mogą być zrealizowane na podstawie zgłoszenia, a ustawa wymaga dla nich uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy: do 35 m2; powyżej 35 m2, ale nie więcej niż 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m - przy czym liczba tych budynków na działce nie może być większa niż jeden na każde 500 m2 powierzchni działki. Powyższe obiekty, w świetle art. 30 P.b. mogą być realizowane na podstawie zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W ocenie organu odwoławczego w okolicznościach sprawy zasadnym było wniesienie sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 1 P.b., gdyż realizacja budynku może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Budowa obiektu zawierającego ustrój konstrukcyjny w postaci kopuły, nie stanowi budowy obiektu o prostej konstrukcji. Przyjęte przez inwestora niestandardowe rozwiązania konstrukcyjne budynku rekreacji indywidualnej w formie kopuły, wymagają sporządzenia projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Wojewoda podkreślił, że instytucja zgłoszenia dotyczy obiektów nieskomplikowanych, o prostej konstrukcji, w odniesieniu do których wystarczające są szkice i rysunki przedstawiające m.in. widok obiektu. W przypadku budynków w kształcie kopuły występuje konieczność przedstawienia szczegółowych rozwiązań projektowych, w tym m.in. wykonanie obliczeń statyczno-wytrzymałościowych konstrukcji, uwzględnienia warunków geotechnicznych i dostosowania sposobu posadowienia obiektu do warunków gruntowych. W ocenie organu odwoławczego dołączone do zgłoszenia dokumenty, nie rozstrzygają kwestii zachowania maksymalnego bezpieczeństwa zarówno dla samej konstrukcji budynku, jak i korzystających z niego osób. Odnosząc się do twierdzeń odwołującej organ wyjaśnił, że nie architektura, lecz konstrukcja obiektu uzasadnia zagrożenie bezpieczeństwa. Jedynie w trybie art. 35 ust. 1 pkt 4 i 4a P.b. właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej może dokonać sprawdzenia w zakresie posiadania przez osobę, która opracowała dany element projektu wymaganych uprawnień budowlanych oraz zaświadczenia o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Deklaracja inwestorki dotycząca możliwości zmiany rozwiązań projektowych dotyczących sposobu posadowienia obiektu, nie stanowi wystarczającej argumentacji do zmiany oceny, zgodnie z którą, w przedmiotowej sprawie koniecznym jest uzyskanie pozwolenia na budowę, ze względu na specyfikę konstrukcji budynku. Końcowo Wojewoda zauważył, że organ I instancji w sentencji decyzji nie nałożył na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, lecz ze względu na upływ terminu z art. 30 ust. 5 P.b. nie może tego uczynić również organ II instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K.B. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. poprzez błędne przyjęcie, że planowany budynek rekreacji indywidualnej w kształcie kopuły nie spełnia przesłanek obiektu możliwego do realizacji na zgłoszenie; naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepełne i wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego; naruszenie art 30 ust. 2, ust. 5 i ust. 7 P.b. poprzez wadliwe zastosowanie mechanizmu sprzeciwu oraz nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę bez uprzedniego wyczerpania trybu uzupełnienia zgłoszenia oraz bez wykazania konkretnych przestanek zagrożenia; naruszenie art 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wskazała, że organy przyjęły, że mimo spełnienia kryterium powierzchni zabudowy do 35 m2, niestandardowa forma (kopuła, posadowienie na słupach) wymaga uzyskania pozwolenia. Stanowisko to nie znajduje oparcia w przepisach P.b. ani w materiale dowodowym. Podkreśliła, że sam nietypowy kształt architektoniczny nie stanowi ustawowej przesłanki do sprzeciwu, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Organy nie przeprowadziły także pełnej procedury uzupełnienia zgłoszenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego utrzymująca w mocy sprzeciw Starosty [...] w sprawie zgłoszenia budowy budynku rekreacji indywidualnej na działkach nr ewid. [...], [...] położonych w miejscowości P. gmina [....] Skarżąca uważa, że planowana przez nią inwestycja zwolniona jest z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b. Wskazuje, że planowany do realizacji obiekt rekreacji indywidualnej w kształcie kopuły stanowi gotowy produkt zaprojektowany przez architekta i wykonany przez specjalizującą się w tym zakresie firmę. W odwołaniu podkreśliła, że w przypadku powzięcia przez organ jakichkolwiek wątpliwości jest gotowa je wyjaśnić. Zdaniem organów inwestycja wymaga nadzoru inwestorskiego, a ten jest możliwy tylko w przypadku inwestycji realizowanej w ramach pozwolenia na budowę. Zgłoszony sprzeciw organ oparł na art. 30 ust. 7 pkt 1 P.b. Zgodnie z tym przepisem organ administracji architektoniczno –budowlanej może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowalnych objętych obowiązkiem zgłoszenia, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Organ I instancji a za nim Organ II instancji stwierdziły, że realizacja planowanego obiektu bez nadzoru inwestorskiego stwarza zagrożenie bezpieczeństwa i ludzi, a przedstawione dokumenty nie rozstrzygają kwestii maksymalnego bezpieczeństwa zarówno dla samej konstrukcji budynku jak i korzystających z niego ludzi. W ocenie Sądu stanowisko Organów nie znajduje oparcia w zebranych dokumentach, jak również nie uzasadnia jej treść uzasadniania. Zgodzić należy się z organem, że na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 3 lit. d P.b. przed rozpoczęciem robót budowlanych inwestor jest obowiązany ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego w przypadku obiektów budowlanych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 2 P.b.w tym przy realizacji obiektów budowlanych lub ich części, które zawierają ustroje konstrukcyjne, takie jak powłoki, łupiny, tarcze, łuki i kopuły oraz linowe wiszące bez względu na ich rozpiętość, a także fundamenty inne niż proste ławy i stopy fundamentowe posadowione bezpośrednio na stabilnym gruncie nośnym ( § 3 wydanego na podstawie art. 19 ust. 2 P.b. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego Dz.U. z 2001 r., Nr 138, poz.1554). Tymczasem z żadnych przepisów nie wynika, aby obowiązek ustanowienia nadzoru inwestorskiego powodował zmianę reżimu w jakim mają zostać wykonane prace. Jak wskazał Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2022 r. II SA/Kr 1418/21 ( to i wszystkie powołane w sprawie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl) obowiązek ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego może wynikać z decyzji o pozwoleniu na budowę, o czym mowa w § 4 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury, to jednak z przepisu tego nie można samoistnie wywodzić obowiązku uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Inwestor może bowiem ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego także dla inwestycji realizowanej w trybie zgłoszenia. Tym samym wskazuje się na brak automatycznego związku między koniecznością ustanowienia nadzoru inwestorskiego a możliwością realizacji inwestycji w oparciu o zgłoszenie. Jeśli organ administracji architektoniczno-budowlanej stwierdzi taką konieczność może wezwać Inwestora w trybie art. 30 ust. 5c p.b. do uzupełnienia zgłoszenia przez ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego, ewentualnie po bezskutecznym upływie terminu do dokonania tej czynności, wnieść sprzeciw. Zatem aktualne zostaje do wykazania przez organ zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Decyzja wydana w oparciu o art. 30 ust. 7 pkt 1 p.b. ma charakter decyzji uznaniowej, jednak wymaga szczegółowego uzasadnienia, które powinno dokładnie odzwierciedlać ustalenia organu poczynione w toku przeprowadzonego postępowania, wyjaśnienie zastosowanych przepisów prawa i wyczerpująco uzasadniać okoliczności, które przemawiają za przyjęciem, że zaistniały przesłanki dające podstawy do zastosowania art. 30 ust. 7 pkt 1 p.b. Przepis art. 30 ust. 7 pkt 1 p.b. nie powinien być stosowany jako zasada. W sytuacji, gdy organ poweźmie wątpliwości co do zastosowania procedury zgłoszenia, najpierw powinien skorzystać z określonego w art. 30 ust. 2 p.b. obowiązku wezwania inwestora postanowieniem do uzupełnienia zgłoszenia, a dopiero w przypadku bezskuteczności sięgać do instytucji sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 7 p.b., tak aby w sposób klarowny i niebudzący wątpliwości wykazać zasadność odstąpienia od uproszczonego trybu, jakim jest zgłoszenie ( tak słusznie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 listopada 2018 r. II SA/Go 708/18). Warto przy tym zaznaczyć że w powołany wyrok także dotyczył realizacji budynku z dachem w formie kopuły. Dokonując oceny zgłoszonego sprzeciwu Sąd wyraźnie zaznaczył, że organy nie wykazały na czym miało polegać stwierdzone zagrożenie. W ocenie Sądu podobnie jest również w niniejszej sprawie Skarżąca zgłosiła zamiar realizacji budynku rekreacji indywidualnej w formie kopuły o średnicy 661,3 cm oraz wysokości 402,6 cm pokrytej specjalistyczna plandeką PCV oraz sidingiem drewnianym. Kopuła ma posiadać konstrukcje szkieletowo – drewnianą i ma być postawiona na drewnianym podeście usytuowanym na stalowych palach wkręconych w ziemię. Ma zostać wykonana w oparciu o projekt architektoniczny, stanowić gotowy produkt wykonany według projektu architekta przez wyspecjalizowaną w tym zakresie firmę. Przy czym w toku postępowania skarżąca wyraziła gotowość odpowiedzenia na wszelkie wątpliwości organu, do czego uprawnia organ art. 30 ust 5c P.b. Organ II instancji nie kierując do Skarżącej żadnego wezwania, w tym chociażby dotyczącego wymogu nadzoru inwestorskiego zgłosił sprzeciw ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że planowana inwestycja wymaga szczegółowych obliczeń konstrukcyjnych. Na podstawie uzasadnienia decyzji organu nie sposób stwierdzić, dlaczego realizacja obiektu rekreacji indywidulanej do 35 m², z wykorzystaniem gotowej kopuły zaprojektowanej i wykonanej przez fachowe podmioty może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Tym samym organ naruszył art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie orzekając organ odwoławczy obowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi, pamiętając o tym, że uzasadnienie decyzji musi odpowiadać rygorom określonym w art. 11 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy oraz art. 107 § 3 k.p.a., nakładający na organ obowiązek wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Dokonując oceny czy istnieją przesłanki do nałożenia na inwestora w trybie art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, co do robót które z mocy prawa takim obowiązkiem nie są objęte, organ winien mieć na uwadze wynikający z art. 7 k.p.a. obowiązek uwzględnienia i wyważenia zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu obywatela, a także przewidzianą w przepisie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego możliwość zobowiązania inwestora do uzupełnienia zgłoszenia. W sytuacji gdyby po prawidłowo przeprowadzonej analizie przedstawionych przez inwestora dokumentów organ odwoławczy ustalił, że nie zachodzi przypadek określony w art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego, zobowiązany będzie uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe (na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane). Pamiętać przy tym należy, że termin określony w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego ma charakter terminu prawa materialnego. Nie może być zatem przedłużany ani skracany. Organ odwoławczy nie może wiec zastosować art. 138 § 2 k.p.a., to jest uchylić decyzji i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy upłynął termin do wniesienia sprzeciwu. Nie może też, po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu, uchylić decyzji organu I instancji i orzec w sprawie co do istoty, skoro kompetencja do wniesienia sprzeciwu wygasła. Zatem Organ może bądź to utrzymać decyzje w mocy, bądź uchylić i umorzyć postępowanie. Jak wynika z powyższego zarzuty skargi okazały się co do istoty zasadne, a ich uwzględnienie skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, co też Sąd w niniejszym składzie uczynił na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 209 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 500 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.