II SA/Rz 1485/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia zastępcy prawnego. K. S. w skardze na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] wniosła o zwolnienie od kosztów postępowania, argumentując, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i niepełnosprawnego syna. W załączonym do skargi urzędowym formularzu PPF, w rubryce nr 4.1., jako zakres dochodzonego prawa pomocy wskazała zwolnienie od kosztów sądowych (przekreślając żądanie częściowego zwolnienia od nich). W rubryce nr 4.2., odnoszącej się do ustanowienia radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, nie zawarła żadnego konkretnego wskazania (jednocześnie nie dokonała żadnych przekreśleń). W uzasadnieniu podniosła, że samotnie wychowuje 12-letniego syna o znacznym stopniu niepełnosprawności, cierpiącego na [...]. Wraz z nim utrzymuje się z pobieranego zasiłku pielęgnacyjnego (1200 zł), alimentów (450 zł), zasiłku rodzinnego (90 zł) oraz świadczenia socjalnego (245 zł), wystarczających jedynie na pokrycie bieżących potrzeb związanych z kosztami wyżywienia, utrzymania mieszkania i opieki medycznej; w skali miesiąca obejmują one: wynajem mieszkania – 500 zł, opłaty za energię elektryczną - 100 zł, gaz – 50 zł, wodę i kanalizację – 50 zł, telewizję i telefon – 100 zł, internet – 50 zł, wyżywienie – 450 zł, opłacenie internatu dla syna – 180 zł, opał – 120 zł, zakup ubrań – 80 zł, lekarstw – 100 zł, spłatę kredytu – 250 zł oraz zakup książek i przyborów szkolnych (300 zł /rok). Wg zawartego we wniosku oświadczenia, jedyny majątek skarżącej stanowi działka rolna o pow. 0,35 ha. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, m.in. radcy prawnego, adwokata) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w kontekście powyższych informacji ocena wniosku K. S. wskazuje na zasadność przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym koszty sądowe, a więc częściowym. Zestawienie wymienionych dochodów i wydatków, wzajemnie bilansujących się, potwierdza brak możliwości wygospodarowania przez nią w stosunkowo krótkim okresie czasu niezbędnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, w tym zwłaszcza na opłacenie warunkującego merytoryczne rozpoznanie skargi wpisu. W sprawie "meldunkowej" nie jest on co prawda wysoki (100 zł), niemniej w kontekście opisanej sytuacji rodzinnej i materialnej skarżącej, i taką kwotę – abstrahując od możliwych do wystąpienia w przyszłości pozostałych kosztów sądowych - należy uznać za nieobojętną dla jej domowego budżetu. W tym zakresie szczególną uwagę zwracają przede wszystkim znaczne koszty związane z brakiem posiadania przez nią własnego mieszkania (domu) oraz podyktowane stanem zdrowia jej syna (jak wynika z zawartego w skardze uzasadnienia wniosku o zwolnienie od kosztów postępowania, wymaga on specjalistycznej opieki medycznej, której koszty nie są w pełni refundowane, dodatkowe obciążenie finansowe stanowi także koszt jego dowozu do szkoły). Opisane okoliczności, w pełni uzasadniające przyznanie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych, nie są jednak wystarczające do równoczesnego ustanowienia dla niej fachowego pełnomocnika, jeżeli ubieganie się o prawo pomocy w tym zakresie leżało w jej zamiarze. Przede wszystkim należy zauważyć, że w rubryce nr 4 formularza PPF zawarte jest wskazanie, że "Wniosek może objąć po jednym żądaniu z rubryki nr 4.1 oraz 4.2". O ile w rubryce nr 4.1. wnioskodawczyni przekreślając zapis odnoszący się do żądania częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sposób jednoznaczny wskazała na zamiar ubiegania się o zwolnienie od nich w całości, tak w rubryce nr 4.2. nie dokonała żadnego zaznaczenia (podkreślenia, przekreślenia itp.) wskazującego, czy i o ustanowienie jakiego pełnomocnika się ubiega (z uwagi na przedmiot sprawy, wskazanie faktycznie mogło dotyczyć tylko radcy prawnego lub adwokata). Niezależnie od tego, nie kwestionując dotykających skarżącą trudności, należy podkreślić wyjątkowy charakter prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych nie może być nadużywane. Wg utrwalonych w orzecznictwie sądowym poglądów, prawo pomocy zwłaszcza w zakresie całkowitym, powinno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, bezdomnych, bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osób ze względu na okoliczności życiowe pozbawionych całkowicie środków do życia. Wnioskodawczyni mimo wszystko kryteriów tych nie spełnia, czego potwierdzeniem jest chociażby wynikający ze spłaty kredytu fakt jego zaciągnięcia, na co musiała jej pozwalać - niezależnie od wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem - zdolność do jego spłaty. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła przy tym również, na co przeznaczyła pozyskane w ten sposób środki. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. I FZ 453/12, okoliczność posiadania przez wnioskodawcę kredytów nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Przeciwnie, konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej w celu uzyskania kredytów w znacznej wysokości wskazuje na płynność finansową. Zwrócenia uwagi wymaga także pewna rozbieżność pomiędzy deklarowanymi przez skarżącą dochodami (1985 zł) a wydatkami (2055 zł). Sytuacja, w której te ostatnie są wyższe, obiektywnie jest niemożliwa, zaś skarżąca tego w żaden sposób nie wyjaśniła. Mimo że różnica nie jest znacząca, pośrednio jednak świadczy albo na zawyżeniu na potrzeby uzyskania prawa pomocy deklarowanych wydatków, albo na zaniżeniu dochodów. Wyjątkowy charakter prawa pomocy wywodzony z ustawowego obowiązku ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), nie pozwala na interpretowanie wynikających z tego wątpliwości na korzyść osoby wnioskującej. Z podanych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.