II SA/Rz 149/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2011 r., nr [...] przyznającą J. S. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 grudnia 2008 r. do 31 sierpnia 2011 r., w wysokości 153,00 zł. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3-6, art. 24 ust. 1, 3a i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992. ze zm. dalej określanej także jako u.ś.r oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że J. S. w dniu [...] lutego 2011r. złożył w Urzędzie Gminy w J. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu posiadanej niepełnosprawności. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] przyznał J. S. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 lutego 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r., w wysokości 153,00 zł. Odwołanie od tej decyzji złożył J. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...]. Decyzje te były przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 545/11 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2011 r. W ocenie Sądu decyzje te zostały wydane z naruszeniem art. 7 k.p.a. tj. przedwcześnie, bez dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych ze złożeniem wniosku przez J. S. Sąd wskazał, że wyjaśnienia wymagało ustalenie w jakich okolicznościach skarżący przedstawił organowi I instancji zaświadczenie wystawione w dniu [...] listopada 2011 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., tj. czy wówczas złożył wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego, o którym mowa w art. 24 ust. 3a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym na dzień 10 listopada 2008 r. (data poświadczenia kserokopii za zgodność z oryginałem przez pracownicę Urzędu Gminy), czy – jeśli nie złożył tego wniosku pisemnie, pozostawiając jedynie kopię zaświadczenia wystawionego w oparciu o art. 24 ust. 3b u.ś.r. – został on stosownie do art. 9 k.p.a. w zw. z art. 14 § 1 k.p.a. pouczony o konieczności złożenia takiego wniosku na piśmie i konsekwencjach nieuzupełnienia tego braku w określonym wyznaczonym w tym celu terminie. Zdaniem Sądu przedłożenie zaświadczenia z dnia [...] listopada 2008 r. należało potraktować jako przejaw woli skarżącego w zakresie kontynuacji zasiłku pielęgnacyjnego (stosownie do art. 24 ust. 3a w brzmieniu wówczas obowiązującym). Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] przyznał J. S. zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 grudnia 2008 r. do 31 sierpnia 2011 r., w wysokości 153,00 zł. Organ podał, że J. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Miał ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od grudnia 2006 r. do listopada 2008 r. W dniu [...] listopada złożył wniosek o ustalenia stopnia niepełnosprawności do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. Zaświadczenie o złożeniu wniosku złożył dnia [...] listopada 2008 r. w Urzędzie Gminy celem przedłużenia wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Organ wskazując na treść art. 24 ust. 3a i 3b u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia zaświadczenia wskazał, że J. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym na okres od 21 października 2006 r. do 18 sierpnia 2011 r., stąd na podstawie art. 31 u.ś.r. ponownie należało ustalić okres wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Odwołanie od tej decyzji złożył J. S. Powołując się na art. 420¹ § 1 Kodeksu cywilnego wniósł o naliczenie odsetek od sumy 3978,00 zł za 2009, 2010 i 2011 rok. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją organu I instancji z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] przyznano skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 grudnia 2006 r. do 30 listopada 2008 r. w wysokości 153 zł miesięcznie. Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. w dniu [...] listopada 2008 r. wystawił zaświadczenie znak: [...], potwierdzające fakt złożenia w tym dniu przez J. S. wniosku o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności. W dniu [...] listopada 2008 r. wyżej wymieniony złożył w Urzędzie Gminy [...] kserokopię ww. zaświadczenia. W dniu [...] grudnia 2008 r. Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności w B. wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przyznając J. S. umiarkowany jej stopień na okres do 31 grudnia 2009 r. Po rozpoznaniu złożonego przez skarżącego odwołania Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2009 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. rozpoznający sprawę na skutek złożonego przez J. S. odwołania, zmienił zaskarżone orzeczenie ustalając, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym w okresie od dnia 21 października 2006 r. do dnia 18 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] maja 2010 r., sygn. akt [...] oddalił apelację J. S. W dniu [...] lutego 2011 r. J. S. złożył w Urzędzie Gminy w J. prawidłowo wypełniony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączył kserokopie dokumentów. W dalszej części powołując się na art. 16 i art. 24 4 uś.r. Kolegium wskazało, że w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. Naprowadził, że w tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Dalej Kolegium naprowadziło, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 24 ust. 3a u.ś.r. dotyczący kontynuacji pobierania świadczenia, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od stopnia niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i (pkt 1), prawo do świadczeń rodzinnych uzależniony od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia (pkt 2). W okolicznościach sprawy wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony w dniu [...] listopada 2008 r. (w miesiącu utraty ważności poprzedniego orzeczenia), a wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu [...] listopada 2008 r. (przed wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności). Powyższe okoliczności uzasadniają przyznanie wnioskowanego świadczenia. Odnośnie zaś żądania "naliczenia odsetek" Kolegium wskazało, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest przepisu, który stanowiłby podstawę do orzekania o odsetkach przez organ administracji publicznej. J. S. zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i wniósł o uchylenie jej oraz decyzji ją poprzedzającej, celem poprawnego naliczenia zasiłku pielęgnacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami. Zarzucił obrazę przepisów art. 7, art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Podniósł, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji nie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 listopada 2008 r. o świadczeniach rodzinnych lecz przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w których to przepisach określono sposób ustalania odsetek za każdy dzień zwłoki. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art, 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz.270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie podnieść należy, że w rozpoznawanej sprawie wydany został prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 545/11, którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowanie, na podstawie art. 153 przywołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiążą w sprawie zarówno sąd, jak i organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że orzekające ponownie w sprawie organy zastosowały się do zaleceń Sądu zawartych w w/w wyroku respektując wskazania co do dalszego postępowania. Organ I instancji - Wójt Gminy [...] wydając bowiem ponownie decyzję przyznał skarżącemu, na podstawie art. 16 ust. 1 u ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm./ zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 grudnia 2008 r. do 31 sierpnia 2011 r., a więc na okres, w którym skarżący spełnia przesłankę określoną w/w przepisem. Jak wynika bowiem z akt sprawy, prawomocnym wyrokiem z dnia [...] listopada 2009 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym w okresie od 21 października 2006 r. do 18 sierpnia 2011 r. natomiast przepis art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z kolei przepis art. 16 ust. 2 pkt. 2 przywołanej wyżej ustawy, powołany jako podstawa materialnoprawna zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Oznacza to więc, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach prawa, jak również respektując zalecenia prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2011 r. Odnosząc się do zarzutu skarżącego w zakresie nienaliczenia przez orzekające organy ustawowych odsetek podzielić należy stanowisko organu, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych i w kodeksie postępowania administracyjnego brak jest podstaw materialnoprawnych do zasądzenia w postępowaniu administracyjnym odsetek od świadczeń, wypłaconych przez organ z opóźnieniem, czy to w wyniku kontroli instancyjnej, czy też sądowoadministracyjnej. Wskazać bowiem należy, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało wnioskiem skarżącego domagającego się wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy /art.16/ ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach pieniężnych. Oznacza to więc, że w sprawie tej będą miały zastosowanie przepisy właśnie tej ustawy i na ich podstawie zapadnie stosowne rozstrzygnięcie. Nie będą natomiast miały w sprawie zastosowania, tak jak tego domaga się skarżący, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 32 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jedynie w sprawach nieuregulowanych tą ustawą. Ustawa o świadczeniach rodzinnych kwestię ustawowych odsetek za zwłokę oraz trybu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przywołuje do stosowania jedynie w przypadku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego ustanawiając stosowną ku temu regulację w art. 30 ustawy, a więc niemającą zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Wbrew zatem zarzutom skargi, orzekające w sprawie organy realizując zasady praworządności określone art. 6 i art. 7 k.p.a. nie były uprawnione w rozpoznawanej sprawie do naliczenia czy też wypłacenia odsetek za zwłokę. W ugruntowanym orzecznictwie bowiem przyjmuje się, że prawo do odsetek jest jedynie wówczas gdy przepis je ustanawia /tak uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2001 r. OPS 17/00 ONSA 2001/3/100/, a więc skoro przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz w zakresie nieuregulowanym tą ustawą przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują ustalenia odsetek za zwłokę w przedmiocie przyznania świadczenia rodzinnego, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny, to brak jest podstaw do uwzględnienia takiego żądania skarżącego. W tym miejscu wskazać należy, że będący przedmiotem postępowania zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem pomocowym choć podobnym do dodatku pielęgnacyjnego, którego nieustalenie lub niewypłacenie skutkuje wypłatą odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych /tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585/. Nie mniej jednak zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny regulują odrębne podstawy prawne, odrębne tryby przyznawania przez odrębne organy, a więc niedopuszczalnym jest przenoszenie uregulowań dotyczących dodatku pielęgnacyjnego do instytucji zasiłku pielęgnacyjnego. Nadto, powołując się na przywołaną wyżej uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2001 r. OPS 17/00 , a także liczne wyroki sądów administracyjnych, w tym również wyrok NSA z 29 kwietnia 1998 r. I SA 1713/97, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 października 2005 2/H są/Po 1791/03, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 listopada 2005r 4/H SA/Po 1987/03, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 lutego 2008 r. IV SA/Po 719/07 wskazać należy, że jakkolwiek istnieje możliwość zasądzenia odsetek od opóźnienia wypłaty należności z różnych tytułów lecz jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Z przyczyn wyżej naprowadzonych skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. z 2012 r., poz. 270 / orzekł jak w sentencji.