II SA/Rz 1490/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - postanawia - I. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, II. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oraz odmówić ustanowienia adwokata. M. G., wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wynika z niego, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z niepełnosprawną, wymagającą stałej opieki córką. Mieszkają w domu o pow. 72 m.kw., do którego dobudowana jest część w stanie surowym. Wnioskodawca jest właścicielem gruntów rolnych (0,5 ha) oraz gruntów leśnych (2 ha). Źródło utrzymania rodziny stanowi emerytura wnioskodawcy wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosząca 1630 zł oraz renta córki w wysokości 800 zł. Wynikające z wniosku miesięczne wydatki strony to: prąd – 100 zł, gaz – 75 zł, telefon – 50 zł, podatek rolny – 24 zł, ubezpieczenie - 37,50 zł, opał -209 zł, lekarstwa dla niego i córki, koszt dojazdów do specjalistów oraz wizyt lekarskich: 555 – 800 zł, środki czystości - 150 zł, odzież i obuwie – 120 zł, koszt wykonywanych przez osoby trzecie prac w polu - 125 zł, utrzymanie budynku i remonty bieżące – 84 zł, zabezpieczenie dobudowy do budynku mieszkalnego przed zalewaniem wody – 84 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W myśl art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że to osoby uczestniczące w danym postępowaniu zobligowane są do samodzielnego finansowania tego uczestnictwa. Odstępstwo od tej reguły przewidują regulacje dotyczące prawa pomocy, przewidujące możliwość wsparcia strony ze środków Skarbu Państwa. Wsparcie to może zostać udzielone w najszerszych granicach - prawo pomocy w całkowitym zakresie bądź też tylko w częściowym zakresie – tzw. częściowe prawo pomocy. W tym pierwszym przypadku obejmuje ono zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie profesjonalnego zastępcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). W drugim natomiast dotyczy zwolnienia tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata (radcy prawnego) – art. 245 § 3 P.p.s.a. Uzyskanie pomocy w maksymalnym, dopuszczonym przez prawo wymiarze możliwe jest – stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - w razie wykazania przez stronę wnioskującą, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomoc w mniejszych granicach możliwa jest zaś w razie wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jak wynika z brzmienia powołanych unormowań, prawo pomocy, to wyjątkowa instytucja, adresowana do osób będących w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, którym brak dochodów bądź też ich niewystarczająca ilość uniemożliwiłaby ochronę swoich interesów na drodze sądowej. Zwłaszcza pomoc, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zastrzeżona jest dla wypadków, w których poniesienie kosztów związanych z prowadzeniem określonej sprawy stanowiłoby zagrożenie dla egzystencji wnioskodawcy. Dlatego też uznano, że zwolnienie skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi będzie adekwatne do przedstawionej przez niego sytuacji rodzinnej i finansowej. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że wysokość tego wpisu to kwota 200 zł. Następne zaś ewentualne koszty sądowe to 100 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w razie oddalenia skargi oraz 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Te dodatkowe koszty mogą, lecz nie muszą się pojawić w przyszłości, a poza tym, ewentualna konieczność ich poniesienia będzie rozłożona w czasie. Nadto, należy podkreślić, że wszelkie podstawowe potrzeby skarżącego i jego córki tj. w zakresie własnego utrzymania, leczenia, jak też utrzymania domu są zaspokojone. Wśród swoich wydatków strona wskazała także kwotę stanowiącą koszt korzystania z usług osób trzecich w związku z pracami polowymi. Wskazuje to na prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego i osiąganie z niego określonych pożytków, najpewniej w zakresie żywności, co ogranicza wydatki rodziny w tym zakresie. Skarżący ponosi także wydatki na telefon czy zabezpieczenie dobudowanej do domu części przed zalewaniem, których nie sposób uznać za konieczne w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, gdy potrzeby mieszkaniowe jego rodziny są zaspokojone w dostatecznym wymiarze (przynajmniej wniosek nie wskazuje na problemy w tym zakresie). Należy też zwrócić uwagę, że obecność profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania niej jest obligatoryjna, a wiąże się dopiero z koniecznością sporządzenia niektórych środków zaskarżenia. Nadto, w myśl art. 6 P.p.s.a., sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Sąd orzeka zaś w granicach danej sprawy i nie wiążą go podniesione w skardze zarzuty, wnioski oraz powołana w niej podstawa prawna (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniwszy to wszystko stwierdzono, że pomoc skarżącemu poprzez zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od jego skargi zapewni mu dostęp do sądu. Miano przy tym na uwadze głównie wielkość wydatków ponoszonych przez stronę na leczenie tak własne, jak i córki (555-800 zł). Jednocześnie uznano, że przedstawione przez skarżącego dane nie przemawiają za uwzględnieniem jego żądania w zakresie zwolnienie od pozostałych kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wyjątkowość instytucji prawa pomocy wskazuje na to, by strona dokonała ograniczenia ponoszonych zwykle wydatków do granic tzw. koniecznego utrzymania. Dopiero zaś, gdy pozostałe środki nie wystarczą na poniesienie kosztów postępowania, może skutecznie ubiegać się o wsparcie z budżetu Państwa. W oparciu o powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.