II SA/Rz 15/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S., A. C., E. M. i M. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala - II SA/Rz 15/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania W. S., E. M., M. R. i A. C., reprezentowanych przez pełnomocnika – adwokata, od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2004 r. odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej w T. osiedle K. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 288, o pow. 0,2124 ha – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że na wniosek z dnia 15 czerwca 2004r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w T. oznaczonej jako działka nr 288 organ wszczął postępowanie i przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem zainteresowanych stron, która nie doprowadziła do ugody. Wobec tego decyzją z dnia [...] września 2004 r. odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik W. S., E. M., M. R. i A. C. podniósł, że nieruchomość objęta wnioskiem nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Zakwestionował również stanowisko organu I instancji, jakoby nieruchomość nie została wywłaszczona lecz zbyta w formie aktu notarialnego na rzecz Skarbu Państwa. Zaznaczył, że zawarcie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego podyktowane było uniknięciem postępowania wywłaszczeniowego, a nadto było korzystniejsze dla stron. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda stwierdził, że aktem notarialnym nr Rep. [...] z dnia 7 listopada 1988r. W. S., E. M., S. S., M. R. i A. C. sprzedali nieruchomość składającą się z działek nr 288 o pow. 0,21 ha, nr 313 o pow. 0,10 ha, nr 229 o pow. 0,05 ha, nr 405 o pow. 0,19 ha, nr 406 o pow. 0,35 ha i nr 339 o pow. 0,32 ha Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Kopalnie "[...]" w T. Zawarcie aktu notarialnego było poprzedzone rokowaniami pomiędzy stronami umowy. Skarżący mieli możliwość nie wyrażenia zgody na proponowane warunki sprzedaży i z możliwości tej nie skorzystali. Dodatkowo na wniosek S. S. Skarb Państwa kupił działkę nr 339 o pow. 0,32 ha. Błędne jest więc twierdzenie, iż nieruchomość powinna zostać zwrócona, gdyż nie została zagospodarowana. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ze zm./ poprzedni właściciele mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cele określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ponieważ w konkretnym przypadku fakt wywłaszczenia nie zaistniał, dlatego brak jest podstaw do orzeczenia zwrotu nieruchomości. Na decyzję tą skargę wnieśli reprezentowani przez pełnomocnika-adwokata W. S., E. M., M. R. i A. C. domagając się jej zmiany i orzeczenia zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu skierowanym do Wojewody. Alternatywnie w skardze sformułowane zostało żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy Prezydentowi Miasta [...] do ponownego rozpoznania. Uzasadniając wnioski skargi pełnomocnik wskazał na sytuację z okresu sprzed daty sprzedaży, gdzie "[...]" w T. powiadomił skarżących, iż działka nr 288 przewidziana jest do wywłaszczenia. W tym czasie W. S. był pracownikiem "[...]" i wiadomym było, że jeśli nie wyrazi zgody na sprzedaż tej nieruchomości to i tak jej nie uratuje, a dodatkowo straci pracę. Okoliczności te doprowadziły do zawarcia aktu notarialnego. Opisane fakty miały miejsce pod rządem ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i miały charakter wywłaszczeniowy. Przedmiotowa nieruchomość okazała się zbędna i odpadła główna podstawa jej nabycia. Wobec tego przy uwzględnieniu stanu prawnego w okresie wykupu należy przyjąć, iż doszło do wywłaszczenia. Z tych przyczyn skarga jest uzasadniona. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i ponownie przedstawił stan faktyczny eksponując okoliczność, iż działka objęta postępowaniem została sprzedana aktem notarialnym. Jednocześnie przyznał, że nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem, na jaki została zakupiona. Niemniej jednak z uwagi na brzmienie przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. Stan faktyczny jest następujący: na wniosek z dnia 15.06.2004r. w sprawie zwrotu działki nr 288 położonej w T., Prezydent Miasta [...] wszczął w dniu 22.06.2004r. postępowanie, a następnie po ustaleniu stron, w tym osób występujących jako wnioskodawcy, wyznaczył rozprawę administracyjną. Po przeprowadzeniu rozprawy (18.08.2004r. ) z udziałem pełnomocnika wnioskodawców oraz przedstawicieli Kopalni "[...]", przy uwzględnieniu niekwestionowanych dowodów z dokumentów, w tym aktu notarialnego nr Rep. [...] sporządzonego 7 listopada 1988r., decyzją z dnia [...].09.2004r. – odmówił zwrotu nieruchomości objętej wnioskiem. Organ ustalił, że działka nr 288 została sprzedana wraz z innymi nieruchomościami aktem notarialnym Skarbowi Państwa w imieniu którego występowały Kopalnie "[...]" w T., na cele eksploatacyjne Kopalni i nie została wykorzystana zgodnie z celem wykupu. Aktem notarialnym z dnia 6.01.2000r. Rep. [...] nieruchomość ta oddana została w użytkowanie wieczyste Kopalni "[...]". Wobec sprzedaży dokonanej pod rządem ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, działki objętej wnioskiem nie można uznać jako wywłaszczonej co skutkuje, że nie podlega ona dyspozycji art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika wnioskodawców, decyzja o odmowie zwrotu działki nr 288, utrzymana została w mocy rozstrzygnięciem stanowiącym przedmiot skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 ze zm./. Przepis ten stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z unormowania tego jednoznacznie wynika, że zwrot – po spełnieniu pozostałych przesłanek – może dotyczyć wyłącznie nieruchomości wywłaszczonej. Tymczasem poza sporem pozostaje, że własność działki objętej wnioskiem przeszła na Skarb Państwa na skutek zawarcia aktu notarialnego - umowy sprzedaży, aneksowanej w takiej samej formie w dniu 28.07.1992r. w części dotyczącej ceny nabytych nieruchomości (dopłata). Taka forma nabycia znana była ustawie z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.) i była czym inny, niż wywłaszczenie. Forma aktu notarialnego miała oparcie w art.8 ustawy który stanowił, że nieruchomości nie stanowiące własności państwowej organy administracji państwowej i inne państwowe jednostki organizacyjne oraz jednostki gospodarki uspołecznionej nabywają w drodze umowy, zawieranej na zasadach ogólnych. Natomiast wywłaszczenie nieruchomości wskazana ustawa normowała w rozdziale 6 (art.50 i nast.) i podkreślić należy, że wywłaszczenie dokonywane było w formie decyzji administracyjnej. Rozróżnienie form nabycia /utraty/ prawa własności – na zasadach ogólnych, a więc w formie aktu notarialnego oraz w drodze decyzji wywłaszczeniowej – prowadzi do konkluzji, że art. 136 ust.3 nie może dotyczyć nieruchomości nabytych na zasadach ogólnych, skoro wskazuje na nieruchomość "wywłaszczoną". Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga zakres kontroli sądu administracyjnego. Stosownie do przepisu art.1 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl § 2 kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.)., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Stosownie do art.145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że prawo nie zostało naruszone. Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, w oparciu o art.151 P.p.s.a.