II SA/Rz 15/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H. K. i M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków - postanawia - I. przyznać skarżącej M. M. prawo pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M. M., wezwana do uiszczenia solidarnie z H. K. wpisu w kwocie 200 zł od ich wspólnej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podała, że nie jest w stanie pokryć kosztów niniejszego postępowania z uwagi na niskie dochody (z tytułu emerytury) uzyskiwane przez nią i męża tj. odpowiednio 418,28 zł oraz 1230,24 zł. Zwróciła uwagę, że oboje z mężem są osobami wymagającymi leczenia, co wiąże się z miesięcznymi wydatkami rzędu 100-150 zł. Jako inne comiesięczne wydatki wnioskodawczyni podała: 40 zł – woda, 44 zł – gaz, 160 zł – prąd, 1600 zł – opał na zimę, 18 zł – wywóz śmieci. Pozostałą część dochodu przeznaczają na skromne wyżywienie oraz zakup odzieży. Mieszkają w domu o powierzchni 100 m. kw. i mają nieruchomość rolną o powierzchni 5 arów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Żądanie wnioskodawczyni obejmujące tak zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego wskazuje, że ubiega się ona o prawo pomocy w całkowitym zakresie, o czym przesądza treść art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) P.p.s.a. Uwzględnienie żądania w takich granicach możliwe jest w sytuacji niemożności poniesienia przez stronę jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższego spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Z kolei przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie tj. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego dopuszczalne jest w razie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie także tej przesłanki jest obowiązkiem wnioskującego o wsparcie Państwa. Należy w tym miejscu podnieść, że instytucja prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. W takim wypadku udzielenie wsparcia publicznego w maksymalnym możliwym zakresie tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika uzasadnione jest tylko w odniesieniu do osób o rzeczywiście bardzo trudnej sytuacji materialnej, tj. takich, które nie posiadają jakiegokolwiek dochodu bądź też dochód ten jest na tyle ograniczony, że ledwie wystarcza na zaspokojenie podstawowych jedynie potrzeb jednostki. Z pewnością wnioskodawczyni do takiej grupy osób się nie zalicza. Wprawdzie bowiem osiągane przez nią i męża dochody, zwłaszcza jej emerytura nie są nazbyt wysokie, lecz - co należy podkreślić - mają stały charakter. Ponadto potrzeby rodziny są w pełni zaspokojone. Istotne jest także, że wnioskodawczyni wraz z mężem nie mają jakichkolwiek osób na utrzymaniu. Należy także mieć na uwadze, że składająca wniosek obciążona jest obowiązkiem ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów solidarnie ze współskarżącą H. K. Oznacza to, że mogą one rozdzielić między sobą te koszty w sposób odpowiadający ich możliwościom płatniczym. Podkreślić także należy, że obecnie skarżące zobowiązane są do uiszczenia – jak już wyżej podano solidarnie – kwoty wpisu wynoszącego 200 zł. Ewentualne dalsze koszty postępowania mogą, lecz nie muszą w przyszłości wystąpić. Nawet jednak, gdy zrodzi się obowiązek ich uiszczenia, to koszty te będą niższe od tych, których obowiązek zapłaty aktualnie spoczywa na składających skargę. W razie zaś uwzględnienia skargi przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Z mocy zaś art. 134 P.p.s.a. Sąd z urzędu ma obowiązek uwzględnienia wszelkiego rodzaju uchybień zaistniałych w postępowaniu administracyjnym. Dlatego też jeśli wnioskodawczyni uważa za konieczny udział w jej sprawie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego (zgodnie z unormowaniami P.p.s.a. jego obecność nie jest obligatoryjna na obecnym etapie postępowania), winna we własnym zakresie wygospodarować potrzebne do tego środki. Z podanych przyczyn uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym odmówiono uwzględnienia jej wniosku w pełnym zakresie żądania. Stwierdzono natomiast, że poniesienie przez nią pełnych kosztów sądowych w zainicjowanym jej skargą postępowaniu mogłoby spowodować uszczerbek w tzw. koniecznym utrzymaniu, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i dlatego zwolnioną ją od obowiązku poniesienia tych kosztów w połowie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.