II SA/Rz 15/14

Dnia 23 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H.K. i M.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków - postanawia - 1. przyznać M.M. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie jej od kosztów sądowych w połowie ich wysokości, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M.M., wezwana do uiszczenia solidarnie z H.K. wpisu w kwocie 200 zł od ich wspólnej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, złożyła na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podała, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania z uwagi na niskie dochody (z tytułu emerytury) uzyskiwane przez nią i męża tj. odpowiednio 418,28 zł oraz 1.230,24 zł. Wyjasniła, że oboje z mężem są osobami wymagającymi leczenia, co wiąże się z miesięcznymi wydatkami rzędu 100-150 zł. Jako inne comiesięczne wydatki wnioskodawczyni podała: 40 zł – woda, 44 zł – gaz, 160 zł – prąd, 1600 zł – opał na zimę, 18 zł – wywóz śmieci. Pozostałą część dochodu przeznaczają na skromne wyżywienie oraz zakup odzieży. Mieszkają w domu o powierzchni 100 m² i są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 5 arów. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2014r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przyznał M.M. prawo pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości (pkt 1), a w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy (pkt 2). Postanowienie doręczono M.M. w dniu 12 lutego 2014r. W dniu 18 lutego 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynął sprzeciw M.M. od wskazanego wyżej postanowienia (nadany za pośrednictwem poczty w dniu 17 lutego 2014r.) W sprzeciwie wnioskodawczyni podała, że wbrew ustaleniom zawartym w ww. postanowieniu nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych nawet w połowie. Wyjaśniła, że w urzędowym formularzu nie wyszczególniła, że ponosi także wydatki na dojazdy z M. do Poradni Kardiologicznej oraz Hematologicznej. Nie zawsze stan jej zdrowia pozwala na dojazd publicznymi środkami lokomocji, z czym wiążą się dodatkowe koszty. Podała ponadto, że stan jej zdrowia i stan zdrowia męża wymaga ciągłego zażywania witamin, co wymaga dodatkowych środków finansowych. Podała, że od 2009r. jest osobą niepełnosprawną wymagająca stałego leczenia, którego jednak nie podejmuje z uwagi na brak funduszy. Przeznaczenie chociażby kwoty 100 zł na pokrycie kosztów sądowych będzie skutkowało rezygnacją z zakupu żywności albo leków. Podała, że jej mąż z emerytury utrzymuje dom, ponosi wszystkie opłaty, a żywność i leki kupuje sobie oddzielnie, gdyż jest chory na chorobę nowotworową. Do ponoszonych przez męża kosztów utrzymania dodała kwotę przeznaczaną na ubezpieczenie domu: 139 zł oraz ratę podatku 58 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zmianami), dalej "P.p.s.a" w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie udzielenia prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego określa art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie do treści ostatniego z powołanych przepisów przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z istoty prawa pomocy wynika więc, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. - na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w kosztach związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Z treści zacytowanego wyżej art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, że chcąc skorzystać z prawa pomocy, wnioskodawca powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011r., I OZ 884/2011, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy (tak postanowienie WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2013r., sygn. akt: II SA/Kr 1728/12 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem strona wnioskująca powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku. W świetle powyższego w ocenie Sądu, wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje jedynie na częściowe uwzględnienie. M.M. nie wykazała bowiem, że poza jej możliwościami finansowymi leży uiszczenie kosztów postępowania w całości oraz pokrycie wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Sąd dochodząc do takiej konkluzji miał na uwadze, że po pokryciu wydatków wyszczególnionych przez wnioskodawczynię i jej męża pozostaje im do dyspozycji kwota 1. 082, 80 zł. Z treści złożonego przez M.M. wniosku o przyznanie prawa pomocy i dokumentów do niego dołączonych oraz treści sprzeciwu wynika bowiem, że suma dochodu osiąganego przez skarżącą i jej męża wynosi 1. 648, 52 zł netto, a wydatki, których ponoszenie wykazała, to kwota 565, 72 zł. Dodać należy, że skarżąca wskazując na dodatkowe koszty, jakie ponosi wymieniła w formularzu PPF koszty wyżywienia i zakupu odzieży oraz w sprzeciwie koszty dojazdów do Poradni Kardiologicznej i Hematologicznej, ale nie podała, jak wysokie są to koszty. Uwzględniając jednak skromne wyżywienie i zakup odzieży, a także do jazdy do lekarzy Sąd stwierdził, że M.M. jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie połowy kosztów sądowych mając na uwadze fakt, że będzie je ponosić solidarnie z H.K. Ponadto Sąd miał na uwadze okoliczność, że H.K. wpłaciła kwotę 50 zł tytułem wpisu sądowego, zatem do uiszczenia pozostała kwota 50 zł, a dalsze ewentualne koszty zależne od treści rozstrzygnięcia to: w razie oddalenia skargi opłata kancelaryjna od uzasadnienia w kwocie 50 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 50 zł (przy zwolnieniu M.M. w połowie od kosztów sądowych). Reasumując stwierdzić należy, że jakkolwiek dochód wnioskodawczyni i jej męża jest stosunkowo niewysoki, to jednak ma charakter stały. Ponadto mają oni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, są bowiem właścicielami nieruchomości – domu oraz właścicielami nieruchomości rolnej oraz nie mają innych osób na utrzymaniu. Należy także jeszcze raz podkreślić, że składająca wniosek obciążona jest obowiązkiem ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów solidarnie ze współskarżącą H.K. Oznacza to, że mogą one rozdzielić między sobą te koszty w sposób odpowiadający ich możliwościom płatniczym. Uiszczenie przez skarżącą wpisu sądowego w pełnej jego wysokości (200 zł) mogłoby się zatem, w ocenie Sądu, wiązać z powstaniem po jej stronie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Uznano natomiast, że pokrycie połowy tych kosztów mieści się w zakresie możliwości finansowych wnioskodawczyni. Z mocy zaś art. 134 P.p.s.a. Sąd z urzędu ma obowiązek uwzględnienia wszelkiego rodzaju uchybień zaistniałych w postępowaniu administracyjnym. Dlatego też jeśli wnioskodawczyni uważa za konieczny udział w jej sprawie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego (zgodnie z unormowaniami P.p.s.a. jego obecność nie jest obligatoryjna na obecnym etapie postępowania), winna we własnym zakresie wygospodarować potrzebne do tego środki. Dlatego też uwzględniono wniosek M.M. częściowo, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w połowie, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.