II SA/Rz 150/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Anna Lechowska NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]. II SA/Rz 150/07 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją /[...]/ z dnia [...].12.2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].11.2005 r. w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dla dzieci J., K. i A. S., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...].11.2005 r. odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego dla dzieci: J., K. i A. S. R. S. w złożonym odwołaniu zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. oraz § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Zdaniem odwołującego się nie zostały przez organ I instancji uwzględnione wszystkie okoliczności mające wpływ na wydaną decyzję, w szczególności organ ten zaniechał dokładnego wyjaśnienia sprawy dochodu żony skarżącego, która nie partycypuje w utrzymaniu dzieci. Analizując niniejszą sprawę organ II instancji wskazał, że R. S. w dniu [...].07.2005 r. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w J. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: J., K. i A. S. Odmowa przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wynika z faktu przekroczenia ustawowej granicy dochodu w przeliczeniu na jednego członka rodziny uprawniającego do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Z wyliczeń organu I instancji wynika, że dochód w przeliczeniu na członka rodziny w 2004 r. wyniósł 516, 70 zł i przekroczył kwotę uprawniającą do ubiegania się o zasiłek rodzinny o 12,70 zł. Do dochodu rodziny w 2004 r. zaliczono dochód R. S. i M. S. /potwierdzone zaświadczeniami Urzędu Skarbowego w N./ oraz dochód z gospodarstwa rolnego poł. na terenie gm. J. i U. stanowiącego własność R. S. /wielkość gospodarstwa potwierdzona stosownymi zaświadczeniami/. Do dochodu rodziny został doliczony dochód M. S. – żony odwołującego, mimo, że – jak podał w odwołaniu – nie zamieszkują wspólnie, a dzieci pozostają na jego utrzymaniu. Jednakże małżeństwo odwołującego się z M. S. w chwili wydania decyzji istniało, pomimo złożenia przez M. S. w dniu [...].06.2005 r. pozwu o rozwód. Dochód M. S., wobec definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, został prawidłowo doliczony do dochodu rodziny. Skoro więc nie jest spełnione kryterium z art. 5 ust. 1 powyższej ustawy, wydana decyzja odmowna nie narusza prawa. Zarzuty o naruszeniu art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. oceniono jako niezasadne. Wobec niemożności uzyskania od wnioskodawcy części dokumentów, organ I instancji zebrał je poprzez własne działanie /zaświadczenie o dochodach M. S., zaświadczenia o wielkości gospodarstw rolnych/ trudno więc mu zarzucać, że nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego wyczerpująco. Brak zaś w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o żądaniu wnioskodawcy odnośnie przeprowadzenia dowodu istotnego dla wyjaśnienia sprawy. R. S. nie przedłożył również żadnego dokumentu traktującego o "dochodzie utraconym", stąd też nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Powyższą ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie R. S., wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jego prośby. Uzasadniając skargę przytoczył okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i materialnej /opisane szczegółowo w odwołaniu /podkreślając zarazem, że świadczenia rodzinne są mu bardzo potrzebne dla dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Decyzje organów orzekających w niniejszej sprawie nie mogą pozostać w obrocie prawnym, chociaż z innych przyczyn niż podano w skardze, a które Sąd – nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami – wziął pod uwagę z urzędu /art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Przepis powyższy obliguje bowiem Sąd aby wziął pod uwagę z urzędu uchybienia organów stwierdzone przy rozpoznawaniu skargi. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie – doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a które nie zostało objęte zarzutami skargi. Wniosek R. S. z dnia [...].07.2005 r. dotyczył ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz wskazanych dodatków na dzieci J., K. i A. S. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 /rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się/, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Natomiast art. 5 ust. 3 tej ustawy stanowił, że w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Dodatki do zasiłku przysługują w razie spełnienia określonych w ustawie przesłanek /z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej – art. 8 pkt 4a, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego – art. 8 pkt 6/ jedynie wówczas, gdy zostały spełnione przesłanki do przyznania zasiłku rodzinnego. Z ustaleń organów obu instancji – dokonanych na podstawie zaświadczeń Urzędu Skarbowego w N., Urzędu Gminy J. i U. – wynika, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł 516,70 zł, a więc przekroczył kwotę określoną w art. 5 ust. 1 cyt. ustawy. Stąd też zasadnie przyjęto, że nie zostały spełnione przesłanki określone w powyższym przepisie. Natomiast nie można zgodzić się z wykładnią art. 5 ust. 3 cyt. ustawy, w konsekwencji której odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego w trybie przewidzianym w tym przepisie. Otóż w myśl zawartego w nim unormowania w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W ocenie Sądu, nie zasługuje na akceptację przyjęte przez organy obu instancji rozumienie użytego w art. 5 ust. 3 cyt. ustawy pojęcia "dochód rodziny" jako przeciętny miesięczny łączny dochód wszystkich członków rodziny. Nie budzi bowiem jakichkolwiek wątpliwości Sądu, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "dochód rodziny" nie może być interpretowane w oderwaniu /samodzielnie/ od regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 tej ustawy, a gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę jako kryterium uzasadniającym przyznanie zasiłku rodzinnego. "Dochód rodziny", o którym mowa w art. 5 ust. 3 bez wątpienia winien być rozumiany jako dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. W szczególności za celowością takiej wykładni przemawia zamieszczenie obu unormowań w jednym artykule ustawy określającym zasady przyznawania zasiłku rodzinnego, a więc wzgląd na "wewnętrzną spójność" tego aktu prawnego. Zatem skoro w ust. 3 został przewidziany przypadek, gdy wskazany tam dochód przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, to dochód ten winien zostać ustalony w ten sam sposób jak przy ustalaniu spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 ustawy. Wskazane wyżej naruszenie przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji błędne ustalenie "dochodu rodziny" skarżącego na podstawie art. 5 ust. 3 cyt. ustawy uzasadniało w rezultacie usunięcie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego. Wskazania co do dalszego postępowania organów wynikają wprost z powyższych rozważań – winny więc ustalić dochód rodziny skarżącego na użytek unormowania zawartego w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodziny, a następnie rozpoznać wniosek w zakresie każdego z żądanych świadczeń. Z powyższych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. 26.04.07mk