II SA/Rz 150/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. L. B. wnosząc zażalenie na skierowane do niej wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] zwróciła się jednocześnie o zwolnienie jej z tego obowiązku, co uzasadniła ciężką sytuacją materialną wynikającą z konieczności leczenia zdiagnozowanego u niej nowotworu piersi i związaną z tym rezygnacją z pracy zawodowej. W złożonym w wyniku wezwania urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF zwróciła się następnie o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniosła, że po stwierdzeniu u niej w lipcu 2009 r. raka piersi przeszła dwie operacje oraz radio- i chemioterapię. Obecnie jest leczona hormonalnie, a koszty leków, zabiegów rehabilitacyjnych i dojazdów do szpitali zubażają budżet domowy. Musiała też przerwać pracę jako nauczycielka. Wg zawartego we wniosku oświadczenia wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i 19-letnim synem, a posiadany przez nich majątek obejmuje mieszkanie o pow. 58 m² i nieruchomość rolną o pow. 10 arów. Uzyskiwane przez nich dochody pochodzą z pracy zarobkowej jej i męża; ich wysokość to odpowiednio 2500 i 5200 zł. brutto. Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych L. B., została ona wezwana do złożenia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania dodatkowego oświadczenia i dokumentów. Wezwanie to dotyczyło: a) podania dokładnej wysokości dochodów (brutto /netto) skarżącej i jej męża, b) wyjaśnienia rozbieżności między treścią zażalenia z którego wynikała m.in. okoliczność zaprzestania w związku z chorobą pracy zawodowej, a wykazanym w formularzu PPF osiąganiem dochodów z tytułu zatrudnienia, c) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, utrzymanie mieszkania (opłaty), leczenie (z wyszczególnieniem wydatków na zakup leków, zabiegi rehabilitacyjne, dojazdy) oraz ewentualnie inne cele, jeżeli w istotny sposób wpływają na obciążenie domowego budżetu, d) wskazania posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych, e) korzystania ze wsparcia pomocy społecznej, f) przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swojego i męża za okres od 1 stycznia 2010 r. do dnia wykonania wezwania, g) przedłożenia rachunków /faktur (lub ich kserokopii) potwierdzających wysokość wydatków przeznaczanych na rehabilitację (z dotychczas udzielonych informacji wynikało, że jest ona odpłatna). Mimo upływu wyznaczonego terminu (ostatnim jego dniem był 31 marzec 2010 r.) i wskazanego w wezwaniu rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w formularzu PPF, nie zostało ono przez skarżącą wykonane. W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno – bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Mimo zrozumienia dla szczególnej sytuacji w jakiej znalazła się wnioskodawczyni a związanej z jej stanem zdrowia, informacje zawarte przez nią we wniosku PPF oraz w poprzedzającym go zażaleniu nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie, że poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych będzie przekraczać jej możliwości finansowe. Nie budzi wątpliwości, że proces leczenia skarżącej z pewnością pociąga za sobą zwiększone wydatki, niemniej jednak samo odwołanie się do ich ponoszenia bez wskazania chociażby przybliżonej wysokości czy ogólne powoływanie się na ciężką sytuację materialną w żaden sposób przy stosunkowo znacznych dochodach nie potwierdza braku możliwości jednorazowego opłacenia związanych ze sprawą kosztów sądowych; oprócz wpisu od skargi, do najbardziej prawdopodobnych które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji – obydwie po 100 zł.). Sama wnioskodawczyni nie wykazała również, z jakim uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej i rodziny wiązałoby się opłacenie kosztów sądowych (przez uszczerbek ten należy rozumieć zagrożenie dla zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, wśród których strona wnioskująca powinna poczynić niezbędne oszczędności). Przeciwko merytorycznemu rozpoznaniu wniosku przemawiały także rozbieżne informacje o zaprzestaniu przez L. B. w związku z chorobą pracy zawodowej i osiąganiem przez nią dochodów z pracy zarobkowej. Do dokładnego zobrazowania możliwości płatniczych i sytuacji materialnej skarżącej miało przyczynić się skierowane do niej wezwanie do złożenia w wyżej opisanym zakresie dodatkowego oświadczenia i dokumentów. Jego wykonanie pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, zwolnić skarżącą od kosztów sądowych (w całości, lub w części). Wśród rzutujących na to okoliczności objętych wezwaniem szczególne znaczenie należy przypisać ponoszonym przez wnioskodawczynię i członków jej rodziny kosztom bieżącego utrzymana i leczenia. Nieustosunkowanie się przez skarżącą do wezwania skutkuje uzasadnionym przypuszczeniem co do braku po jej stronie zamiaru ujawnienia swojej prawdziwej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Sugeruje też, że informacje podane w formularzu PPF nie odzwierciedlają całokształtu jej rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej. W tej sytuacji L. B. nie udzielając wymaganych informacji musiała się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Uchylanie się od przedstawienia dokładnych i wyczerpujących informacji o swoim stanie majątkowym skutkuje tym, iż niemożliwe jest przeprowadzenie oceny złożonego wniosku w taki sposób, by bez wątpliwości można było stwierdzić, że sytuacja w której się znajduje uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. Rygoryzm postępowania w tym zakresie podyktowany jest wyjątkowym charakterem tej instytucji finansowanej ze środków publicznych oraz obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.); wynikający z tego przepisu obowiązek generalnie dotyczy każdej osoby posiadającej jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Okoliczności decydujące o przyznaniu prawa pomocy nie mogą więc budzić jakichkolwiek wątpliwości, nie mogą być też interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej. Osoba taka zaś składając stosowny wniosek musi się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Skoro zatem skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania jej wniosku. W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.