II SA/Rz 1505/14
WyrokWSA w Rzeszowie2014-12-17
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Paweł Zaborniak, Joanna Zdrzałka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, rozpatrując w postępowaniu odwoławczym sprawę o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy postępowanie pierwszoinstancyjne dotyczyło świadczenia pielęgnacyjnego, a wnioskodawca nie został prawidłowo pouczony o zmianach w przepisach dotyczących świadczeń opiekuńczych?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, rozpatrując sprawę o specjalny zasiłek opiekuńczy, podczas gdy postępowanie pierwszoinstancyjne dotyczyło świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, organ nie pouczył skarżącego o zmianach w przepisach dotyczących świadczeń opiekuńczych od 1 stycznia 2013 r., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący J.E. ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki dotyczącej daty powstania niepełnosprawności żony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd ustalił, że organ odwoławczy rozpatrzył sprawę dotyczącą specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy wniosek dotyczył świadczenia pielęgnacyjnego, a skarżący nie został prawidłowo pouczony o zmianach w przepisach.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Prezydenta Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...]
Decyzją z dnia [.] kwietnia 2013 r. nr [.], Prezydent Miasta [.] odmówił JE przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując w postawie prawnej rozstrzygnięcia art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) dalej: "k.p.a.", oraz art. 3 pkt 11, art. 17, art. 24 ust. 2a i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) dalej: "u.ś.r".
Z ustaleń fatycznych organu wynika, że wnioskodawca ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną. JE jest osobą bezrobotną i niezarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy. Sprawuje faktyczną opiekę nad żoną, jako osoba obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. Z orzeczenia o niepełnosprawności żony wynikało jednak, że nie było możliwe ustalenie czasu powstania jej niepełnosprawności. Okoliczność ta miała istotne znaczenie w sprawie, ponieważ zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki, nie później jednak niż do ukończenia 25 roku życia. Wobec tego odmówiono przyznania żądanego świadczenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł JE. Podniósł w nim, że odmowa przyrznia żądanego świadczenia narusza zasadę ochrony praw nabytych. Stan faktyczny rodziny nie uległ zmianie, ponieważ żona nadal wymaga opieki, którą on sprawuje i nie podejmuje z tego powodu zatrudnienia.
Decyzją z dnia [.] maja 2013 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] (dalej: "SKO w [.]" lub "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania JE "od decyzji [.] z dnia [.].04.2013 r. (...) odmawiającej (...) przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną", utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia były art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 16a, art. 17, art. 24 i art. 26 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ odwoławczy ustalił, że podaniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. JE zwrócił się do MOPS w [.] o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powołaną decyzją organ I instancji odmówił przyznania stronie żądanego świadczenia. Wniesione przez JE dnia 7 maja 2013 r. odwołanie nie zasługiwało jednak na uwzględnienie, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki przyznania żądanego świadczenia określone w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto w orzeczeniu o niepełnosprawności żony nie wskazano daty jej powstania, wobec czego niemożliwe było stwierdzenie ziszczenia się przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Z powyższą decyzją nie zgodził się JE, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 16a, 24 i 26 u.ś.r. przez ich niezastosowanie pomimo dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, a art. 17 przez jego niesłuszne zastosowanie. W ocenie skarżącego spełnia on wszystkie przesłanki wynikające z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, natomiast jedyną przyczyną negatywnej dla niego decyzji była okoliczność wynikająca z art. 17 ust. 1b tej ustawy, która to przesłanka nie dotyczy świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, lecz świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący domaga się uchylenia decyzji organu I instancji i wydania orzeczenia o przyznaniu mu specjalnego zasiłku opiekuńczego, ewentualnie uchylenia ww. decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.
Zarządzeniem z dnia 4 września 2013 r. Sąd zwrócił się do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] z zapytaniem, czy JE występował z żądaniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad żoną A i czy wydana została w takiej sprawie decyzja o nr [.] z dnia [.] kwietnia 2013 r., czy też żądnie to dotyczyło tylko świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi udzielonej w piśmie z dnia 9 września 2013 r. wynika, że opisane żądanie J E dotyczyło świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast podanie o ustalenie specjalnego zasiłku opiekuńczego ww. wniósł dnia 29 sierpnia 2013 r.
Postanowieniem z dnia 29 października 2013 r. sygn. II SA/Rz 819/13 Sąd zawiesił postępowanie w sprawie, które podjęto postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r., a sprawę zarejestrowano pod sygn. II SA/Rz 1505/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej: "Ppsa". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności
z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa).
Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, ze skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że SKO w [.] naruszyło dyspozycję art. 138 § 1 i art. 15 K.p.a., ponieważ rozpatrzyło w toku postępowania odwoławczego inną sprawę, aniżeli była przedmiotem postępowania pierwszoinstancyjnego. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, w szczególności formularza wniosku, skarżący w dniu 4 kwietnia 2013 r. złożył podanie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast Kolegium, poza jednym akapitem uzasadnienia na stronie 4 decyzji, czyniło rozważania w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego pomimo, że w odwołaniu skarżący nawiązywał wprost do świadczenia pielęgnacyjnego. Nawiązania do specjalnego zasiłku opiekuńczego pojawiły się natomiast dopiero w skardze. Mając zaś na względzie stan prawny ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujący od dnia 1 stycznia 2013 r. podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy stanmowią odrębne rodzaje świadczeń opiekuńczych, których przyznanie uzależnione było od ziszczenia się odmiennych warunków. Specjalny zasiłek opiekuńczy regulowały przepisy art. 16a u.ś.r., a świadczenie pielęgnacyjne art. 17. Jak wynika natomiast z informacji przekazanej Sądowi przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [.] z dnia [.] września 2013 r., podanie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego JE złożył dopiero 29 sierpnia 2013 r. Tak więc już tylko z tej przyczyny Kolegium w sposób istotny naruszyło przepisy postępowania i mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
Poza sporem pozostawało, że skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną AE. Ponadto od 2011 r. do marca 2013 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne (oświadczenie skarżącego złożone do protokołu rozprawy), a zatem spełniał w tamtym okresie, i obowiązującym wówczas stanie prawnym, przesłanki do jego otrzymania. Przypomnieć zatem należy, że przed dniem 1 stycznia 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciążył obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli osoba taka podjęła się sprawowania opieki nad osobą o określonym stopniu niepełnosprawności i nie podejmowała lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych w zakresie świadczeń opiekuńczych została gruntownie znowelizowana ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2012 r., poz. 1548). Na mocy art. 1 pkt 4 ustawy nowelizującej dodano do u.ś.r. art. 16a, określający przesłanki nabycia nowego świadczenia opiekuńczego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z kolei na mocy art. 1 pkt 5 ustawy nowelizującej nadano nowe brzmienie art. 17 u.ś.r. określającego przesłanki nabycia świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast w przepisach art. 11 postanowiono, że (1) osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych, (2) w przypadku ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, (3) wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1.
W związku z powyższą nowelizacją od dnia 1 stycznia 2013 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną, a także 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciążył obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli osoby te nie podejmowały lub rezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, jednakże dodatkowym warunkiem stało się to, aby niepełnosprawność ta powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei specjalny zasiłek opiekuńczy uregulowany w art. 16a ust. 1 u.ś.r. przysługiwał osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjnym, jeżeli zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną.
Powołane wyżej przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. zostały uznane za niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13. W wykonaniu tego orzeczenia uchwalona została ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567). Ustawą tą znowelizowano także ustawę o świadczeniach rodzinnych, zmieniając m.in. treść art. 16a u.ś.r. poprzez doprecyzowanie przesłanki nabycia świadczenia w postaci związanej z zagadnieniem rezygnacji z zatrudnienia. Zgodnie z art. 17 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 26 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. od dnia 1 stycznia 2015 r. specjalny zasiłek opiekuńczy będzie przysługiwał osobom, które sprawują opiekę nad osobą o określonym stopniu niepełnosprawności i nie podejmują lub zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ponadto wyrokiem z dnia 17 października 2014 r. sygn. K 38/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z Konstytucją RP, tj. w zakresie przesłanki określającej datę powstania niepełnosprawności.
W aktach sprawy brak jest odpisu decyzji, na mocy której JE pobierał świadczenie pielęgnacyjne do marca 2013 r. – jak oświadczył na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. Można jedynie przypuszczać, że decyzja ta wygasła np. wskutek pływu czasu (jako że w tym czasie nie znajdowały do niej zastosowania przepisy art. 11 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r.) albo została uchylona, skoro skarżący wystąpił z żądaniem przyznania kolejnego świadczenia opiekuńczego. Niemniej okoliczność ta wymaga udowodnienia.
Mając ponadto na względzie okoliczności związane z wprowadzeniem do u.ś.r. świadczenia opiekuńczego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, a także wymagania ciążące na organach z mocy art. 7 K.p.a., a po części art. 11 ust. 4 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r., w aktach sprawy powinien znaleźć się dowód, że organ pouczył wnioskodawcę o różnicach, jakie od dnia 1 stycznia 2013 r. występują pomiędzy wymaganiami przewidzianymi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z akt sprawy nie wynika, aby czynności takie zostały podjęte. Tymczasem w związku ze zmianą zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych rolą organów winno być dbanie o to, aby w szczególności osoby, które dotychczas korzystały już z przedmiotowej pomocy ze strony Państwa w sposób zgody z dotychczasowym stanem prawnym, nie poniosły negatywnych konsekwencji wskutek nieznajomości prawa. W szczególności żądanie przyznania pomocy od Państwa, które w swej istocie miałoby wiązać się z rekompensatą za utracone dochody z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, nie powinno ograniczyć się do udostępnia wnioskodawcy określonego formularza wniosku, lecz powinno wiązać się z pouczeniem strony o przesłankach, od których uzależnione jest przyznanie określonego świadczenia i dopiero wówczas wiązać się ze świadomym złożeniem podania określonej treści. Skoro bowiem skarżący dotychczas pobierał świadczenie pielęgnacyjne, a po dniu 1 stycznia 2013 r. świadczenia takiego nie mógł już uzyskać z uwagi na nieustaloną datę powstania stopnia niepełnosprawności żony (pomijając w dalszym ciągu niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z uwagi na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2014 r. sygn. K 38/13, iż w zakresie ustalenia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczna będzie interwencja ustawodawcy), organy powinny – kierując się szczególnie uzasadnionym interesem osoby sprawującej osobistą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale też interesem społecznym, skoro w ten sposób dochodzi do odciążenia instytucji publicznych w zapewnieniu osobie niepełnosprawnej np. pieczy instytucjonalnej, udzielić wyczerpujących informacji o stanie prawnym dotyczącym danej strony. Winny zatem wyjaśnić stronie różnice, jakie zaszły od dnia 1 stycznia 2013 r. pomiędzy przesłankami warunkującymi uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powinny przy tym mieć na względzie prezentowaną przez tutejszy Sąd wykładnię art. 16a ust. 1 u.ś.r. w zakresie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, który pod pojęciem tym rozumie również niepodejmowanie zatrudnienia (por. m.in. wyrok z dnia 15 października 2013 r. sygn. II SA/Rz 724/13, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 października 2014 r. sygn. I OSK 28/14, z 10 października 2014 r. sygn. I OSK 489/14, z dnia 30 października 2014 r. sygn. I OSK 1442/14, z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. I OSK 812/14). Przyjęcie, że specjalny zasiłek opiekuńczy (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego) przysługuje wyłącznie osobom, które podejmując opiekę nad osobami niepełnosprawnymi zrezygnowały z wykonywanej uprzednio pracy (zatrudnienia) jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Prowadzi bowiem do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, których data niepełnosprawności jest nieustalona lub powstała później niż w okresach wynikających z art. 17 u.ś.r. Doszłoby także do nieuzasadnionego zróżnicowania potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podjęli się opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak przed dniem 1 stycznia 2013 r. sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania pracy z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki i niemożności pogodzenia jej z pracą. Wymaganie od osób niepracujących – z tego powodu, że sprawują faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia pracy po to, by następnie (nawet po krótkim okresie) z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie sama forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna, jest zbędne w sytuacji możliwości prokonstytucyjnej wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r. (por. wyroki: WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. II SA/Go 550/13; WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013 r. sygn. III SA/Gd 630/13; WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013 r. sygn. III SA/Gd 630/13; WSA w Łodzi: z dnia 26 września 2013 r. sygn. II SA/Łd 514/13, i z dnia 14 sierpnia 2013 r. sygn. II SA/Łd 599/13; WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. IV SA/Wr 312/13; WSA w Bydgoszczy z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. II SA/Bd 523/13; postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. P 1/14). Przy udzieleniu stronie stosownych pouczeń organy powinny mieć ponadto na względzie stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt K 27/13, w którym stwierdzono że na mocy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej z dnia 7 grudnia 2012 r. naruszono prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do Państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2013 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r.
Rzecz oczywista, organ jest związany treścią żądania strony. Jednak żądanie to powinno zostać zidentyfikowane w okolicznościach wyjaśnienia stronie w sposób dla niej zrozumiały wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie określonego rodzaju świadczenia opiekuńczego. Brak zatem wywiązania się z powyższych obowiązków świadczy o naruszeniu w szczególności przez organ I instancji, art. 61 § 1 i art. 63 § 2 K.p.a. w zakresie identyfikacji treści zgłoszonego przez stronę żądania odpowiadającego jego woli uzyskania od Państwa pomocy finansowej związanej ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i niemożności z tego tytułu podjęcia zatrudnia (zrezygnowania z podjęcia pracy).
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 Ppsa, orzeczono o uchyleniu obu wydanych w sprawie decyzji.
W ponownym postępowaniu organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. W przypadku świadomego wskazania przez skarżącego, że jego wolą było wystąpienie z żądaniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organy obu instancji rozpatrzą je przy uwzględnieniu przepisów w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Natomiast w razie oświadczenia, że w istocie chodziło stronie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego organy uwzględnią wyżej zaprezentowaną przez Sąd wykładnię art. 16 ust. 1 u.ś.r. Będą miały także na względzie, że na mocy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567) ustawodawca doprecyzował od dnia 1 stycznia 2015 r. określone w art. 16a ust. 1 u.ś.r. przesłanki otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego w sposób odpowiadający zaprezentowanej przez Sąd wykładni. Rezygnacja z zatrudnienia w sposób już niebudzący wątpliwości będzie oznaczać także jego niepodejmowanie, jeżeli wiąże się z faktycznie sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło