II SA/Rz 152/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. C., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] którą w pkt 1 uchylono z dniem 1 września 2011 r. decyzję własną z dnia [...] października 2011r. znak: [...], zaś w pkt 2 odmówiono od dnia 1 września 2011 r. D. C. przyznania pomocy na kontynuację nauki. Z akt administracyjnych i uzasadnienia decyzji wynika, że D. C. jest wychowankiem rodziny zastępczej E. C., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...]. Decyzją Starosty [...] z dnia 7 października 2010 r. ([...]) przyznane zostało mu świadczenie na kontynuację nauki dla wychowanka rodziny zastępczej w wysokości 494,10 zł/mc, na okres roku akademickiego tj. od dnia 1.10.2010 r. do 30.09.2011 r. Powyższe decyzja została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. ([...]) uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W dalszej kolejności po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego w dniu [...] sierpnia 2011 r. oraz w dniu [...] września 2011 r. i wszczęciu w dniu [...] września 2011 r. postępowania Starosta [...] ustalił, że D. C., jako wychowanek rodziny zastępczej, zamieszkuje wspólnie z babcią – E. C., ma swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń i urządzeń domowych (kuchni, lodówki). Kontynuuje naukę na II roku Europeistyki w Wyższej Szkole Techniczno–Ekonomicznej w J. Posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, który istnieje od urodzenia. Ma trwałe ograniczenia sprawności organizmu spowodowane upośledzeniem narządu ruchu, zburzenia głosu, mowy i słuchu, zaburzenia psychiczne. Wymaga częściowego wsparcia ze strony innych osób w samodzielnej egzystencji (zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2006 r.). Organ ustalił, wbrew twierdzeniom D. C., że nie prowadzi on odrębnego gospodarstwa domowego. Ustalenia zawarte w wywiadzie środowiskowym jednoznacznie wskazują, że D. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z E. C. Ich dochód (ustalony w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu [...] września 2011r.) na osobę w rodzinie wyniósł 711,14 zł i przekracza 200% kryterium dochodowego, które wynosi 702 zł. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] października 2011 r. Starosta w pkt 1 uchylił z dniem 1 września 2011 r. decyzję własną z dnia [...] października 2011r. znak: [...], zaś w pkt 2 odmówił od dnia 1 września 2011 r. D. C. przyznania pomocy na kontynuację nauki. W motywach organ wskazał na fakt prowadzenia przez D. C. wspólnie z E. C. gospodarstwa domowego oraz fakt przekroczenia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 89 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm./ pomoc pieniężna na usamodzielnienie i pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki przysługuje osobie usamodzielnianej w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 200 % kwoty kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi 702,00 zł. Tymczasem dochód na osobę w rodzinie D. C. wyniósł 711,14 zł. Zatem przekracza 200% kryterium dochodowego. W odwołaniu od tej decyzji D. C. zakwestionował wstrzymanie mu od 1 września 2011 r. wypłaty świadczenia na kontynuacje nauki, przyznanego decyzją z dnia [...] października 2010 r. Wskazał, że jest wychowankiem rodziny zastępczej, jest studentem II roku Państwowej Wyższej Szkoły Techniczno – Ekonomicznej w J. Porusza się samodzielnie, umysł "ma dobry". o czym świadczą dobre oceny, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Oświadczył, że potrzebuje finansowego wsparcia by móc kontynuować naukę. Utrzymuje się z renty rodzinnej po zmarłym dziadku (która wynosi 634 zł, a nie 711,14 zł). Wraz z babcią byli jego rodziną zastępczą. Podkreślił, że zamieszkuje z babcią (nie ma możliwości zamieszkania gdzie indziej), ale zajmuje osobny pokój. Babcia jest osobą starszą, schorowaną, nie może pomóc mu finansowo, otrzymuje 634 zł emerytury. Stwierdził, że kwestionowana decyzja jest dla niego krzywdząca, a osobom takim jak on (pokrzywdzonym przez los – choroba, brak rodziny) winno się pomagać. Wskazał, że nie ma za co kupić książek, odzieży, leków czy opłacić sanatorium. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania i powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. SKO wskazało, że organy orzekające o przyznaniu bądź nieprzyznaniu świadczenia na kontynuowanie nauki nie posiadają w tym zakresie swobody uznania administracyjnego. Decydujące jest tu spełnienie ustawowych przesłanek o jakich mowa w ustawie z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej oraz rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 23.12.2004 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie /Dz.U. z 2005 r. Nr 6, poz. 45). Jednym z takich warunków jest kryterium dochodowe o jakim mowa w art. 89 ust. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Dochód w rodzinie osoby ubiegającej się o prawo do świadczeń z pomocy społecznej nie może przekroczyć 200% kryterium dochodowego, które wynosi 351 zł. Organ podał, że ustalony w rodzinie D. C. dochód wynosi 1422,28 zł tj. 711,14 zł na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe wynosi 702 zł (351 zł x 200%), zatem w okolicznościach sprawy dochód w rodzinie wnioskującego przekracza kryterium dochodowe. Zdaniem SKO słusznie organ I instancji nie uznał deklaracji D. C. o prowadzeniu osobnego od babki gospodarstwa domowego. Powołując się na zawartą w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej definicję "rodziny" organ podał, że z aktualizacji wywiadu wynika jednoznacznie, że wnioskodawca zamieszkuje z babką w mieszkaniu składającym się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki. Posiada swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń i stanowi ono centrum jego aktywności życiowej. Z powodu ograniczeń ruchowych miałby znaczne trudności w samodzielnym zamieszkiwaniu. Potwierdza to też zawarte w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności stwierdzenie, że D. C. wymaga częściowego wsparcia ze strony innych osób w samodzielnej egzystencji i pełnieniu ról społecznych. W skardze na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie D. C. zarzucił, że wydane rozstrzygnięcie jest dla niego krzywdzące i niesprawiedliwe. Zawnioskował o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy i przywrócenie prawa do otrzymania świadczenia w kwocie 491 zł, które pobierał do czerwca 2011 r. Bez tej kwoty jest mu bardzo ciężko żyć, nie stać go na leki, wyjazd na rehabilitację do sanatorium. Nie otrzyma również odprawy w kwocie 5 000 zł na zagospodarowanie, jaka przysługuje wszystkim wychowankom rodzin zastępczych, gdy ukończą naukę i osiągną pełnoletniość. Wskazał, że według prawa winien otrzymywać świadczenie dopóki kontynuuje naukę. Opisując sytuację życiową, finansową i zdrowotną wskazał, że pobierana dotychczas pomoc na kontynuowanie nauki pozwoliłaby mu dokończyć rozpoczętą edukację, zakupić niezbędne leki. Podniósł, że nie jest prawdą jakoby kurator złożył wizytę u niego w domu, wywiad przeprowadzał pracownik socjalny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art, 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 poz.270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu z powodów wziętych przez Sąd z urzędu w oparciu o treść wyżej przywołanego art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przystępując bowiem do badania legalności zaskarżonego aktu, sąd administracyjny bada przede wszystkim właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną organu wydającego zaskarżoną decyzję, a z urzędu bierze pod uwagę przesłanki skutkujące nieważnością zaskarżonych aktów określonych art. 156 k.p.a. Dla potrzeb rozpoznawanej sprawy przywołać należy treść art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., z którego wynika, że nieważna jest decyzja dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Mając na uwadze powyższe, w realiach rozpoznawanej sprawy, podnieść należy, że decyzją z dnia [...] października 2010 r. [...] Starosta [...] przyznał skarżącemu pomoc na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., [...], rozpoznając odwołanie skarżącego uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Skarga na tę decyzję postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 20lir sygn. akt II SA/Rz 291/11 została odrzucona. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2010 r. znak [...] pomimo , że decyzja ta ostatecznie została usunięta z obrotu prawnego wyżej przywołaną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011 r. [...]. Oznacza to więc, że decyzja organu I instancji, poprzedzająca zaskarżoną decyzję, obarczona jest przesłanką nieważnościową określoną art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., albowiem dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji obarczoną wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. naruszyło w sposób rażący, w rozumieniu art 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem przez Sąd nieważności zarówno decyzji organu I instancji, jak i zaskarżonej decyzji niezależnie od tego czy ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższego, wobec stwierdzenia z urzędu nieważności zaskarżonych decyzji Sąd nie odnosi się do merytorycznych zarzutów skargi. Z przyczyn wyżej wskazanych Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2012 r. poz. 270/ orzekł jak w sentencji.