II SA/Rz 1526/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym -skargę oddala- Przedmiotem skargi A. z/s w [.] (dalej zwanej skarżącym lub przewoźnikiem) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [.] z dnia [.] września 2014 r. nr [.] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, którą wydano w następującym stanie sprawy; W dniu [.] marca 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [.] Oddziału Celnego w [.] dokonali kontroli parametrów wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ciągnika samochodowego wraz z naczepą o nr rej. [.]. W toku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy szerokości pojazdu o 40 cm, tj. 13,33 %. Wobec tego, na mocy postanowienia z dnia [.] kwietnia 2014 r., wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii. Następnie decyzją z dnia [.] lipca 2014 r. nr [.], Naczelnik Urzędu Celnego w [.] nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 5 000 zł i zaliczył na jej poczet kwotę pobraną tytułem kaucji. W ocenie organu I instancji przewoźnik nie dochował warunku posiadanego zezwolenia dotyczącego przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego, ponieważ kontrolowanym pojazdem nienormatywnym przewożono ładunek podzielny, tj. 6 opon do pojazdów budowlanych lub przemysłowych o wym. 3400 mm x 1072 mm. Stosownie do art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) dalej zwana: "Prd", szerokość pojazdu z ładunkiem nie powinna przekraczać 2,55 m, a przy szerokości pojazdu wynoszącej 2,55 m przekraczać 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm. W analizowanym przypadku ładunek nie spełniał tych wymagań, ponieważ jego szerokość była równa szerokości opony. Tak więc pomimo posiadanego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV nie dotrzymano warunków określonych w tym zezwoleniu, ponieważ przedmiotem przewozu był ładunek podzielny. Do ich naruszenia nie doszłoby, gdyby ładunek był przewożony w pozycji pionowej, a nie poziomej. Jednocześnie charakter przewożonego ładunku nie pozwalał za uznanie go za niepodzielny w rozumieniu art. 2 pkt 35b Prd. W odwołaniu od ww. decyzji przewoźnik zakwestionował ustalenia faktyczne organu I instancji oraz dokonaną wykładnię przepisów P.r.d.. Podczas kontroli kierowca okazał bowiem zezwolenie kategorii IV, a przewożony ładunek spełniał kryteria niepodzielności, ponieważ przewiezienie oddzielnie każdej z 6 opon technologicznie łączyłoby się z niewspółmiernie wysokimi kosztami związanymi z koniecznością zorganizowania 6 oddzielnych transportów. Koszt opony wzrósłby wówczas z około 5000 USD do 8000 USD. Z normy EN 12195-1 oraz wytycznych Komisji Europejskiej – Dyrekcji Generalnej ds. Energii i Transportu (2008, ISBN 92-79-03393-X) wynika, że ładunki walcowe powinny być przewożone w miarę możliwości z posadowieniem na powierzchni płaskiej, co odnosić należy do opon. Tak więc nawet po podzieleniu ładunku przewóz nosiłby znamiona nienormatywnego. W myśl natomiast art. 2 tiret 13 dyrektywy 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.Urz.UE.L.1996.235.59), ładunek niepodzielny oznacza ładunek, który do celów przewozu drogą bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków i z powodu ich wymiarów lub ciężaru nie może zostać przewieziony przez jeden pojazd silnikowy, przyczepę, pociąg drogowy lub pojazd przegubowy. Nie było również możliwe dokonanie przewozu w sposób zasugerowany przez organ, tj. w pozycji pionowej, ponieważ biorąc pod uwagę wymiar opon i wysokość platformy naczepy łączna wysokość pojazdu z ładunkiem wynosiłaby od 4312 do 4537 mm, co wiązałoby się z koniecznością uzyskania zezwolenia kategorii VII. Dodatkowo, wykonanie przewozu rzeczonego ładunku z pozycji pionowej niosłoby ze sobą większe zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego. Zastosowanie zaś zabezpieczeń siłowych (pasów) spowodowałoby odkształcenie opon i ich trwałe uszkodzenie. Opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Celnej w [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, że przewoźnik naruszył warunki posiadanego zezwolenia, ponieważ w myśl art. 64 ust. 2 P.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub II. W myśl art. 140ab ust. 2 P.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. W ocenie organu odwoławczego, strona nie wykazała, aby oddzielne przewiezienie ładunku łączyło się dla niej z niewspółmiernie wysokimi kosztami, ani że takie oddzielne przewiezienie wiązałoby się z powstaniem szkody. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się przewoźnik, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów P.r.d., w szczególności przez zastosowanie nieprawidłowej wykładni pojęcia ładunku niepodzielnego, 2) art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "Kpa") poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności przez nieuwzględnienie treści stanowiska strony bez podania przyczyny, 3) art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez przerzucenie na stronę obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, 4) art. 8 Kpa poprzez sformułowanie uzasadnienia w sposób nie budzący zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Na uzasadnienie skargi przedstawiono argumentację zbieżną do treści odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wymierzenie takiej kary w przypadku przewożenia ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym znajduje uzasadnienie w powołanych przez organy przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym – art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 140 ab ust. 2 i art. 140aa ust. 1. Zasadą, wynikającą z art. 64 ust. 1 i 2 P.r.d. jest zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego oraz konieczność uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii wydanego na przewóz takim pojazdem ładunku niepodzielnego. Kategorie zezwoleń określa załącznik nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, różnicując je od I do VII w zależności od wymiarów, masy, nacisków osi pojazdów oraz w zależności od rodzajów dróg, po których te pojazdy mogą się poruszać. Przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej, o czym stanowi art. 140aa ust. 1 P.r.d. W art. 140 ab ust. 1 tej ustawy określone zostały wysokości kary w zależności od kategorii zezwolenia . Przepis art. 140ab ust. 2 P.r.d. stanowi natomiast, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. W przypadku zatem przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego (do niego odnosi się zakaz z art. 64 ust. 2) ten właśnie przepis – art. 140ab ust. 2 P.r.d.- daje podstawę wymierzenia kary. Jego treść przeczy argumentacji, że brak możliwości uzyskania stosownego zezwolenia na przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego wyklucza możliwość nałożenia kary za taki przejazd (por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 19.04.2010 r., VI SA/Wa 392/10, Lex Nr 620200). Możliwość nałożenia kary za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego pozostaje przy tym w zgodzie z założeniami i celami ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skoro ustawodawca przewidział kary za brak czy naruszenie warunków zezwolenia na przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego, nieracjonalne byłoby pozostawienie złamania bezwzględnego zakazu przewozu takim pojazdem ładunku podzielnego bez jakiejkolwiek sankcji (tak tut. WSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1440/14). Stan faktyczny w sprawie był w zasadzie bezsporny i wynika głównie z protokołu z dnia [.] marca 2014 r., nr [.] dokumentującego przeprowadzoną kontrolę przy wyjeździe z terytorium RP pojazdu członowego DAF nr rej. [.], dokumentów związanych z wykonywanym przewozem okazanych przez kierowcę i wykonanych w czasie kontroli fotografii oraz odpisów świadectw legalizacji: przymiaru wstęgowego i wagi samochodowej. Skarżący dysponował zezwoleniem kategorii IV nr [.] na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 27.10.2012 r. – 27.10.2014 r., co oznaczało, że przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego miał spełniać wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi, określone w pozycji 4 tabeli – załącznika do P.r.d. Z niekwestionowanej w tym zakresie treści w/w protokołu wynika, iż zmierzona posiadającym świadectwo legalizacji przymiarem wstęgowym szerokość naczepy z ładunkiem wynosiła 340 cm (była równa jednemu z wymiarów przewożonych opon). Ponieważ szerokość samego pojazdu wynosiła 255 cm, szerokość naczepy wraz z ładunkiem nie mogła przekraczać 300 cm pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm. Powyższe wynika z art. 61 ust. 6 pkt 1 P.r.d. Wszystkie pozostałe parametry pojazdu były dopuszczalne. W sprawie spór w istocie sprowadzał się do kwestii czy przewożony ładunek w postaci 6 opon z bieżnikiem do pojazdów budowlanych lub przemysłowych o wymiarach 340 x 107,2 cm to ładunek niepodzielny w rozumieniu definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b P.r.d., zgodnie z którym to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Wbrew zarzutom skargi definicja ta jest zgodna z definicją zawartą w art. 2 tiret 13 dyrektywy Rady 96/53//WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE.L.1996.235.59, DzU.UE-Sp 07-2-478 ze zm.). Według dyrektywy "ładunek niepodzielny" oznacza ładunek, który do celów przewozu drogą bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków i z powodu ich wymiarów lub ciężaru nie może zostać przewieziony przez jeden pojazd silnikowy, przyczepę, pociąg drogowy lub pojazd przegubowy, który pod każdym względem odpowiada wymaganiom mniejszej dyrektywy. Istotą bowiem w/w definicji jest – na co zasadnie wskazują organy, że niewspółmiernie wysokie koszty mają się wiązać z podziałem a nie przewozem podzielonego ładunku. Zarzutom skargi dotyczącym niemożliwości przewiezienia opon w inny sposób niż to czynił skarżący przeczy znajdujące się w aktach administracyjnych pismo B. Sp. z o.o. – T.C. [.] S.A. – odpowiedź na zapytanie Naczelnika U.C. w [.], z którego wynika, iż opony z bieżnikiem daszkowym do pojazdów budowlanych lub przemysłowych marki [...] (oznaczone: 37.00R57 RM-4A**4 SL E4 TL, wyprodukowane w Japonii) mogą być przewożone zarówno w pozycji pionowej jak i poziomej. Transport tych opon statkiem od producenta w Japonii do portu [...] jak i z portu [...] do magazynu w [...] odbywa się w kontenerze typu Open Top, gdzie opony takie są ułożone pionowo. Pismo to znalazło się w aktach przed wyznaczeniem stronie postanowieniem z dnia [.] czerwca 2014 r. siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Organ II instancji nie przeprowadzał żadnych nowych dowodów. Nie naruszono więc art. 81 ani art. 10 K.p.a. Treść w/w pisma jasno wskazuje, że opony mogą być przewożone w pozycji pionowej. Kwestią zaś pozostającą w gestii podmiotu wykonującego ich transport drogami publicznymi jest zapewnienie odpowiedniego środka transportu i ewentualnie w razie potrzeby odpowiedniego zezwolenia pozwalającego na ich przewóz zgodnie z obowiązującym prawem. Bez znaczenia w świetle w/w przepisów pozostają koszty samego przewozu i związana z tym opłacalność. Zawsze bowiem możliwe jest skorzystanie z innych środków transportu (np. kolej). Organ II instancji szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania i podał przyczyny, dla których w sprawie nie ma zastosowania norma EN DIN 12195-1 (2011) określająca zasady mocowania ładunków czy podręcznik w zakresie najlepszych praktyk transportu ładunku nienormatywnego stwierdzając, że przedmiotem kontroli organów celnych jest efekt załadunku i zbadanie zgodności załadowanego pojazdu, poruszającego się po drogach publicznych RP z normami ustanowionymi w obowiązujących przepisach prawa. Oczywiście istotne z punktu widzenia dla przewoźników i dokonujących załadunku jest stosowanie się do przywołanych norm, lecz nie mają one znaczenia dla ewentualnego zwolnienia się z odpowiedzialności w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących przejazdu drogami publicznymi pojazdów nienormatywnych. Z przywołanego pisma sprzedawcy opon wynika, że możliwy jest bezpieczny ich transport w pozycji pionowej bez naruszania prawa publicznego. W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. W tej sytuacji podważanie logiki zaprezentowanej w decyzjach sprowadza się do zakwestionowania logiki rozwiązań przewidzianych przez obowiązujące prawo (Dura lex sed lex). Organy zaś są zobowiązane do działania zgodnie z obowiązującym prawem (art. 6 K.p.a. – tzw. zasada legalizmu). Wbrew zarzutom skargi sprawa została dostatecznie wyjaśniona i to bez "przerzucania" na stronę tego obowiązku. Zgromadzone w aktach dowody były wystarczającą podstawą do wydania decyzji a wyniki tego postępowania jednoznacznie wskazują, że nie było możliwości innego rozstrzygnięcia sprawy. W decyzjach podane zostały okoliczności faktyczne sprawy a spór sprowadzał się w istocie do kwestii prawnych, tj. pojęcia ładunku niepodzielnego. Jasne i logiczne zaś jest, że każda z 6 sztuk opon może być przewieziona osobno i może stanowić odrębny ładunek. Dopiero podzielenie 1 opony podpadałoby pod pojęcie ładunku niepodzielnego. Parametry ładunku a w konsekwencji pojazdu nienormatywnego opisane w protokole kontroli z dnia 25 marca 2014 r. wymagały uzyskania zezwolenia kategorii IV, ale należało spełnić warunek wynikający z przepisów prawa, że ładunek jest niepodzielny. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz przyjął konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do ustawy wynika, że ustawodawca przewidział VII kategorii zezwoleń, a w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 p.r.d. uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Przyjęte rozwiązanie prawne oznacza, że w celu ustalenia wysokości kary za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku innego niż ładunek niepodzielny, organ Inspekcji Transportu Drogowego jest zobligowany na podstawie parametrów pojazdu oraz drogi, na której doszło do naruszenia przepisów, ustalić jaka kategoria zezwolenia miałaby zastosowanie niezależnie od tego, że przedmiotem przewozu jest ładunek podzielny. Powyższe wynika z redakcji omawianego przepisu, nakładającego karę "jak za przejazd bez zezwolenia", a nie "za przejazd bez zezwolenia" (por. uzasadnienie wyroku NSA z 15.04.2015 r. sygn. akt II GSK 501/15 dostępny na str. internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie takie działania zostały wykonane przez organy orzekające, co było podstawą do wyliczenia kary administracyjnej. Szczegółowe przesłanki zastosowanej kary zostały podane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (karta akt admin. nr 86) i są one zgodne z prawem. Za stwierdzone naruszenie wymierza się karę w wysokości 5 000 zł. Ocena postawionego na wstępie zagadnienia spornego sprowadza się do wniosku, że rodzaj przewożonego ładunku, który nie spełnia wymagań ładunku niepodzielnego wyłącza możliwość zwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenie norm prawa drogowego nawet, gdy strona dysponuje zezwoleniem określonej kategorii - w rozpoznawanej sprawie zezwoleniem kategorii IV. Aby zezwolenie na przewóz pojazdem nienormatywnym wywarło oczekiwany przez przewoźnika skutek musi być zgodność tego zezwolenia z rodzajem ładunku, który ze swej istoty ma spełniać kryteria ładunku niepodzielnego. Tym kryteriom nie odpowiadał ładunek znajdujący się na kontrolowanym pojeździe. Przedsiębiorca wykonujący przewóz odpowiada za jego wykonanie zgodnie z przepisami obowiązującego na danym terenie prawa, a co za tym idzie za naruszenia tych przepisów. Kwestie ekonomicznych konsekwencji takich przepisów pozostają poza okolicznościami, które organ był zobligowany uwzględnić. Sąd stwierdza, że nie zostały też naruszone przez organy orzekające przepisy postępowania. Strona miała zagwarantowany czynny udział na każdym stadium postępowania i stworzono jej możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w sprawie. Wszystkie dowody zostały poddane ocenie w zgodzie z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu uzasadnienia decyzji obydwu instancji odpowiadają standardom z art. 107 § 3 k.p.a. i obiektywnie realizują zasadę przekonywania stron o treści podjętego rozstrzygnięcia bez względu na fakt czy skarżący się z tym rozstrzygnięciem zgadza czy też nie. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy, pozwalający na stwierdzenie, że organy nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego ani przepisów prawa procesowego Sąd skargę oddalił, jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.