II SA/Rz 153/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w części orzekającej o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego -skargę oddala- II SA/Rz 153/19 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] przyznał RG (skarżącej) zasiłek rodzinny na rzecz jej dzieci MG PG na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. w wysokości odpowiednio 95 zł i 135 zł miesięcznie, wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego - dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania MG w wysokości 193 zł miesięcznie oraz dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rzecz PG w wysokości 100 zł jednorazowo. Następnie decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) – dalej: "k.p.a." w zw. z art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r.", Prezydent Miasta [...] uchylił z urzędu opisaną na wstępie własną decyzję z dnia [...] października 2017 r. w części orzekającej o przyznaniu skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania MG (poprzednio MG). Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. [...] ustalono, że ojcem małoletniej córki skarżącej – M, jest GS. W dacie wydania decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych skarżąca spełniała przesłanki warunkujące przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, gdyż samotnie wychowywała córkę M, której ojciec był nieznany. Niemniej wobec ustalenia ojcostwa dziecka, skarżąca – jak podał organ – utraciła uprawnienie do tego rodzaju dodatku. Uprawnienie do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje bowiem, po pierwsze – osobie wychowującej samotnie dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17 u.ś.r., a po drugie – w sytuacjach wskazanych enumeratywnie w art. 11a ust. 1 i 2 u.ś.r. Sytuacją taką, w świetle art. 11a ust. 1 u.ś.r., nie jest natomiast okoliczność, w której jedne z rodziców nie wychowuje dziecka i nie łoży na jego utrzymanie, pomimo zasądzonych alimentów. Wobec powyższego konieczne było uchylenie decyzji o przyznaniu skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, w części dotyczącej przyznania jej spornego dodatku. Skarżąca wniosła odwołanie do tej decyzji podnosząc, że biologiczny ojciec jej córki M nigdy nie skontaktował się z dzieckiem i od jej narodzin nie wychowuje jej, jak również nie łoży na utrzymanie dziecka. Orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] stanowi zatem jedynie formalne potwierdzenie ojcostwa i nie zmieniło w żadnym wypadku sytuacji życiowej czy finansowej odwołującej się, która nadal samotnie wychowuje swoją córkę. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że doszło do zmiany sytuacji, w której znajduje się skarżąca, skutkującej utratą uprawnień do spornego dodatku do zasiłku rodzinnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta [...], podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Kolegium podniosło, że przepisy normujące uprawnienia do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiają w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, iż pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek świadczenie to może zostać stronie przyznane. Tym samym brak zainteresowania ojca dziecka, nie partycypowanie w kosztach utrzymania córki skarżącej, czy też brak regulowania zobowiązań alimentacyjnych nie stanowią okoliczności, które mają wpływ na uprawnienia do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie, RG wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Powtarzając argumentacje sformułowaną w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji, skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 11a u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie ratio legis tego przepisu, a także jego nieprawidłowe zastosowanie; 2. art. 7, art. 8 w zw. z art. 10 i art. 77 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych stron. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził tego rodzaju wad i naruszeń prawa, co skutkowało oddaleniem skargi. Powodem uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r. w części dotyczącej przyznania skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka MG (obecnie G) za okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. było stwierdzenie, że zmianie uległ stan faktyczny mający wpływ na prawo do tego dodatku. Jako podstawę prawną organ I instancji wskazał m.in. art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220) oraz art. 163 K.p.a., który umożliwia organowi uchylenie lub zmianę decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 Dziale III K.p.a., o ile przewidują to przepisy szczególne. Art. 32 ust. 1 u.ś.r. (w decyzji powołano art. 32 ust. 2) stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W rozpoznawanej sprawie bezspornie taka zmiana sytuacji rodzinnej nastąpiła. W dniu [...] maja 2018 r. przed Sądem Rejonowym w [...], [...] zapadł wyrok ustalający, że ojcem MJ (obecnie noszącej nazwisko G) jest GS. Jednocześnie wyrokiem tym zasądzone zostały alimenty od GS na rzecz małoletniej córki M w kwocie po 600 zł miesięcznie, płatne do rąk matki RG. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem nie każdej osobie samotnie wychowującej dziecko przysługuje stosowny dodatek do zasiłku rodzinnego przewidziany w art. 11a u.ś.r. Skarżąca jako osoba rozwiedziona posiada przewidziany w art. 3 pkt 17a status "osoby samotnie wychowującej dziecko", jednakże na skutek w/w wyroku [...] przestała wypełniać przesłanki do przyznania dodatku z tego tytułu. Jak słusznie zwróciło uwagę Kolegium w zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 11a ust. 1 u.ś.r. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Fakt zasądzenie alimentów na rzecz MG, od jej biologicznego ojca niweczy zatem możliwość przyznania jej matce dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Ustawodawca nie przewidział przy tym wyjątków uwzględniających możliwość przyznania tego świadczenia w zależności od tego czy rodzic, od którego zasądzone zostały alimenty partycypuje faktycznie w kosztach utrzymania dziecka i aktywnie uczestniczy w procesie jego wychowywania. Z tego też powodu nie mogły zostać uwzględnione podnoszone w skardze okoliczności. Prawidłowo zatem organy uchyliły decyzję źródłową orzekającą o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłki rodzinnego i dodatków do tego zasiłku w części dotyczącej przyznania prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania córki M. Prawidłowo też decyzji nie nadano mocy wstecznej, choć zmiana sytuacji rodzinnej nastąpiła [...] maja 2018 r. Art. 32 ust. 1 u.ś.r. nie daje bowiem podstawy do uchylenia z mocą wsteczną decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Z tych wszystkich przyczyn skarga została oddalona w oparciu o art. 151 P.p.s.a.