II SA/Rz 1541/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym -skargę oddala- Przedmiotem skargi A. z/s w [.] - Ukraina (dalej zwanej jako skarżący lub przewoźnik) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [.] z dnia [.] września 2014 r. nr [.] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, którą wydano w następującym stanie sprawy; W dniu 23 kwietnia 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w [.] Oddziału Celnego w [.] dokonali kontroli parametrów wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ciągnika samochodowego wraz z naczepą o nr rej. [.]. W toku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej normy szerokości pojazdu o 87 cm, tj. 34,12 %. Wobec tego postanowieniem z dnia [.] maja 2014 r., wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia odpowiedniej kategorii. Następnie decyzją z dnia [.] sierpnia 2014 r. nr [.], Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 15 000 zł i zaliczył na jej poczet kwotę pobraną tytułem kaucji. Organ I Instancji wyjaśnił, że dopuszczalna szerokość pojazdu nie powinna przekroczyć 2,55 m, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951). W myśl natomiast art. 61 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) dalej zwana ustawą, ładunek wystający poza szerokość pojazdu z ładunkiem nie powinien przekraczać 2,55 m, a przy szerokości pojazdu wynoszącym 2,55 m nie może przekraczać 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm. Z protokołu kontroli wynika, że kontrolowanym pojazdem przewożono ładunek w postaci 6 opon do pojazdów budowlanych lub przemysłowych. Stwierdzona szerokość pojazdu z ładunkiem wynosiła 342 cm i była większa od dopuszczalnej o 87 cm. Przewoźnik dysponował zezwoleniem na przejazd pojazdu nienormatywnego wymaganej kategorii VII, jednak pojazdem przewożono ładunek podzielny w rozumieniu art. 2 pkt 35b ustawy, którego to zezwolenie nie obejmowało. W odwołaniu od ww. decyzji przewoźnik zakwestionował ustalenia faktyczne organu I instancji oraz dokonaną wykładnię przepisów ustawy. Podczas kontroli kierowca okazał zezwolenie kategorii VII, a przewożony ładunek spełniał kryteria niepodzielności, ponieważ przewiezienie oddzielnie 6 opon łączyłoby się z niewspółmiernie wysokimi kosztami związanymi z koniecznością zorganizowania 6 oddzielnych transportów. Koszt opony wzrósłby wówczas z około 5000 USD do 8000 USD. Z normy EN 12195-1 oraz wytycznych Komisji Europejskiej – Dyrekcji Generalnej ds. Energii i Transportu (2008, ISBN 92-79-03393-X) wynika natomiast, że ładunki walcowe powinny być przewożone w miarę możliwości z posadowieniem na powierzchni płaskiej, co dotyczy opon. Zatem nawet po podzieleniu ładunku przewóz nosiłby znamiona nienormatywnego. W myśl natomiast art. 2 tiret 13 dyrektywy 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE. L. 1996.235.59), ładunek niepodzielny oznacza ładunek, który do celów przewozu drogą bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków i z powodu ich wymiarów lub ciężaru nie może zostać przewieziony przez jeden pojazd silnikowy, przyczepę, pociąg drogowy lub pojazd przegubowy. Nie było również możliwe dokonanie przewozu w sposób zasugerowany przez organ, tj. w pozycji pionowej, ponieważ biorąc pod uwagę wymiar opon i wysokość platformy naczepy łączna wysokość pojazdu z ładunkiem wynosiłaby od 4312 do 4537 mm, ponieważ platforma załadunkowa ma wysokość od 925 do 1150 mm. Taki transport wiązałby się jednak z koniecznością posiadania zezwolenia kategorii VII, a takim przewoźnik dysponował. Dodatkowo, wykonanie przewozu rzeczonego ładunku z pozycji pionowej niosłoby ze sobą większe zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego. Zastosowanie zaś zabezpieczeń siłowych (pasów) spowodowałoby odkształcenie opon i ich trwałe uszkodzenie. Opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Celnej w [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a., podtrzymał stanowisko organu I instancji, że przewoźnik naruszył warunki posiadanego zezwolenia, ponieważ w myśl art. 64 ust. 2 ustawy, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub II. Przewożony ładunek był ładunkiem podzielnym. W myśl art. 140ab ust. 2 ustawy, w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. W ocenie organu odwoławczego, strona nie wykazała, aby oddzielne przewiezienie ładunku łączyło się dla niej z niewspółmiernie wysokimi kosztami, ani że takie oddzielne przewiezienie wiązałoby się z powstaniem szkody. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się przewoźnik, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której domaga się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów Prd, w szczególności poprzez zastosowanie nieprawidłowej wykładni ładunku niepodzielnego, 2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy w szczególności poprzez nieuwzględnienie treści stanowiska strony bez podania przyczyny, 3) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, 4) art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej. Na uzasadnienie skargi przedstawiono argumentację zbieżną do treści odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz. 1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Skarga nie jest zasadna. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy w postępowaniu administracyjnym Sąd uznaje za własne ustalenia i tak ustalony stan faktyczny stał się podstawą wyrokowania. Sąd stwierdził prawidłowość ustalenia stanu faktycznego, który został przedstawiony w protokole kontroli z dnia 23 kwietnia 2014 r. Okolicznością bezsporną jest, że skarżąc dysponował zezwoleniem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad kat. VII nr [.] /K/2014 z dnia zezwalające A. na jeden przejazd nienormatywnego ładunku: opona. W zezwoleniu tym zawarto dane pojazdu oraz wymiary zespołu wraz z ładunkiem. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy transportowane opony są ładunkiem niepodzielnym w rozumieniu art. 2 pkt 35 b ustawy, a w dalszej kolejności, czy dysponowanie zezwoleniem kat. VII na wykonywanie przewozu nienormatywnego w sytuacji przewożenia towaru podzielnego wyłącza ponoszenie odpowiedzialności za przewóz. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zacytował przepisy stanowiące podstawę prawną jego działania to jest art. 64, art. 140aa ust. 1 art. 140ab ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 35 b ustawy ładunek niepodzielny to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydanego przez właściwy organ. Przepis art. 64 ust. 2 ustawy zabrania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Uprawnienia organów celnych do kontroli zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego, ładunku, wymiarów masy i nacisków osi pojazdu, używania przyrządów kontrolno pomiarowych wynikają z art. 129 ust. 4a ustawy. Konsekwencje naruszeń powyższych przepisów reguluje art. 140ab ust. 1 i ust. 2 ustawy. Organ podał, że dopuszczalne parametry pojazdów poruszających się po drogach publicznych Rzeczypospolitej Polskiej określone są w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 951 ze zm.) zwane dalej rozporządzeniem z 2013 r. Według § 2 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 4 - wymiary pojazdów poruszających się po drogach publicznych na terytorium RP w tym długość pojazdu członowego to 16,50 m, szerokość - 2,55 m; dopuszczalna wielkość masy całkowitej zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 lit. a - masa całkowita pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy nie może przekraczać 40 t., a dla pojazdu członowego zarejestrowanego po raz pierwszy przed 13 marca 2003 r., zgodnie z § 57 ust. 3 masa całkowita wynosi 42 t., a § 5 określa dopuszczalne naciski osi pojazdów. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że szerokość pojazdu członowego wraz z ładunkiem wynosiła 342 cm, co oznacza, że została przekroczona norma wynosząca 255cm o 87 cm, a pozostałe parametry pojazdu objętego kontrolą mieściły się w normie. Pomiary zostały dokonane przez upoważnione osoby, przy użyciu stacjonarnej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, która spełniała wymogi techniczne była sprawna i posiadała ważne świadectwo legalizacji Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar i Wag w [.] z dnia [.] czerwca 2012 r. nr [.] /2012. Pomiary zewnętrzne pojazdu zostały dokonane z wykorzystaniem przymiaru wstęgowego BMI, znak zatwierdzenia: D97 1.1.43, posiadający ważne świadectwo legalizacji pierwotnej Naczelnika Obwodowego urzędu Miar i Wag w [.] z dnia [.] października 2011 r. nr [.] /2011. Kserokopie tych świadectw znajdują się w aktach administracyjnych sprawy. Z akt sprawy wynika ponadto, że kierujący pojazdem zapoznał sie z treścią protokołu kontroli pojazdu przekraczającego granice państwa przy wyjeździe z terytorium RP z dnia 23 kwietnia 2014 r. i nie wniósł żadnych uwag do treści i ustaleń protokołu. Sąd odnosząc się do treści art. 64 ust. 2 ustawy stwierdza, że przepis ten zabrania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kat II określonych w załączniku nr 1 do ustawy. Wymienione kategorie zezwoleń nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Kwestia ta została szczegółowo wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wyjaśnienie to Sąd akceptuje. Poruszanie się kontrolowanym pojazdem ze względu na jego parametry, jako nienormatywnego pojazdu członowego, wymagało posiadania zezwolenia kategorii VII, które dotyczy wyłącznie przewozu ładunku niepodzielnego, o którym mowa w art. 2 pkt 35a ustawy. Z materiału dowodowego wynika, że organ I instancji zwrócił się do podmiotu specjalizującego się w produkcji sprzedaży opon z bieżnikiem daszkowym do pojazdów budowlanych lub przemysłowych, co do możliwych sposobów przewozu tego typu opon (karta nr 79 akt admin.). Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz przyjął konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do ustawy wynika, że ustawodawca przewidział VII kategorii zezwoleń, a w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 p.r.d. uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Przyjęte rozwiązanie prawne oznacza, że w celu ustalenia wysokości kary za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku innego niż ładunek niepodzielny, organ Inspekcji Transportu Drogowego jest zobligowany na podstawie parametrów pojazdu oraz drogi, na której doszło do naruszenia przepisów, ustalić jaka kategoria zezwolenia miałaby zastosowanie niezależnie od tego, że przedmiotem przewozu jest ładunek podzielny. Powyższe wynika z redakcji omawianego przepisu, nakładającego karę "jak za przejazd bez zezwolenia", a nie "za przejazd bez zezwolenia" (por. wyrok NSA z 15.04.2015 r. sygn. akt II GSK 501/15 dostępny na str. internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie takie działania zostały wykonane przez organy orzekające, co było podstawą do wyliczenia kary administracyjnej. Szczegółowe przesłanki zastosowanej kary zostały podane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (karta akt admin. nr 86) i są one zgodne z prawem. Za stwierdzone naruszenie wymierza się karę w wysokości 15 000 zł. Organ II instancji szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania i podał przyczyny, dla których w sprawie nie ma zastosowania norma EN DIN 12195-1 (2011) określająca zasady mocowania ładunków czy podręcznik z zakresie najlepszych praktyk transportu ładunku nienormatywnego stwierdzając, że przedmiotem kontroli organów celnych jest efekt załadunku i zbadanie zgodności załadowanego pojazdu, poruszającego się po drogach publicznych RP z normami ustanowionymi w obowiązujących przepisach prawa. Ocena postawionego na wstępie zagadnienia spornego sprowadza sie do wniosku, że rodzaj przewożonego ładunku, który nie spełnia wymagań ładunku niepodzielnego wyłącza możliwość ekskulpowania się od odpowiedzialności za naruszenie norm prawa drogowego nawet, gdy strona dysponuje zezwoleniem określonej kategorii. W rozpoznawaj sprawie zezwolenia kategorii nr VII. Aby zezwolenie na przewóz pojazdem nienormatywnym wywarło oczekiwany przez przewoźnika skutek musi być zgodność tego zezwolenia z rodzajem ładunku, który ze swej istoty ma spełniać kryteria ładunku niepodzielnego. Tym kryteriom nie odpowiadał ładunek znajdujący się na kontrolowanym pojeździe. Sąd stwierdza, że nie zostały też naruszone przez organy orzekające przepisy postępowania. Strona miała zagwarantowany czynny udział na każdym stadium postępowania i stworzono jej możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w sprawie. Wszystkie dowody zostały poddane ocenie w zgodzie z art. 80 k.p.a. Sąd zwraca też uwagę na fakt, że uzasadnienia decyzji obydwu instancji odpowiadają standardom z art. 107 § 3 k.p.a. i realizują zasadę przekonywania stron o treści podjętego rozstrzygnięcia bez względu na fakt czy skarżący się z tym rozstrzygnięciem zgadza czy też nie. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy, pozwalający na stwierdzenie, że organy nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego ani przepisów prawa procesowego Sąd skargę oddalił, jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.