II SA/Rz 155/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 155/10 UZASADNIEN IE Przedmiotem skargi M. M. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie nieprawidłowości wykonania wiaty gospodarczo-garażowej, na działce nrewid. 2717 w miejscowości C. gmina [...], stanowiącej własność J. P. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.). Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia 22 kwietnia 2008 r. M. M. zawiadomiła Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że nie wyraża zgody na budowę szopy przy swojej posesji przez R. P. i zwróciła się o demontaż istniejących już konstrukcji wiaty i garażu. Pismem z dnia 14 maja 2008 r. organ zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania zainicjowanego wnioskiem M. M., jednocześnie wyznaczył na dzień 20 maja 2008 r. rozprawę administracyjna na działce nr 2717, położnej w C. W trakcie rozprawy organ ustalił, że na przedmiotowej działce znajduje się wiata gospodarcza o konstrukcji stalowej wsparta na 12 stalowych słupkach. Słupy te są trwale połączone ze stopami fundamentowymi, wskazując, że wysokość 4 słupków wynosi 2,90 m w odległości od 0,95 m do 1,05 m od granicy działki, a wysokość pozostałych 8 słupków wynosi 3,30 m. Stwierdzono, że wiata jest nie obudowana, pokryta dachem jednospadowym ze spadem w kierunku działki sąsiedniej i ma wymiary poziome w rzucie 7,10 m x 9,20 m. Określono, że wybudowana została w 1989 r. i służy do przechowywania sprzętu rolniczego. Ustalono, że właścicielka nie posiadała pozwolenia na budowę tej wiaty. W oględzinach uczestniczyły cztery strony postępowania, przy czym oświadczenia do protokołu złożyły trzy osoby. Kolejno w dniu 17 czerwca 2008 r. organ I instancji przeprowadził ponowną rozprawę na działce nr 2717, położnej w C. w celu ustalenia daty wybudowania przedmiotowej wiaty. W niniejszej sprawie orzekał już dwukrotnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, pierwszą decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] organ ten uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] nakazującej J. P. dokonanie rozbiórki użytkowanej wiaty gospodarczej na działce nr 2717, w C. (decyzja ta stała się ostateczna). Takie samo rozstrzygnięcie organ powziął w drugiej decyzji z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], uchylając decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie legalności wybudowanej wiaty gospodarczej, usytuowanej na działce nr 2717, położonej w C., własności J. P., (decyzja ta stałą się ostateczna). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie nieprawidłowości wykonania wiaty gospodarczo-garażowej, na działce nr ewid. 2717 w miejscowości C., gmina [...], stanowiącej własność J. P. Jako podstawę decyzji wskazano art. 105 k.p.a. oraz art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 14 maja 2009 r. dokonano ponownych oględzin przedmiotowej wiaty gospodarczej z udziałem J. P. i M. M. W trakcie oględzin stwierdzono, że zarówno funkcja, stan jak i parametry obiektu nie uległy zmianie. Przy czym strony nie przedstawiły nowych dowodów pozwalających na precyzyjne określenia daty wzniesienia wiaty. Organ wskazując na zebrany w sprawie materiał dowody stwierdził, że przedmiotowa wiata została wybudowana przed dniem 1 stycznia 1995 r., bez pozwolenia na budowę. WINB powołał się na treść art. 103 ust. 2 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, na mocy których, do likwidacji ewentualnego bezprawia budowlanego, przy realizacji obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy, czyli przed dniem 1 stycznia 1995 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wraz z przepisami wykonawczymi do niej. Dalej organ wyjaśnił, że w załatwieniu sprawy dotyczącej likwidacji bezprawia budowlanego polegającego na wykonaniu obiektu bez pozwolenia na budowę zastosowanie mają art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Wskazał, że w niniejszej sprawie nieruchomość J. P. jest siedliskiem zagrodowym znajdującym się w obszarze zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych. Teren ten nie posiada aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który mógłby ewentualnie określić odmienne przeznaczenie terenu. Organ zwrócił uwagę, że przedmiotowa wiata nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym, jak też nie wprowadza żadnego niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie spowoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Reasumując organ podniósł, że wobec braku przesłanek określonych w art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane powodujących konieczność nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu, jak też wobec braku nieprawidłowości technicznych wymagających doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami prawa materialnego (o czym mowa w art. 40 w.w. ustawy), dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego stało się bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. M. Zwróciła uwagę, że jej działki jak i budynki na niej usytuowane są zalewane na skutek spływającej wody z przedmiotowej wiaty, ze spadkiem w kierunku jej działki. Dodatkowo zwróciła uwagę na przebiegającą przy samej wiacie tj. w odległości 40 cm od jej działki rury kanalizacyjnej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że woda z dachu wiaty spływa zgodnie ze spadkiem w kierunku ogrodzenia do gruntu i gromadzi się przed betonowym cokołem ogrodzenia. Podniósł, że przeprowadzona rozprawa oraz wykonane zdjęcia pozwalają na potwierdzenie, że woda z przedmiotowej wiaty bezpośrednio nie spływa na działkę M. M. Zwrócił uwagę, że w miejscowości C. nie ma kanalizacji deszczowej, stąd nakazanie zamontowania rynien i rur spustowych na przedmiotowej wiacie nie poprawi sytuacji na działce M. M. w zakresie zmniejszenia ilości wody opadowej przesączającej się zgodnie z naturalnym spadkiem z działek sąsiednich. Dodatkowo wskazano, że spadek wiaty wynoszący 8 % nie powoduje, by śnieg z dachu zsuwał się na działkę M. M. Organ odwoławczy, tak jak organ I instancji wykluczył konieczność zastosowania art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamontowanie rynien i rur spustowych. Wskazał, że organ I instancji prawidłowo wydał rozstrzygnięcie decyzji, gdyż w rozpatrywanej sprawie zachodzą okroczności uzasadniające umorzenie postępowania. Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w odwołaniu, dotyczące zalewania działki odwołującej się jak i jej budynków - wodą spływającą z przedmiotowej wiaty wskazał, że zostały one wyjaśnione i z tego względu nie zasługują na uwzględnienie. Jednocześnie WINB wyjaśnił, że sprawa wód opadowych z działek sąsiednich nie może stanowić przedmiotu postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego, gdyż jest to organ niewłaściwy do załatwienia tego rodzaju sprawy. Kwestia ta może być zaś rozstrzygnięta w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.). Konkludując organ powołał się na orzecznictwo NSA wskazujące, że nakaz rozbiórki przewidziany w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane winien być traktowany jako "instrument ostateczny", a więc znajdujący zastosowanie dopiero wówczas, gdy poprzez nakazanie wykonania ewentualnych zmian lub przeróbek dostosowujących obiekt do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe usankcjonowanie budowy. M. M. zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie "żądając rozbiórki obiektu samowolnie wybudowanego oraz likwidacji rury kanalizacyjnej od jej granicy". Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, że wydając decyzję objętą skargą nie określił precyzyjnie daty budowy wiaty, a właściciel tego obiektu nie przedstawił żadnego dokumentu pozwalającego określić czas budowy. Nadto podniosła, że mimo badań dotyczących budowy przedmiotowej wiaty, również nie określono daty jej budowy. Skarżąca powtórzyła jak w odwołaniu zarzuty dotyczące zalewania jej działki i budynków na niej posadowionych - wodami opadowymi z wiaty znajdującej się na sąsiedniej działce. Wskazała na straty z tym związane , a także niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Powtórzyła również zarzuty tyczące się rury kanalizacyjnej znajdującej się przy granicy z jej działką. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.l269zezm./sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie podnieść należy, że skarżąca – M. M., pismem datowanym 22 kwietnia 2008r /data wpływu 24 kwietnia 2008r / złożyła wniosek o nakazanie "demontażu istniejącej konstrukcji na działce nr 2717 położonej w C. W toku przeprowadzonej na tej działce rozprawy administracyjnej ustalono, że jest to wiata gospodarcza, wsparta na słupkach metalowych i nieobudowana. Postępowanie dowodowe doprowadziło do ustalenia, ze wiata ta powstała w 1989r, zaś strona skarżąca dowodów przeciwnych w tym zakresie ani nie wnioskowała, ani też nie przedstawiła. Mając na uwadze powyższe ustalenia, podnieść należy, że z dniem 1 stycznia 1995r weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 1994r - Prawo budowlane /Dz. U. Nr 89, poz. 414/, uchylając jednocześnie poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 24 października 1974r - Prawo budowlane /Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm./. Reguły normujące wpływ nowego prawa na stosunki powstałe pod rządami prawa dotychczasowego zamieszczone zostały w przepisie przejściowym art. 103 Prawa budowlanego z 1994r. W ustępie 1 tego artykułu przyjęto, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast w ustępie 2 przyjęto, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy. Do tych obiektów stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe. Przyjęto zatem, że regułą podstawową jest stosowanie "nowej" ustawy, zaś wyjątek od tej zasady został przewidziany jedynie w treści art. 103 ust. 2. Wyjątek ten dotyczy wyłączenia stosowania Prawa budowlanego z 1994r po dniu 1 stycznia 1995r tylko w odniesieniu do przepisu art. 48 tej ustawy i wyłącznie wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1995r budowa obiektu została zakończona. Oznacza to, że przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994r odnosi się do sytuacji, gdy obiekt został wybudowany bez wymaganego zezwolenia przed dniem 1 stycznia 1995r. Skoro więc przepis art. 103 ust.2 Prawa budowlanego z 1994r, który jest przepisem intertemporalnym, odnosi się do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, które wypełniły hipotezę art. 48 tej ustawy, to niedopuszczalnym jest stosowanie wykładni rozszerzającej poprzez obejmowanie treścią tego przepisu innych sytuacji wskazanych w przepisach Prawa budowlanego /wyrok NSA z 8.07.2008 IIOSK 792/07, wyrok NSA z dnia 21.09.2006r sygn. akt II OSK 1098/05 ONSAiWSA 2007,z.4,poz.95/. W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącej o nakazanie dokonania rozbiórki wiaty wybudowanej w 1989r winien być rozpoznany w oparciu o treść art. 37 oraz 40 ustawy z dnia 24 października 1974r -Prawo budowlane /Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm./. Przepis art. 37 powołanej wyżej ustawy określa przesłanki, które muszą wystąpić, aby organ administracji państwowej, do którego właściwości należy orzekanie w sprawach nadzoru budowlanego, orzekł o obowiązku przymusowej rozbiórki. Podstawową przesłanką określoną tym przepisem jest wybudowanie obiektu niezgodnie z przepisami. Przesłanką orzeczenia o nakazaniu przymusowej rozbiórki jest stwierdzenie, że obiekt taki znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę /art.37 ust. 1 pkt.l/. Kolejną przesłanką orzeczenia o nakazaniu rozbiórki, wymienioną w art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy jest gdy obiekt ten powoduje , bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Orzekające w sprawie organy nie stwierdziły zaistnienia w/w przesłanek warunkujących wydanie decyzji o nakazie rozbiórki spornej wiaty i w sposób dostateczny uzasadniły swoje stanowisko. Nadto naprowadziły, że w dacie postawienia wiaty nie obowiązywały przepisy jakim powinna ona odpowiadać, a obowiązujący w tym okresie przepis art. 5 ust. 1 pkt. 6 Prawa budowlanego , nakładający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich nie został naruszony przez inwestora. Organy swoje stanowisko poparły oceną dokonaną w terenie nie dopatrując się możliwości zastosowania przepisu art. 40 Prawa budowlanego / nakazania zamontowania rynien i rur spustowych/ z uwagi na brak w miejscowości C. kanalizacji deszczowej. Dodatkowo, orzekający w sprawie organ naprowadził, że kwestia spływu wód opadowych z innych działek podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 200Ir - Prawo wodne w innym trybie i przed innymi organami. W ocenie Sądu takie stanowisko jest niedopuszczalne. Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie daty postawienia spornej wiaty wskazać należy że są one gołosłowne . W postępowanie dowodowym w tym zakresie data ta została określona na 1989r a ustaleń tych skarżąca w żaden sposób nie podważyła, jak również nie wnioskowała przeprowadzenia dowodów mogących ustaloną datę postawienia wiaty podważyć. Podnoszona przez skarżącą kwestia usytuowania rury kanalizacyjnej nie była przedmiotem postępowania którego zakres został wyznaczony pismem z dnia 22 kwietnia 2008 r. inicjującym wszczęcie postępowania w sprawie. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 ust ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.