II SA/Rz 1558/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W sprawie ze swojej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie świadczenia wychowawczego M. C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata zaznaczając, że sprawa ta ma charakter skomplikowany. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje niskie dochody, co nie pozwala mu na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wymieniony mieszka w domu o pow. 141 m.kw., którego jest współwłaścicielem (udział 1/4). Należące do niego grunty rolne to 1,59 ha, zaś leśne to 0,54 ha. Jego majątek to ciągnik rolniczy oraz zgromadzone na rachunku bankowym środki pieniężne w kwocie 1913 zł tytułem dopłat do produkcji rolnej. Opłata za gaz wynosi 46,5 zł, za prąd – 21,60 zł, wodę 19,80 zł, ubezpieczenie w KRUS to 390 zł kwartalnie, zaś podatek rolny wynosi 99 zł rocznie, a koszty remontu domu to rocznie 60 zł. Celem uzyskania dodatkowych danych wezwano wnioskodawcę do ich wskazania. W odpowiedzi M. C. podniósł, że jego średnie miesięczne wydatki na wyżywienie wynoszą ok. 50 zł, bowiem część żywności wytwarza we własnym gospodarstwie. Także opał uzyskuje z gruntów należących do niego oraz tych dzierżawionych. Miesięczny koszt korzystania z telefonu komórkowego to ok. 20 zł. Z Internetu korzysta zaś za pośrednictwem osób trzecich. Nie posiada innych pojazdów mechanicznych niż ciągnik rolniczy. W zakresie dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego skarżący wskazał, że wyliczony na podstawie danych statystycznych wynosi on 270 zł, zaś on osiąga go w rzeczywistości w kwocie niższej. Wnioskodawca zaznaczył także, iż źródłem pokrycia comiesięcznych wydatków w okresie zimowym są środki uzyskiwane tytułem wsparcia bezpośredniego rolników, natomiast w okresie letnim jest to dochód z prac dorywczych oraz ze sprzedaży sezonowych płodów. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z uwagi na brzmienie tego przepisu i okoliczność, że skarżący kwestionuje w niniejszej sprawie decyzję dotyczącą odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć w oparciu o art. 249 a P.p.s.a. Z kolei wniosek w zakresie odnoszącym się do ustanowienia adwokata podlegał rozpoznaniu w aspekcie brzmienia art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, że ustanowienie zawodowego pełnomocnika wchodzi w zakres tzw. częściowego prawa pomocy. Natomiast według drugiej regulacji, wsparcie takie może otrzymać osoba, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym wykazanie przesłanek jego przyznania spoczywa na stronie, która w tym celu powinna w sposób bardzo rzetelny przedstawić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Informacje przedstawione przez M. C. w złożonym przez niego wniosku były zbyt lakoniczne, bowiem jako dochód strona wskazała w nim tylko dopłaty uzyskiwane jako rolnik w wymiarze 1913 zł rocznie. Nie podała w nim także żadnych danych odnośnie do wysokości wszystkich comiesięcznych wydatków np. na wyżywienie czy telefon i Internet. Dlatego też skierowano do skarżącego wezwanie o podanie dodatkowych informacji, a mianowicie dotyczących wysokości wszystkich comiesięcznych wydatków i źródła ich pokrycia, jak też odnosiło się ono do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi M. C. nadesłał taki wyciąg z saldem na dzień 24 marca 2017r. wynoszącym 1 676,68 zł. Nie zastosował się jednak w pełni do pozostałej części wezwania. Podał mianowicie, że w okresie zimowym utrzymuje się z kwoty 1913 zł, zaś w okresie letnim sprzedaje sezonowe płody oraz wykonuje prace dorywcze. Nadal więc nie wiadomo, jakimi rzeczywiście środkami pieniężnymi skarżący de facto dysponuje, a co z tym związane, nie jest możliwa ocena jego rzeczywistych możliwości płatniczych w aspekcie konieczności pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika. Poza tym, podkreślenia wymaga, że z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach i nie jest związany podniesionymi w niej zarzutami, wnioskami, czy powołaną podstawą prawną, co oznacza że z urzędu bada sprawę w jej całokształcie. Obecność zawodowego pełnomocnika jest natomiast wymagana przy okazji sporządzania tylko niektórych środków zaskarżenia. Uwzględniając więc fakt, że skarżący nie wykonał w całości adresowanego wezwania, nie podając dokładnie wysokości wszystkich swoich źródeł dochodu oraz to, że na jego koncie bankowym znajduje się kwota ponad 1600 zł, koniecznym stała się odmowa przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Strona wstępując na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia związanych z nim kosztów, dlatego też wnosząc o odstąpienie w jej wypadku od takiej reguły zobowiązana jest do wykazania, że żądanego wsparcia istotnie wymaga. Jeśli więc referendarz sądowy kieruje do niej wezwanie mające na celu uzyskanie jak największej ilości potrzebnych w tym zakresie danych, to częściowe uchylenie się od jego wykonania nie może przemawiać na korzyść wnioskodawcy i uzasadnia odmowę przyznania mu prawa pomocy, a stanowisko takie nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.01.2015 r. II 58/15, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawę niniejszego orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.