II SA/Rz 1558/16

Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od pkt II postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 29 marca 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 29 marca 2017 r. w zakresie pkt II W sprawie ze swojej skargi na opisaną w sentencji postanowienia decyzję M.C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Wskazał, że prowadzi gospodarstwo rolne, z którego uzyskuje niskie dochody, co nie pozwala mu na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Mieszka w domu o pow. 141 m.kw., którego jest współwłaścicielem (udział 1/4). Należą do niego grunty rolne o pow. 1,59 ha oraz leśne o pow. 0,54 ha. Na jego majątek składają się: ciągnik rolniczy oraz zgromadzone na rachunku bankowym środki pieniężne w kwocie 1913 zł tytułem dopłat do produkcji rolnej. Opłata za gaz wynosi 46,5 zł, za prąd - 21,60 zł, wodę - 19,80 zł, ubezpieczenie w KRUS to 390 zł kwartalnie, zaś podatek rolny wynosi 99 zł rocznie, a koszty remontu domu to rocznie 60 zł. W odpowiedzi na wezwanie do wskazania dodatkowych informacji do M.C. podniósł, że jego średnie miesięczne wydatki na wyżywienie wynoszą ok. 50 zł, bowiem część żywności wytwarza we własnym gospodarstwie. Opał uzyskuje z gruntów należących do niego oraz tych dzierżawionych. Miesięczny koszt korzystania z telefonu komórkowego to ok. 20 zł. Z Internetu korzysta zaś za pośrednictwem osób trzecich. Nie posiada innych pojazdów mechanicznych niż ciągnik rolniczy. W zakresie dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego skarżący wskazał, że wyliczony na podstawie danych statystycznych wynosi 270 zł, przy czym zaś rzeczywisty dochód jest niższy. Wnioskodawca zaznaczył także, iż źródłem pokrycia comiesięcznych wydatków w okresie zimowym są środki uzyskiwane tytułem wsparcia bezpośredniego rolników, natomiast w okresie letnim jest to dochód z prac dorywczych oraz ze sprzedaży sezonowych płodów. Postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w pkt I umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych z uwagi na ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych stron skarżących działanie organów w sprawach z zakresie pomocy i opieki społecznej, a w pkt II odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z uwagi na częściowe uchylanie się od wykonania wezwania referendarza sądowego polegające na niepodaniu wysokości wszystkich źródeł swego dochodu oraz dysponowanie kwotą ponad 1600 zł zdeponowaną na rachunku bankowym. W sprzeciwie skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem zawartym w pkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 marca 2017 r. podniósł, iż w jego ocenie przedstawił informacje w zakresie wystarczającym do ustanowienia dla niego adwokata za urzędu. Środki na jego koncie pochodzą z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych i zostaną zainwestowane w gospodarstwo rolne. Poza własnymi gruntami rolnymi o pow. 1, 59 ha oraz leśnymi o pow. 0, 54 ha dysponuje gruntami wydzierżawionymi od syna T.: rolnymi o pow. 2, 14 ha oraz leśnymi o pow. 0, 12 ha. Roczny dochód z posiadanych gruntów rolnych wynosi 3. 252 zł, a w rzeczywistości ze względu na sposób uprawy jest mniejszy i wynosi ok 1600 zł. Jest posiadaczem 6 sztuk kóz matek, z mleka których wyrabia nabiał. Wydatki na żywności oraz środki czystości wynoszą ok 50 zł, bowiem część żywności wytwarza we własnym gospodarstwie rolnym. Nie posiada żadnych innych dochodów niż te które podał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 a P.p.s.a.), a ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie, obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu podane przez skarżącego miesięczne wydatki ponoszone na swoje utrzymanie zostały zaniżone na potrzeby uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia, przede wszystkim w zakresie żywności i środków czystości. Nawet przy założeniu, że część żywności skarżący wytwarza w prowadzonym przez siebie gospodarstwie, kwota w ocenie Sądu 50 zł nie jest wystarczająca na pokrycie kosztów miesięcznych wydatków na żywności i środki czystości. Ponadto skarżący nie podał chociażby wydatków, które niewątpliwie ponosi, np. na pokrycie kosztów zakupu odzieży. Z drugiej strony zakładając, że kwota 263 zł jest rzeczywistą kwotą wydatków skarżącego, to przy tej wartości wskazany rzeczywisty dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego w wysokości 1600 zł byłby niewystarczający na pokrycie tych wydatków, zaś po doliczeniu dochodu z tytułu dopłat rolniczych skarżący miałby do dyspozycji miesięcznie kwotę 404 zł, a zatem przewyższającą ponoszone wydatki, z której można wygospodarować środki na pokrycie kosztów ustanowenia adwokata. Skarżący przy tym nie podał ani wysokości kwot uzyskiwanych ze sprzedaży sezonowych płodów ani dochodu uzyskiwanego z podejmowanych prac dorywczych. W ocenie Sądu słusznie zatem uznał referendarz sądowy, że skarżący nie wykazał zasadności przyznania mu wnioskowanego prawa pomocy. Wnioskodawca zarówno wypełniając formularz PPF, jak i udzielając odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, czy też składając sprzeciw nie podjął współpracy z Sądem w zakresie dopełnienia ciążącego na nim obowiązku podania szczegółowych informacji na temat swojej sytuacji materialnej i dochodowej tak, aby przekonać Sąd, że znajduje się w warunkach usprawiedliwiających przyznanie mu wnioskowanego prawa pomocy. Enigmatyczne i ogólnikowe informacje w powyższym zakresie generują wątpliwości zarówno co do rzeczywistych źródeł dochodów wnioskodawcy, a przede wszystkim ich faktycznej wysokości oraz faktycznej wysokości ponoszonych przez skarżącego wydatków. Polemika z Sądem podjęta w sprzeciwie bez podania informacji, których brak legł u podstaw odmowy przyznania prawa pomocy świadczą dobitnie o celowym uchylaniu się skarżącego od podania informacji niezbędnych do dokonania oceny zasadności wniosku tym bardziej, że zastosowanie się do treści wezwania i wyeliminowanie wątpliwości, jakie miał referendarz umożliwiało skarżącemu należyte uargumentowanie i udokumentowanie zgłoszonego żądania o przyznanie prawa pomocy. Argumentacja zawarta w sprzeciwie nie miała wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia. Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć z koniecznością podania wyczerpujących informacji o swojej sytuacji majątkowej. Zaniechanie w tym zakresie nie może być interpretowane na jego korzyść i uzasadniać przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.