II SA/Rz 1559/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji umarzającej postępowanie administracyjne - postanawia - I. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę H. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej umorzenia postępowania odnoszącego się do budowy stawu. Następnie, wymieniona złożył w tut. Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie zaznaczając jednak jego zakresu. Wskazała w nim, że jest wdową, ze znacznym stopniem niepełnosprawności (częściowa głuchota). Utrzymuje się tylko z emerytury wynoszącej 1063,59 zł oraz z tego, co wyhoduje na działce rolnej na własne potrzeby. Strona zaznaczyła, że po opłaceniu wszelkich rachunków pozostaje jej niewielka kwota na inne potrzeby. Skarżąca wskazała, że jest właścicielką domu o pow. 150 m.kw. Jako majątek wskazała też gospodarstwo rolne o pow. 5,91 ha, którego stan prawny jest jednak nieuregulowany. Jego część użytkuje, z czego otrzymuje ok. 100 zł miesięcznie. Jako stałe wydatki wnioskodawczyni wskazała: 150 do 200 zł – lekarstwa, 100 zł – prąd oraz 40 zł – telefon. Aby uzyskać dodatkowe dane dotyczące sytuacji materialnej H. Z., wezwano ją do ich podania, w tym określenia zakresu żądania. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego celem złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podała także, iż z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uzyskuje środki w kwocie 324,54 zł. Jako swoje średnie miesięczne wydatki strona wskazała: wyżywienie – 300 zł, energia elektryczna – 106 zł, woda – 30 zł, wywóz śmieci – 18 zł, opał – 150 zł, telefon – 33 zł, lekarstwa – 260 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Postanowieniem z dnia 25 listopada 2016 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie przyznał skarżącej H. Z. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazała skarżąca w obecnie złożonym wniosku, ubiega się ona zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie radcy prawnego. W świetle art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeśli rozpoznanie wniosku o prawo pomocy stało się zbędne, postępowanie w tym zakresie umarza się. Wobec więc faktu, iż H. Z. z mocy wskazanego postanowienia z dnia 25 listopada 2016 r. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie i w związku z brzmieniem art. 249a P.p.s.a. postępowanie w tym właśnie przedmiocie należało umorzyć, o czym orzeczono w pkt I niniejszego postanowienia. Natomiast żądanie strony ustanowienia zawodowego pełnomocnika rozpatrzono w kontekście brzmienia art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Pierwszy z powołanych przepisów stanowi o tym, że na prawo pomocy w całkowitym zakresie składa się zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego. W myśl z kolei drugiego unormowania, przesłanką przyznania wsparcia w takich najszerszych możliwych granicach jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym, inicjatywa dowodowa odnośnie do tej przesłanki spoczywa na stronie wnioskującej o udzielenie pomocy, o czym jednoznacznie stanowi powołany art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z unormowania tego, jak i wprost z brzmienia art. 199 P.p.s.a. wynika, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek, bowiem zasadą jest to, iż to strony postępowania sądowego ponoszą związane z nim koszty. A zatem tylko strona znajdująca się w naprawdę trudnej sytuacji finansowej może skutecznie ubiegać się o wsparcie, zwłaszcza jeśli ma ono pełny wymiar. Prawo pomocy w całkowitym zakresie skierowane jest bowiem do ludzi ubogich, które z trudnością zaspokajają swoje podstawowe potrzeby życiowe. Analizując wniosek H. Z. trudno dojść do konkluzji, iż zalicza się ona do tej właśnie grupy osób. Jak bowiem wynika z przedstawionych przez nią danych, uzyskiwane przez nią dochody są wystarczające na utrzymanie własne i domu, jak też pozwalają one na poczynienie oszczędności np. na koszty prowadzonego z udziałem strony postępowania sądowego. Wyliczenie comiesięcznych dochodów strony daje bowiem kwotę ok. 1488 zł, natomiast, zadeklarowane przez nią comiesięczne wydatki wynoszą 897 zł. Jak już wyżej zaznaczono, wyjątkowy charakter prawa pomocy nakazuje jego stosowanie (zwłaszcza w pełnym zakresie) tylko w przypadku osób ubogich, które mają trudności z zapewnieniem sobie koniecznego utrzymania. Oznacza to, że w pierwszej kolejności to strona postępowania sądowego winna zgromadzić środki niezbędne do sfinansowania swojego udziału w takim postępowaniu. Dopiero brak jakichkolwiek możliwości w tym przedmiocie umożliwia udzielenie dofinansowania ze środków publicznych. Gdy więc w zakresie możliwości płatniczych strony znajduje się poczynienie stosownych oszczędności, wówczas brak jest podstaw do uwzględniania jej żądania przyznania prawa pomocy, zwłaszcza, gdy chodzi o pełny jego wymiar. Skoro więc H. Z. nie wykazała, by nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, a przeciwnie, z jej wniosku wynika możliwość czynienia określonych oszczędności, to orzeczono o odmowie ustanowienia na jej rzecz radcy prawnego. Podstawę pkt II niniejszego postanowienia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.