II SA/Rz 156/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; II SA/Rz 156/04 UZASADNIENIE Decyzją z [...] listopada 2003r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 27 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. nr 64, poz. 414 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania G. B. utrzymał w mocy decyzję Kierownika MOPS w J. z [...] listopada 2003r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie 351 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji G. B. podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż nie otrzymuje żadnej pomocy finansowej ze strony małżonka ani też dzieci Pięcioro dzieci pozostaje na utrzymaniu rodziny i znajomych, a tylko jednym zajmuje się skarżąca. Opisała też koszty jakie ponosi z tytułu utrzymania domu oraz leczenia i wniosła o wydanie nowej decyzji przyznającej świadczenie w pełnej wysokości 461 zł oraz przyznanie świadczenia od daty złożenia wniosku to jest od 11 września 2003r. Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji skarżącej i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W aktach sprawy zostały uwidocznione oświadczenia strony o stanie majątkowym, finansowym i rodzinnym. Oświadczenia zostały sygnowane podpisem strony i złożone pod groźbą sankcji z art. 233 kk. Na podstawie tych oświadczeń organ przyjął, że strona otrzymuje pomoc od członków rodziny w łącznej wysokości 110 zł., w związku z tym prawidłowo została wyliczona wysokość i data początkowa przyznanego zasiłku. W oparciu o art. 43 ust. 6 cyt. ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacji. Wymagana dokumentacja została złożona 20 października 2003r. (data uwidoczniona na karcie nr 2 wywiadu środowiskowego). Organ czynił starania o wcześniejsze przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jednakże przyczyny zwłoki w jego sporządzeniu były spowodowane przez stronę. Z tych też przyczyn należało uznać, że pomoc została przyznana od 1.10.2003r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie nowej decyzji przyznającej świadczenie w kwocie 461 zł oraz zwolnienie z kosztów postępowania sądowego. Podniosła, że ustalenia odnośnie otrzymywania pomocy od rodziny nie znajdują potwierdzenia w faktach. Oświadczyła, że nie wie, czy podpis złożyła faktycznie pod oświadczeniem finansowym, bowiem nie umie czytać ani pisać poza złożeniem podpisu. Podkreśliła, że pozostaje w separacji z mężem, a do śmierci matki to jest do sierpnia 2003r. utrzymywała się z jej renty. Stwierdziła też, że z powodu swojej romskiej narodowości jest dyskryminowana przez pracowników MOPS, co narusza art. 31 Konstytucji RP o równości obywateli wobec prawa. Z powodu zawału serca jaki przebyła w grudniu 2003r. wzrosły koszty leczenia. Zacytowała art. 2 ustawy o pomocy społecznej, definiujący cele pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Na wstępie należy wyjaśnić, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji obowiązywała ustawa z 29 listopada 19990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. nr 64, poz. 414. ze zm.), zwana dalej ustawą. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, że skarżąca spełnia warunki do otrzymywania zasiłku stałego wyrównawczego. Podstawę przyznania tego świadczenia stanowi przepis art. 27 ust.4 pkt 1 ustawy z powodu uznania, że skarżąca jest osobą samotną całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy. Sporą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest wysokość przyznanego świadczenia. Zgodnie za art. 27 ust. 6 pkt 1 ustawy w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały wyrównawczy ustala się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej określonym w art. 4 ust. 1 , a dochodem tej osoby. W rozpoznawanej sprawie organy obydwu instancji na podstawie oświadczeń G. B. złożonych pod odpowiedzialnością karną przyjęły, że skarżąca otrzymuje pomoc finansową w wysokości 110 zł, zatem przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie 351 zł. jest zgodne z dyspozycją art. 27 ust. 6 pkt 1 ustawy. W odwołaniu skarżąca zakwestionowała fakt otrzymywania pomocy finansowej w takiej wysokości, gdyż jak stwierdziła, nie otrzymuje żadnej pomocy. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w żaden sposób nie odniósł się do tej kwestii, a jej wyjaśnienie mogło mieć wpływ na treść decyzji, co do wysokości przyznanego świadczenia. Rzeczą organu było ustalenie, czy pomiędzy datą wydania decyzji przez organ I instancji, a następnie przez organ II instancji nie nastąpiła zmiana sytuacji finansowej podniesiona przez skarżąca w odwołaniu. Stosownie bowiem do art. 138 k.p.a. organ odwoławczy bada sprawę w całokształcie jako organ o charakterze reformatoryjnym i ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Uwzględnienie zmiany stanu faktycznego nawet w stosunku do decyzji ostatecznych na podstawie art. 43 ust. 2 a ustawy. Na dzień kontroli zaskarżonej decyzji podstawę taką stwarza art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), która weszła w życie 1 maja 2004r. Zatem kwestia otrzymywania pomocy i w jakiej wysokości winna była zostać wyjaśniona na etapie postępowania odwoławczego. Niewyjaśnienie tej kwestii stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes społeczny. W artykule tym zostały zawarte dwie ważne zasady, którymi rządzi się postępowanie administracyjne, a mianowicie zasada praworządności i zasada prawdy obiektywnej. Realizacji zasady prawdy obiektywnej służą przepisy regulujące sposób prowadzenia postępowania dowodowego zawarte w art.75 i nast. k.p.a. Stosownie do art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Katalog środków dowodowych w postępowaniu administracyjnym jest katalogiem otwartym o czym świadczy treść art. 75 k.p.a. Natomiast przy ocenie zebranego materiału dowodowego należy stosować reguły wynikające z art. 80 i art. 81 k.p.a. Przepisy te regulują zasady i określają granice swobodnej oceny dowodów, tak aby ocena środków dowodowych nie stała się oceną dowolną. Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę konstytutywny charakter decyzji o zasiłku stałym wyrównawczym, w ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy wyjaśni, czy skarżąca faktycznie otrzymuje pomoc finansową, a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Ustalenie tej okoliczności będzie miało wpływ na przyszłe rozstrzygnięcie. Natomiast Sąd za prawidłowe uznał przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego począwszy od 1 października 2003r., co jest zgodne z przepisem art. 43 ust. 6 ustawy. Dlatego też zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione. Ponadto organ uwzględni również podniesiony przez skarżącą fakt, iż jest ona osobą, która umie się tylko podpisać, a nie umie czytać i pisać i w ponownie prowadzonym postępowaniu uwzględni zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a. to jest zasadę pogłębiania zaufania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł również o ochronie tymczasowej zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.