II SA/Rz 1564/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych -skargę oddala- Przedmiotem skargi G.B. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej "WINB" z dnia [...] września 2015 r., nr [...], wydana w następującym stanie sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...], dalej "PINB" decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] nakazał G.B. i T.F. - współwłaścicielom budynku usytuowanego na działce nr 615/63 obr. [...] położonej w R. przy ul. [...], usunąć stwierdzone nieprawidłowości w stanie technicznym budynku wyszczególnione w sentencji decyzji w określonych terminach. Decyzja w trybie odwoławczym została uchylona w całości decyzją WINB z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm., dalej "P.b."), PINB ponownie nakazał G.B. i T.F. usunąć stwierdzone nieprawidłowości w budynku opisanym wyżej poprzez: 1. skucie odparzonego tynku na elewacjach budynku, w terminie do 30 września 2015 r., 2. uzupełnienie tynku na elewacjach budynku, w miejscach ubytków powstałych w wyniku skucia odparzonego tynku oraz w miejscach wszystkich pozostałych ubytków, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 3. usunięcie szkła z rozbitej szyby w zachodnim oknie na I piętrze oficyny, w terminie do 30 września 2015 r., 4. wprawienie szyby w miejsce usuniętej rozbitej szyby w zachodnim oknie na I piętrze okiennej oficyny, w terminie do 30 września 2015 r., 5. zdemontowanie zupełnie zniszczonych fragmentów rynien i obróbek blacharskich, w terminie do 30 września 2015 r., 6. zamontowanie nowych fragmentów rynien i obróbek blacharskich w ubytkach powstałych w wyniku ich demontażu, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 7. skucie zniszczonych fragmentów płyt balkonowych na I i II piętrze elewacji północnej kamienicy i uzupełnienie powstałych w wyniku skucia ubytków betonu w/w płyt balkonowych, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 8. skucie zniszczonych fragmentów schodów wejściowych do oficyny, od strony południowej i uzupełnienie, powstałych w wyniku skucia, ubytków w/w schodów, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 9. usunięcie zmurszałych cegieł, uzupełnienie powstałych ubytków oraz przemurowanie obluzowanych cegieł w ścianie pod schodami do oficyny, od strony południowej, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 10. usunięcie zniszczonych cegieł, uzupełnienie powstałych ubytków, przemurowanie obluzowanych cegieł w kominach na strychu i ponad dachem oraz uzupełnienie ubytków tynków kominów, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 11. skucie zniszczonych fragmentów czapek kominowych i uzupełnienie, powstałych w wyniku skucia, ubytków czapek kominowych oraz uzupełnienie wszystkich pozostałych ubytków czapek kominowych, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 12. uzupełnienie ubytków w pokryciu dachowym, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 13. skucie zmurszałych cegieł, przemurowanie obluzowanych cegieł oraz uzupełnienie powstałych ubytków cegieł w ścianach oficyny, w terminie do 30 czerwca 2016 r., 14. usunięcie skorodowanej warstwy z rynien i obróbek blacharskich oraz ich pomalowanie, w terminie do 30 czerwca 2016 r., Decyzji w pkt 1, 3 i 5 nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na grożące niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. W odwołaniu od decyzji organu I instancji G.B. zarzucił naruszenie art. 66 ust. 1 pkt. 1, 3 i 4 P.b. poprzez błędne jego zastosowanie polegające na nałożeniu na stronę obowiązku wykonania prac na nieruchomości pomimo braku ustawowych przesłanek oraz naruszenie przepisów postępowania m. in. polegające na wydaniu decyzji z pominięciem opinii biegłego, niezbędnej zdaniem odwołującego się do oceny stanu technicznego budynku, dowolną ocenę dowodów, w szczególności powołanych w decyzji protokołów, prowadzącą do przyjęcia, że budynek jest w złym stanie technicznym, powoduje oszpecenie otoczenia oraz stanowi zagrożenie dla osób i mienia. Zarzucił brak ustalenia jakie przepisy prawa, w tym przepisy techniczno-budowlane zostały naruszone oraz ustalenie niemożliwych do zachowania terminów realizacji obowiązków nałożonych decyzją . Opisaną na wstępie decyzją WINB działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji podzielając ustalenia i ich ocenę prawną dokonaną przez ten organ. Wyjaśnił, że właściciel budynku jest zobowiązany do utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, a obowiązek ten wynika z art. 61 pkt 1 P.b. Ustalenia organu I instancji dokonane w trakcie oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną potwierdzone protokołem z "przeglądu technicznego 5-letniego budynku mieszkalno-usługowego w R. przy ul. [...]" z dnia [...] sierpnia 2014 r., sporządzony przez mgr inż. G.W. (upr. bud. [...]) oraz "protokołem nr 153 z okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych" z dnia 17 września 2014 r., sporządzonym przez mistrza kominiarskiego A.P., obligowały organ do nałożenia na właścicieli budynku obowiązków polegających na usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 P.b. Organ I instancji prawidłowo stwierdził, że przedmiotowy budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym (art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b.) i może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi bezpieczeństwu mienia (art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b.) oraz powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (art. 66 ust. 1 pkt 4 P.b.). W ocenie organu odwoławczego w sentencji zaskarżonej decyzji prawidłowo wymieniono zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania, a organ I instancji wykazał, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności dla nakazu skucia odparzonego tynku na elewacjach budynku, usunięcia szkła z rozbitej szyby w zachodnim oknie na I piętrze oficyny oraz zdemontowania zupełnie zniszczonych fragmentów rynien i obróbek blacharskich jest niezbędne w celu zabezpieczenia zdrowia i życia ludzkiego. Na usunięcie nieprawidłowości organ wyznaczył możliwe do zachowania terminy i wypełnienia nałożonych obowiązków. Organ wyjaśnił także, że sporny znajduje się na terenie zabytkowego zespołu staromiejskiego i podlega ochronie konserwatorskiej, a zatem prawidłowo zapewniono udział w toczącym się postępowaniu służbom konserwatorskim, które nie wniosły zastrzeżeń co do zakresu niezbędnych do wykonania robót. Skargę na opisaną wyżej decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył G.B. zarzucając jej: 1. naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 P.b. poprzez błędne zastosowanie polegające na nałożeniu na stronę obowiązku wykonania określonych prac na nieruchomości - pomimo braku ustawowych przesłanek; 2. naruszenie przepisu art. 84 k.p.a. poprzez niepowołanie biegłego w sytuacji, gdy wydanie wiążącej decyzji mogło nastąpić wyłącznie w oparciu o posiadane przez biegłego wiadomości specjalne; 3. naruszenie przepisu art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów – w szczególności protokołów przeglądu stanu technicznego budynku z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych z dnia [...] września 2014 r. prowadzącą do przyjęcia, że sporny budynek jest w złym stanie technicznym, powoduje oszpecenie otoczenia oraz stanowi zagrożenie dla osób i mienia; 4. naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie; 5. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji ostatecznej bez wcześniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności braku ustalenia jakie przepisy prawa, w tym przepisy techniczno – budowlane zostały w przedmiotowym przypadku naruszone oraz niewykazanie, że budynek może zagrażać zdrowiu lub życiu ludzi bądź powoduje oszpecenie otoczenia; 6. naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie skarżącemu w sposób nie budzący wątpliwości zasadności nałożenia na niego określonych obowiązków, w tym brak wyjaśnienia dlaczego organ ustalił stan faktycznym bez odwołania się do podmiotu posiadającego wiadomości specjalne; 7. naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. poprzez brak działań, które budowałyby zaufanie do organów administracji. Skarżący podniósł także, że pomiędzy współwłaścicielami budynku toczy się postępowanie sądowe o podział nieruchomości, w ramach którego celem zabezpieczenia interesów współwłaścicieli Sąd zakazał prowadzenia prac na nieruchomości, poza niezbędnym minimum. Prace objęte zaskarżoną decyzją nie mogą być zatem wykonane bez zgody Sądu. Ponadto pomiędzy współwłaścicielami nie doszło do rozliczenia nakładów, wobec tego, zasadnym jest, aby do czasu dokonania ostatecznego podziału nieruchomości ograniczyć się do wyłącznie niezbędnych prac. Dodatkowo zarzucił, że skoro organy nie ustaliły żadnych realnych zagrożeń dla zdrowia i życia ludzkiego, niezasadne pozostaje nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Podał, że jest współwłaścicielem nieruchomości w ¼ części, pozostała część należy do T.F., który przejął obowiązki zarządu nieruchomością, zaś skarżący nie ma faktycznego władztwa nad nieruchomością, stąd nakładanie na niego obowiązków zaskarżoną decyzją jest nieuzasadnione. Wniósł o uchylenie decyzji obu instancji zaskarżonej oraz w razie stwierdzenia przesłanek z art. 145a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej "P.p.s.a.") nakazanie WINB uchylenie decyzji obu instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została oddalona, bowiem nie okazał się uzasadniona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sąd w niniejszej sprawie przeprowadził kontrolę legalności decyzji administracyjnej WINB, która wykazała jednoznacznie na legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia zarówno na płaszczyźnie procesowej jak i materialnoprawnej. WINB zaskarżoną decyzją działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję PINB, którą to organ pierwszej instancji nakazał G.B. i T.F. usunąć stwierdzone nieprawidłowości w budynku usytuowanym na działce nr 615/63 obr. [...] położonej w R. przy ul. [...], w określonych terminach. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z przepisami art. 7, 77 i 80 K.p.a. i może stanowić przedmiot wyrokowania. Materialnoprawne podstawy nałożonych na skarżącego obowiązków wyrażają przepisy art. 61 i art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290; zwana dalej P.b.). W myśl art. 61 P.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: 1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Niedochowanie przytoczonych obowiązków rodzi po stronie właściciela bądź też zarządcy obiektu budowlanego konsekwencje określone w art. 66 ust. 1 P.b. Otóż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Trafnie podkreśla się w literaturze, że art. 66 ust. 1 P.b. zawiera w istocie cztery przesłanki wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji odpowiadającej danemu stanowi faktycznemu, zawierającej nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wystarczające jest zaistnienie chociażby jednej z tych przesłanek. Nie muszą one wystąpić łącznie, jednak mogą występować przypadki, kiedy zaistnieją łącznie dwie przesłanki, a nawet wszystkie, co jednak będzie miało miejsce raczej wyjątkowo (A. Krosicki w.: Prawo budowlane. Komentarz, wyd. II, pod. red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Opublikowano: WK2016, teza nr 5). Sąd w pełni podziela stanowiska Organów obu instancji co do oceny stwierdzonych w budynku przy ul. [...] w R. nieprawidłowości. Zostały one stwierdzone w drodze oględzin przeprowadzonych przez PINB w dniu [...] września 2014 r., udokumentowanych protokołem oraz załączonymi do niego zdjęciami obrazującymi niewątpliwie zły stan techniczny oraz estetyczny w/w budynku. Niebagatelne znaczenie dla zaistnienia podstaw nałożenia obowiązków z art. 66 ust. 1 P.b. mają także dowody w postaci przeglądu technicznego z dnia 29 sierpnia 2014 r. oraz protokołu okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych z dnia 17 września 2014 r. Zebrany materiał dowodowy jest z sobą spójny i w pełni przekonuje do zastosowania norm P.b. obligujących właściciela obiektu do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym i estetycznym obiektu budowalnego (art. 7, 77 i 80 K.p.a.). Działające w sprawie organy z racji przypisanych im mocą P.b. zadań, specjalizują się w ustalaniu stanu technicznego i estetycznego obiektów budowlanych i posiadają wymagane w tym zakresie wiadomości specjalne. Dlatego zarzut niepowołania biegłego w sprawie a tym samym naruszenia art. 84 K.p.a. należy uznać za zupełnie chybiony. Odpowiadając skarżącemu na jego twierdzenia należy ponownie za WINB wyjaśnić, że skucie odparzonego tynku, usunięcie szkła z rozbitej szyby, zdemontowanie zupełnie zniszczonych fragmentów rynien i obróbki blacharskiej, ma na celu usunięcie niebezpieczeństw dla życia i zdrowia ludzi oraz dla mienia. Zarówno zniszczony tynk, szyba czy fragmenty rynien i obróbki z uwagi na rozległą korozje, stanowią realne niebezpieczeństwo, co ewidentnie obrazują zdjęcia wykonane w toku oględzin przeprowadzonych przez pracowników PINB w dniu [...] września 2014 r. Te zdjęcia stanowią wystarczający dowód na to, że obiekt skarżącego zagraża życiu i zdrowiu ludzi oraz mieniu i środowisku. Dlatego skierowanie do współwłaścicieli budynku nakazów określonych w pkt 1, 3 i 5 decyzji PINB, jest w pełni uzasadnione w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 P.b. Nie budzi też wątpliwości Sądu zastosowanie wobec skarżącego oraz drugiego ze współwłaścicieli nakazów określonych w pkt 6-14 w.w decyzji PINB. Otóż wykonanie obowiązku zdemontowania zupełnie zniszczonych fragmentów rynien i obróbki blacharskiej (pkt 5 decyzji), będzie musiało rodzić obowiązek zamontowania nowych fragmentów rynien i obróbki blacharskiej, aby obiekt mógł znajdować się w odpowiednim stanie technicznym. Jest oczywistym, że budynek nie może być fragmentarycznie pozbawiony rynien i obróbki blacharskiej. Obiekt budowlany nie będzie znajdował się w odpowiednim stanie technicznym, jeżeli zostanie utrzymany stan zniszczonych fragmentów balkonów, schodów wejściowych, zmurszałych i zniszczonych cegieł, czapek kominowych czy ubytków w pokryciu dachowym. Stwierdzone oraz udokumentowane przez pracowników PINB okoliczności, niewątpliwie odpowiadają ustawowej kwalifikacji nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego – art. 5 ust. 2, art. 61 i art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., bo za taki uznać należy obiekt ze zniszczonymi balkonami, schodami wejściowymi, czapkami kominowymi, ubytkami w dachu, skorodowanymi rynnami i obróbką blacharską, jak wynika to niezbicie ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu oględzin, zdjęć, jak również przeglądu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...], protokołu okresowej kontroli stanu technicznego przewodów kominowych. Na marginesie dodać należy, że Organy obu instancji wskazały skarżącemu przepisy prawa obligujące właściciela jak i zarządcę obiektu do utrzymania go w odpowiednim czyli niezagrażającym ludziom, mieniu, estetyce stanie. Natomiast brak tynku na elewacjach i rozbita szyba w jednym w zachodnim oknie na I piętrze oficyny, narusza niewątpliwie estetykę miejsca w którym znajduje się obiekt, co dodatkowo poświadcza treść pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., jak również pismo Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2014 r. Podnoszone w skardze jak i w toku postępowania administracyjnego zarzuty w tym w szczególności okoliczność toczącego się pomiędzy współwłaścicielami procesu sądowego nie mogły zaważyć o wyniku sprawy, bowiem w sposób przekonujący, zgodny z zasadą prawdy obiektywnej, wykazano zastosowanie w sprawie przepisu art. 66 ust. 1 P.b. Zdaniem WSA nałożone przez Organy obowiązki mieszczą się pojęciu prac niezbędnych, na które zezwolił Sąd Powszechny współwłaścicielom, albowiem znajdują pełne uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa, mających za przedmiot ochrony uznanych powszechnie wartości, jak życie i zdrowie ludzkie, mienie, środowisko, estetyka. Natomiast rygor natychmiastowej wykonalności nadany pkt. 1, 3 i 5 decyzji PINB znajduje prawne oparcie w art. 108 zdanie pierwsze K.p.a., który stanowi : Decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Reasumując, skarga w niniejszej sprawie okazała się zupełnie bezzasadna wobec niebudzącego jakichkolwiek wątpliwości stanu obiektu budowlanego wymagającego działań przewidzianych w rozstrzygnięciach organów nadzoru budowlanego. Decyzja WINB jest w pełni legalna i powinna pozostać w obrocie prawnym, aby wykluczać i minimalizować stwierdzone przez organ niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego oraz obiektywnego poczucia estetyki otoczenia obiektu. Ponadto, Sąd działając z urzędu na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. nie dostrzegł w niniejszej sprawie takich naruszeń przepisów prawa, które mogłyby uzasadnić skorzystanie z kompetencji kasacyjnych względem decyzji WINB jak i decyzji organu pierwszej instancji. Ponieważ decyzja WINB prawa nie narusza, to skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.