II SA/Rz 1567/14

z dnia 11 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [..] z dnia [..] października 2014 r. Nr [..] w przedmiocie zawieszenia postępowania - p o s t a n a w i a - I. zwolnić K.B. od opłat sądowych w całości, II. odmówić ustanowienia radcy prawnego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł K.B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia pełnomocnika. Z zachowaniem ustawowego terminu wnioskodawca wniósł sprzeciw. Z przedstawionych przez stronę informacji wynika, że jest w wieku 77 lat i utrzymuje się z emerytury w kwocie 1200 zł. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a z mieszkającą w domu żoną pozostaje w faktycznej separacji od 32 lat. Dom podzielony jest jednak na dwa odrębne mieszkania i wydatki związane z ich utrzymaniem ponoszone są oddzielnie przez każde z nich. Wnioskodawca ponosi typowe wydatki na codzienne utrzymanie, ale też spłaca kredyt w kwocie 3900 zł z ratą około 260 zł miesięcznie. Pozostaje w stałym leczeniu z powodu schorzenia prostaty i dolegliwości woreczka żółciowego (został skierowany do szpitala na odpowiednie zabiegi), żylaki, drętwienie kończyn, cukrzycę i na te cele wydatkuje około 400 zł miesięcznie. Pozostałą kwotę przeznacza na wyżywienie. Poza domem jest również właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5 ha, której jednak nie uprawia i nie czerpie z niej dochodu z powodu złego stanu zdrowia. Ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem 14-letniego Z.B. i z tego tytułu ponosi wydatki z kwicie 250 zł miesięcznie. Opłaty za energię elektryczną wynoszą 75 zł miesięcznie, zakup gazu butlowego i opału to odpowiednio 55 i 150 zł. Posiada także ciągnik rolniczy, jednak nie korzysta z niego z powodu braku środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: "Ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 Ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ocena okoliczności przedstawionych na uzasadnienie żądania przez pryzmat przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa wykazała, że skarżący ich nie spełnia. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania skoro osiąga comiesięczny dochód, z którego ponosi wydatki na utrzymanie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Niemniej, Sąd ocenił, czy skarżący spełnia kryteria przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uznając, że żądanie to mieści się we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analiza przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa wykazała, że wniosek w tym zakresie mógł zostać uwzględniony. Dochody skarżącego pomimo, że nie należą do wysokich, to jednak mają charakter stały. Oczywistym jest ponoszenie przez stronę typowych wydatków na codzienne utrzymanie, w tym wyżywienie i leczenie, które pochłaniają znaczną część dochodu. Jak zresztą wskazał skarżący, kwota 100 zł, którą obowiązany byłby uiścić tytułem wpisu od skargi, wystarcza mu na 10 dni na pokrycie kosztów wyżywienia. W myśl art. 245 § 3 Ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wobec tego Sąd uznał, że zasadne będzie zwolnienie skarżącego od opłat sądowych w całości, aby nie pozbawić wnioskodawcy środków bieżącego utrzymania. To zaś wyłącza możliwość jednoczesnego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy pełnomocnika, a wydatku tytułem jego wynagrodzenia nie można traktować jako niezbędnego. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje bowiem przymus reprezentacji strony przez zawodowego pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego) i skarżący nie ma obowiązku ponosić takich wydatków. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 Ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego poddanego jego kontroli, bez względu na aktywność samej strony co dodatkowo przemawia za uznaniem, że udział zawodowego pełnomocnika nie jest w postępowaniu pierwszoinstancyjnym konieczny. Przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym pozwoli natomiast nadać sprawie dalszy bieg. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.