II SA/Rz 1567/24
WyrokWSA w Rzeszowie2025-03-19
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Magdalena Józefczyk, Jolanta Kłoda-Szeliga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w rodzinie zastępczej przysługuje od daty faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, jeśli orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane później, ale stwierdza niepełnosprawność od daty wcześniejszej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w rodzinie zastępczej przysługuje od daty faktycznego umieszczenia dziecka w tej rodzinie, a nie od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności, jeśli orzeczenie to stwierdza niepełnosprawność od daty wcześniejszej. Interpretacja art. 87 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nakazuje wiązać przyznanie świadczeń z faktycznym stanem rzeczy (ponoszeniem kosztów), a nie z datą formalnego potwierdzenia tego stanu orzeczeniem.Stan faktyczny
Skarżący, prowadzący zawodową rodzinę zastępczą, wystąpili o przyznanie dodatku na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania niepełnosprawnego dziecka. Dziecko legitymowało się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które ustalało niepełnosprawność od 31 stycznia 2024 r., jednak samo orzeczenie zostało wydane dopiero 9 maja 2024 r. Organy administracji odmówiły przyznania dodatku za okres od 31 stycznia do 8 maja 2024 r., uznając, że dodatek przysługuje dopiero od daty wydania orzeczenia. Skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 26 września 2024 r. nr SKO.4110.71.1170.2024 w przedmiocie dodatku na pokrycie zwiększenia kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną decyzją z 26 września 2024 r. nr SKO.4110.71.1170.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie (dalej: SKO lub organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania RK od decyzji Starosty [...] (dalej: Starosta lub organ I instancji) z [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie przyznania oraz odmowy przyznania dodatku na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w zawodowej rodzinie zastępczej – działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. - dalej: K.p.a.) oraz art. 81 ust. 1, art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177 ze zm. - dalej: ustawa) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że prowadząca wraz z mężem zawodową rodzinę zastępczą RK (dalej: Skarżąca), wnioskiem z 29 maja 2024 r. zwróciła się o przyznanie dodatku na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania niepełnosprawnego dziecka - [...], legitymującej się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z [...] maja 2024 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca wniosła o przyznanie jej przedmiotowego dodatku od dnia ustalenia stopnia niepełnosprawności tj. od 31 maja 2024 r.
Opisaną na wstępie decyzją z 3 czerwca 2024 r. organ I pierwszej instancji odmówił przyznania rodzinie zastępczej zawodowej – RK i BK (dalej: Skarżący) dodatku na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego [...] w rodzinie zastępczej na okres od 31 stycznia 2024 r. do 8 maja 2024 r. oraz przyznał wnioskowany dodatek od 9 maja 2024r. tj. od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do określonej w treści decyzji daty końcowej.
Uzasadniając decyzję Starosta wskazał, że małoletnia [...] na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...], została umieszczona w rodzinie zastępczej Skarżących. Legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym [...] maja 2024r.
W ocenie organ I instancji dopiero od dnia wydania tego orzeczenia – a nie w okresie wcześniejszym - można uznać małoletnią za legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, wobec czego zasadnym było odmówienie przyznania dodatku za okres, w którym małoletnia nie legitymowała się tym orzeczeniem, tj. za okres od 31 stycznia do 8 maja 2024 r.
Odwołanie od powyższej decyzji, w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku za okres od 31 stycznia 2024 r. do 8 maja 2024 r., złożyła RK.
Podniosła, że małoletnia legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym [...] maja 2024 r. które stwierdza w pkt IV, że niepełnosprawność istnieje od 22 kwietnia 2021r., a w pkt V ustala stopień niepełnosprawności od 31 stycznia 2024 r. Zgodnie z orzeczeniem małoletnia jest osobą niepełnosprawną przez cały czas od 22 kwietnia 2021 r. i nadal tj. również od 31 stycznia 2024 r. do 8 maja 2024 r.
Wskazała, że zachowała ciągłość i 12 stycznia 2024 r. złożyła nowy wniosek o grupę niepełnosprawności dla małoletniej wraz z kompletem zaświadczeń od specjalistów, ponadto złożyła wniosek o dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania niepełnosprawnej. Podkreśliła, że małoletnia nadal potrzebuje pomocy w czynnościach dnia codziennego, jak również w leczeniu i rehabilitacji, co generuje zwiększone koszty finansowe.
SKO, opisaną na wstępie decyzją z dnia 26 października 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, przychylając się do argumentów i wniosków organu I instancji.
W uzasadnieniu podkreślono, że zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy, rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługuje dodatek nie niższy niż kwota 306 zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania tego dziecka.
W myśl art. 87 ust. 1 ustawy, świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia:
- faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko lub osobę, o której mowa w art. 37 ust. 2 i 3, rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka;
- od którego osoba, o której mowa w art. 37 ust. 4-6, przebywa odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, nie wcześniej jednak niż od dnia wyrażenia przez starostę oraz odpowiednio rodzinę zastępczą lub prowadzącego rodzinny dom dziecka zgód, o których mowa odpowiednio w art. 37 ust. 4-6.
Kolegium wskazało, że na podstawie powołanych przepisów, ustawodawca wyodrębnił sytuację, w której dziecko umieszczone we wskazanych formach pieczy zastępczej dysponuje już wymienionym orzeczeniem - w takim przypadku dodatek przysługuje od dnia umieszczenia dziecka w tego typu formie pieczy zastępczej (art. 87 ust. 1), natomiast nie określił wprost daty początkowej przyznania dodatku w przypadku gdy niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności zostaną orzeczone w trakcie pobytu dziecka we wskazanych formach pieczy zastępczej. Przesłankę nabycia uprawnienia do dodatku na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej powiązano natomiast jednoznacznie z koniecznością legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (art. 81 ust. 1 ustawy). Przyznanie świadczenia za okres, w którym podopieczny nie legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności byłoby nie do pogodzenia z literalnym brzmieniem art. 81 ust. 1 ustawy.
SKO nakreśliło, że na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] z dnia [...] maja 2024 r. [...] została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 31 stycznia 2024r., a orzeczenie wydane zostało do 31 maja 2026 r. Organ odwoławczy przyjął za organem I instancji, że skoro małoletnia legitymuje się ww. orzeczeniem z 9 maja 2024 r., to tym samym zasadnie jest przyznanie wnioskowanego dodatku od tej daty, odmawiając równocześnie jego przyznania go za okres od 31 stycznia do 8 maja 2024 r.
Organ wyjaśnił szczegółowo wysokość przyznanych kwot oraz wskazał że ustawa nie przewiduje, dla świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, możliwości przyznania uprawnienia za okres przypadający przed legitymowaniem się właściwym orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jak to ma miejsce np. w art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. W omawianej ustawie nie wprowadzono bowiem obowiązku przyznania tych świadczeń od miesiąca, w którym zostało zainicjowane postępowanie o ustalenie stopnia niepełnosprawności czy też, jak chce tego Skarżąca, od dnia ustalenia stopnia niepełnosprawności.
W skardze na powyższą decyzję, Skarżący RK i BK, wnosząc o jej uchylenie, zarzucili naruszenie:
- art. 81 ust. 1 ustawy, poprzez niezastosowanie tego przepisu w przedmiotowej sprawie i w efekcie odmowę przyznania zasiłku z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania [...] za okres od 31 stycznia 2024 r. do dnia 8 maja 2024 r.;
- art. 77, art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 107 § 3 K.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy polegających na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie;
- art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Organu I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania;
- art. 7 i 8 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżący wnieśli na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Kolegium w całości podtrzymało argumentację oraz stanowisko prezentowane na etapie wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz.1267) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. - dalej zwaną P.p.s.a.) wynika natomiast, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy sąd administracyjny kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto jest uprawniony do wyjścia poza granice skargi i podjęcia odpowiednich środków w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, o czym stanowi art. 135 P.p.s.a.
Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego, w sposób który miał istotny wpływ na jej wynik.
Wydane w sprawie decyzje rozstrzygały kwestie związane z wykonywaniem pieczy zastępczej. Kwestie te poddane zostały regulacji zawartej w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Bezsporne w sprawie pozostaje, że Skarżący prowadzą rodzinę zastępczą zawodową, w której - na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] - umieszczona została małoletnia [...]. Z akt sprawy nie wynika w jakim konkretnie czasie małoletnia została umieszczona w rodzinie zastępczej, jednakże organy prowadzące niniejsze postępowanie nie kwestionowały, że nastąpiło to przed 31 stycznia 2024r. – tj. przed datą od której Skarżący domagają się przyznania im wnioskowanego dodatku, argumentując w treści decyzji, że ustawodawca nie uregulował sytuacji, w której do ustalenia stopnia niepełnosprawności dochodzi w stosunku do dziecka już umieszczonego w rodzinie zastępczej.
Analogiczne wnioski wynikają z treści odwołania wniesionego przez RK, która stwierdza, że w dacie składnia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności małoletniej tj. 12 stycznia 2024 r. działała w ramach kontynuacji, jako opiekunka małoletniej.
Wobec powyższego Sąd uznał, że okoliczność przebywania małoletniej w rodzinie zastępczej Skarżących, przed datą wniesienia wniosku o ustalenie stopnia jej niepełnosprawności, zakończonego orzeczeniem z 9 maja 2024r. jest w przedmiotowej sprawie bezsporna.
Bezsporne jest także, że małoletnia legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności od dnia 9 maja 2024r., z którego wynika, że niepełnosprawność dziecka istnieje od 22 kwietnia 2021r., a ustalony tym orzeczeniem umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od 31 stycznia 2024 r. Z tego tytułu prowadzącej rodzinę zastępczą przysługiwało miesięczne świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniej wraz z dodatkiem. Świadczenie to, tak też jak dodatek z tytułu niepełnosprawności dziecka, udzielane są na wniosek prowadzącej rodzinę zastępczą.
W związku z uzyskaniem przez małoletnią orzeczenia o niepełnosprawności w dniu 9 maja 2024r., a więc w terminie późniejszym niż nastąpiło faktyczne umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, sporne w sprawie stało się od kiedy należało przyznać Skarżącym dodatek za sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, o którym mowa w art. 81 ust. 1 ustawy.
Według rozpatrujących sprawę organów, dodatek ten należało przyznać od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, czyli od dnia 9 maja 2024 r. gdyż dopiero od tej daty małoletnią można uznać za osobę legitymującą się stosownych orzeczeniem o niepełnosprawności. Z kolei Skarżący zaprezentowali pogląd przeciwny twierdząc, że dodatek ten przysługuje im od dnia uznania małoletniej za niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym tj. od 31 stycznia 2024r. gdyż niepełnosprawna małoletnia, w spornym okresie, była pod opieką rodziny zastępczej i jako osoba niepełnosprawna wymagała większych środków na zabezpieczenie potrzeb z tego tytułu, sporny zaś dodatek jest świadczeniem przeznaczonym na pokrycie tych zwiększonych potrzeb. W ocenie Skarżących małoletnia spełniła warunki do przyznania dodatku od daty wskazanej we wniosku.
Sąd podziela pogląd Skarżących.
W myśl art. 87 ust. 1 ustawy, zarówno świadczenia jak i dodatki o których mowa w art. 80 i art. 81 ustawy, w tym sporny dodatek z tytułu niepełnosprawności, należą się prowadzącemu rodzinę zastępczą od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w tej rodzinie do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko tej rodziny.
Jednocześnie z mocy art. 88 ust. 1 ustawy świadczenia, dodatki i dofinansowanie do wypoczynku, o których mowa w art. 80 ust. 1, art. 81, art. 83 i art. 84 są udzielane na wniosek rodziny zastępczej.
Brzmienie powołanych przepisów pozwala stwierdzić, że ustawodawca wiąże przyznanie rodzinie zastępczej określonych w ustawie świadczeń z wystąpieniem konkretnych okoliczności faktycznych tj. z podjęciem przez rodzinę zastępczą realnej opieki na dzieckiem, co jest uzasadnione tym, że stworzony system pieczy zastępczej gwarantuje zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowania przez rodziców. Zgodnie z art. 33 ustawy zadaniem pieczy zastępczej jest zaspokojenie potrzeb emocjonalnych dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb bytowych, zdrowotnych, edukacyjnych i kulturalno-rekreacyjnych.
W ocenie Sądu, wobec takiego brzmienia powołanych przepisów, nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, jakoby wsparcie finansowe należne wykonującym pieczę zastępczą w formie rodziny zastępczej należało się od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka - czyli z pominięciem okresu faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem, którego niepełnosprawność nie budzi wątpliwości.
Ustawodawca nie uregulował wprost sytuacji, gdy dziecko uzyskuje orzeczenie o niepełnosprawności w trakcie już sprawowanej pieczy zastępczej, ale jako istotną wskazówkę interpretacyjną w tej kwestii należy przyjąć powiazanie w art. 87 ust 1 ustawy skutku, w postaci wypłaty świadczeń, z faktycznym umieszczeniem dziecka w rodzinie zastępczej tj. z faktem podjęcia opieki a nie np. formalnym jej sprawowaniem. Za prawnokształtujące należy zatem przyjąć stwierdzone okoliczności faktyczne w tym również zwiększenie potrzeb podopiecznego wynikające z tytułu niepełnosprawności .
Rację mają zatem Skarżący kładąc nacisk na fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawną podopieczną i podkreślając że jej potrzeby, w związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością, były większe i wymagały dodatkowych środków.
Zdaniem Sądu prawidłowa interpretacja art. 87 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 1 ustawy nakazuje przyznać dodatek do świadczenia na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania od chwili faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej tj. od chwili ich faktycznego ponoszenia, a zatem w przedmiotowej sprawie od chwili, kiedy zgodnie z dostępnymi w sprawie dowodami podopieczna, jako osoba niepełnosprawna wymagała wyższych wydatków, pokrycie których to wydatków ustawodawca zagwarantował w ramach stosownego dodatku. Celem rozpatrywanego dodatku, tak jak celem świadczeniem podstawowego, jest pokrycie kosztów utrzymania dziecka.
Jeżeli ustawodawca zadecydował, że koszty utrzymania dziecka powinny zostać pokrywane ze środków budżetowych od chwili ich wygenerowania się tj. położył nacisk na istniejący stan faktyczny, a zarówno świadczenie, o którym mowa w art. 80 ust. 1 ustawy jak i dodatek do tego świadczenia (art. 81 ust. 1) spełniają ten właśnie cel, to nie ma podstaw prawnych dla różnicowania daty początkowej wypłaty tych dwóch rodzajów świadczeń.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu wskazówką interpretacyjną dla organów orzekających w tego rodzaju sprawach powinien być właśnie stan faktyczny sprawy. Jeżeli zatem niepełnosprawność dziecka nastąpi w czasie sprawowania pieczy zastępczej, to z chwilą jej wystąpienia wzrastają koszty utrzymania dziecka. Jest to zatem data początkowa, od której ustawodawca nakazał objąć pomocą finansową podmioty sprawujące pieczę zastępczą i z tego tytułu przyznać im odpowiednie świadczenia. Skoro więc, jak wynika z treści orzeczenia z 9 maja 2024r., niepełnosprawność małoletniej istnieje od 22 kwietnia 2021r. a ustalony stopień niepełnosprawności od 31 stycznia 2024r. – przy czy w treści wniosku wyraźnie zaznaczono, że dotyczy on przyznania dodatku od 31 stycznia 2024r. – to należy uznać że w przedmiotowej sprawie potwierdzonym zostało, że małoletnia podopieczna w dacie złożenia wniosku była osobą niepełnosprawną, a zatem ustalony stan faktyczny sprawy pozwala na uwzględnienie wniosku. Dodatek na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania osoby niepełnosprawnej, zgodnie z art. 87 ust 1 ustawy, przysługuje zatem Skarżącej od dnia faktycznego spełnienia przesłanek do jego przyznania, nie wcześniej niż od daty złożenia wniosku. Ustawodawca w art. 88 ust. 1 ustawy wykluczył bowiem działanie organu z urzędu.
Odmowa przyznania Skarżącej prawa do dodatku z tytułu sprawowana opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym od chwili potwierdzenia niepełnosprawności dziecka, stanowi naruszenie prawa materialnego tj. art. 87 ust. 1 ustawy, na skutek błędnej jego wykładni.
Odnosząc się do argumentacji organu należy podkreślić, że wynikająca z art. 81 ust. 1 ustawy przesłanka legitymowania się orzeczeniem niepełnosprawności jest przesłanką materialnoprawną, niezwykle istotną z punktu widzenia spełniania warunków przyznania dodatku na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania tego dziecka. Organ nie może bowiem przyznać wnioskowanego dodatku bez potwierdzenia stosownym orzeczeniem, że osoba z powodu opieki nad którą składany jest wniosek, spełnia warunki do jego przyznania tj. jest osobą niepełnosprawną w stopniu określonym stosownym orzeczeniem. Fakt legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności nie może być jednak interpretowany w sprzeczności przepisem art. 87 ust. 1 ustawy, który jak wyżej wskazano stanowi wskazówkę interpretacyjną nakazującą wiązać skutki prawne, w postaci wypłaty świadczeń, z wystąpieniem okoliczności faktycznych. Skoro ustawodawca regulując datę początkową przyznawania gwarantowanych przez ustawę świadczeń odnosi się jedynie do daty faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej, czyli kładzie nacisk na stan faktyczny, gwarantując zaspokojenie potrzeb małoletniego skierowanego do rodziny zastępczej od chwili jego umieszczenia w jednostce, czy też od chwili stwierdzenia większych potrzeb wynikających z niepełnosprawności, to niewłaściwym jest wywodzenie czego innego, w zakresie terminu przyznania świadczenia, z przesłanki materialnoprawnej, która do owego terminu się nie odnosi, a warunkuje jedynie przyznanie świadczenia dedykowanego osobom niepełnosprawnym.
Sąd nie znajduje logicznego uzasadnienia dla reglamentowania poziomu zaspokojenia potrzeb niepełnosprawnego małoletniego, umieszczonego w rodzinie zastępczej, w zależności od tego, czy stosowny organ zdążył już wydać orzeczenie o niepełnosprawności małoletniego, czy też nie. Przypomnieć należy, że świadczenia przewidziane w ustawie na rzecz dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej, w tym dodatek z tytułu zwiększonych kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego, ma na celu pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka wynikających z jego niepełnosprawności, które obciążają rodzinę zastępczą. Niezależnie zatem od tego czy środki te zostaną przeznaczone na zwiększone bieżące koszty utrzymania dziecka czy też skumulowane w celu zaspokojenia jego większych okresowych potrzeb (rehabilitacja, wypoczynek) są one środkami należnymi rodzinie zastępczej tytułu wychowania dziecka niepełnosprawnego, którego niepełnosprawność uległa jedynie potwierdzeniu stosownym orzeczeniem Powiatowego Zespołu.
Orzeczenie zespołu nie kreuje bowiem nowej rzeczywistości a jedynie stwierdza określony stan. Skoro zatem ustawodawca w art. 87 ustawy uzależnił wypłatę świadczeń od stanu faktycznego sprawy tj. od przebywania dziecka w rodzinie zastępczej, przez co rozumie się generowanie kosztów dla tej rodziny, to przy przyznawaniu świadczeń na podstawie tego przepisu należy mieć na uwadze datę wystąpienia konkretnego stanu faktycznego, a nie datę jego potwierdzenia.
Rolą organu ponownie rozpoznającego przedmiotową sprawę będzie zastosować się do przedstawionej powyżej wykładni art. 87 ust. 1 ustawy i uwzględnić stanowisko Sądu, co do daty, od której rodzinie zastępczej przysługiwać będzie dodatek z tytułu opieki nad niepełnosprawną [...].
Skoro skarga okazała się zasadna, Wojewódzki Sąd Administracyjny w orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło