II SA/Rz 157/04

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant: st.sekr.sąd. B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów skargę oddala II SA/Rz 157/04 UZASADNIENIE Decyzją z [...] grudnia 2003r. nr [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 19894r. Prawo geodezyjne i kartograficzne odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów miasta [...] zmiany polegającej na dostosowaniu operatu ewidencji gruntów do stanu prawnego w części dotyczącej działki nr 1606/1. W uzasadnieniu organ wskazał, że na skutek wniosku Urzędu Miejskiego [...] i przedłożonej dokumentacji geodezyjnej zostało wszczęte postępowanie w sprawie dostosowania operatu ewidencji gruntów m. [...] obręb nr [...] do stanu prawnego w części dotyczącej działki nr 1606/1 stanowiącej współwłasność M. K. i J. W. W oparciu o przedłożoną dokumentację organ stwierdził, że istnieje spór o własność na gruncie. Przedmiotem sporu jest grunt odpowiadający parceli gruntowej nr 310/2 ujawnionej w ZD Nr [...], stanowiący współwłasność M. K., J. W. K.W. F. i J. S. Wyżej wymieniona parcela została włączona do działek oznaczonych numerami 1499 i 1606/1. Dla działki nr 1499 urządzono księgę wieczystą nr [...]. Badając księgi wieczyste organ stwierdził, że ten sam grunt odpowiadający części parceli gruntowej nr 310/2 ujawniony jest zarówno w ZD Nr [...] jak również w KW nr [...] i stanowi różną własność. Przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja dotyczy tylko dostosowania działki 1606/1 do stanu prawnego ujawnionego w ZD Nr [...] natomiast nie uwzględnia stanu prawnego wynikającego z zapisów w ZD nr [...], na co nie wyrażają zgody zainteresowane strony. Rozstrzyganie wszelkich niezgodności pomiędzy stanem prawnym uwidocznionym w księdze wieczystej, czy zbiorze dokumentów, a rzeczywistym stanem prawnym oraz rozstrzyganie sporów o własność należy do kompetencji sądów powszechnych. W odwołaniu od tej decyzji Z. K. wniósł o zachowanie wspólnego prawa do działki nr 310/2 w Zd nr [...], która została zlikwidowana decyzją administracyjną. W uzasadnieniu podał, że zniesienie współwłasności może nastąpić tylko po wyrażeniu zgody wszystkich współwłaścicieli, albo zgodnie z art. 212 k.c. w wyniku działu z mocy prawomocnego wyroku sądowego. Procedury takie nie zostały przeprowadzone. Skarżący zażądał od Starosty wyjaśnienia tej sprawy, a winnych przestępstwa postawienia przed sądem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie uwzględnił zarzutów odwołania i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że 20 maja 2003r. do protokołu sporządzonego na gruncie został przyjęty przebieg granic kwestionowanej nieruchomości jednak H. S. telefonicznie wycofała swoją zgodę, zatem w ewidencji gruntów nie mógł zostać uwidoczniony uzgodniony na gruncie przez strony przebieg granic. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że podczas zakładania ewidencji gruntów dla miasta [...] i zmiany oznaczeń katastralnych (parcele gruntowe) na ewidencyjne (działki) część pgr 310/2 obj. ZD nr [...] została włączona do działki nr 1606/1, a cześć do działki nr 1499 objętej Kw nr [...]. W myśl § 45 ust. 1 i § 46 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zmiany w ewidencji gruntów w zakresie własności można dokonywać wyłącznie na podstawie prawomocnych orzeczeń sadowych, odpisów aktów notarialnych, odpisów ksiąg wieczystych, ostatecznych decyzji administracyjnych przedstawiają aktualny stan prawny nieruchomości. Dokument Zd nr [...] może być wykorzystany jako dowód w postępowaniu przed sądem powszechnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z. K. oparł o art. 32 Konstytucji RP oraz art. 209 k.c.. i zaskarżył decyzje obydwu instancji. Ponadto stwierdził, że Starosta [...] nie ma wymaganego prawem orzeczenia sądowego lub aktu notarialnego zezwalającego na podział pgr 310/2 i wykreślenie jej z ewidencji gruntów. Powoływany w kwestionowanych decyzjach wpis do księgi wieczystej nr [...] pozostaje w sprzeczności z treścią zaświadczenia wydanego przez ten sam Wydział Ksiąg Wieczystych SR w D. Nie zgodził się też z zaprezentowanym stanowiskiem organu w zaskarżonej decyzji, że zbiór dokumentów posiada jedynie walor dowodu, ale nie oznacza utraty mocy tego dokumentu. Uważa, że przy podejmowaniu takich decyzji należało uwzględnić przedwojenny akt kupna-sprzedaży pgr 275, 310/3 i utworzenie nowej pgr 310/2. Zgodnie z art. 209 k.c. w oparciu o przedwojenny akt notarialny wniósł o przywrócenie dawnej pgr 310/2 praw własności jak w ZD nr [...] i wpisania jej do ewidencji gruntów. Zlikwidowana pgr 310/2 stanowiła jedyną drogę dojazdową do działki nr 1606/2. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z 30 maja 2005r. skarżący powołał się na ZD nr [...] i płynące z dokumentów tam znajdujących się prawo współwłasności do pgr 310/2 oraz powtórzył argumenty zawarte w skardze do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Sprawy z zakresu ewidencji gruntów reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. nr 100, poz. 1086 ze zm.), zwana dalej w skrócie ustawą. Z art. 20 tej ustawy wynika, że ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (ust. 1 pkt 1) W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części, miejsca zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1, informacje o wpisaniu do rejestru zabytków, wartość nieruchomości. Na podstawie delegacji zawartej w ust. 4 art. 20 zostało wydane rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 2 kwietnia 2001r. w sprawie geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu oraz zespołów uzgadniania dokumentacji projektowej (Dz. U. nr 38, poz. 455). Prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali zgodnie z§ 12 ust. 1 rozporządzenia uwidacznia się na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, umów dzierżawy wymienionych w §11 ust. 1 (umowy dzierżawy zgłaszane do ewidencji na podstawie ustawy o zabezpieczeniu społecznym rolników). W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się wprowadzenia zmiany do ewidencji gruntów polegającej na wykreśleniu w mapie ewidencyjnej dawnej pgr nr 310/2 w oparciu o akt notarialny z 22 lipca 1926 roku oraz Zbioru Dokumentów (ZD) nr [...]. Z treści zaświadczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w D. Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, że własność nieruchomości objętej ZD nr [...] 0,0089 ha w D. ujawniona jest na rzecz M. K. c. S. i R. w 1/16 cz., K. W. s. S. i R. w 3/16 cz., M. K. c. S. i R. w 3/16 cz., J. W. c. J. i B. w 1/16 cz., pozostali współwłaściciele zgodnie z arkuszem posiadłości to F. i J. S. po ¼ cz. Ponadto została zawarta uwaga, że LWH numer [...] gm. kat. D. został zamknięty w związku z przeniesieniem do Kw Nr [...] (karta akt adm. II inst. nr 30). Zamknięta księga gruntowa nie może stanowić podstawy wpisu prawa własności w ewidencji gruntów, jedynie może stanowić jeden z dowodów za pomocą którego można wykazać w sądzie powszechnym prawo własności. Takie księgi utraciły moc prawną z dniem 1 stycznia 1989r. (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg – Dz. U. nr 28, poz. 141). Natomiast z zawiadomienia Sądu Rejonowego w D. Wydziału Ksiąg Wieczystych z 15 lipca 2002r. (karta akt adm. I inst. nr 107) wynika, że Kw nr [...] obejmuje działkę nr 2513 o pow. 0,0657 ha położonej w D., która następnie została zniesiona, a utworzono działkę nr 1499 o pow. 0,0579ha w mieście D. (dział I), stanowiąca współwłasność A. S. K. S., J. S., H. S., A. S., L. S.(dział II i III). Na kopii mapy ewidencyjnej gruntów obowiązującej w latach 1966 do 1996 (karta akt. adm. I inst. nr 21) wrysowana jest działka nr 2513 (obecnie 1499), która graniczy bezpośrednio z działką nr 2507 (obecnie 1606/1). Również działka o nr2508/2 (aktualnie nr 10606/2) jest uwidoczniona na mapie ewidencji gruntów obowiązującej w latach 1966 – 1996r. Zatem już na tej mapie ewidencyjnej nie ma uwidocznionej działki, która odpowiadałaby dawnej pgr 310/2. Wobec tego zmiany odnośnie włączenia dawnej pgr 310/2 do działek ewidencyjnych o nr nr 1499 i 1606/1 nastąpiły w czasie zakładania ewidencji gruntów, zmiany oznaczeń katastralnych i przechodzenia ze skali 1:2880 na skalę 1:2000. Bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, że stan prawny działki nr 1499, w skład której weszła też część dawnej pgr 310/2 został uregulowany w Kw nr [...], zatem żądanie skarżącego odnoszące się do ujawnienia w ewidencji gruntów dawnej pgr 310/2 jest żądaniem dotyczącym zmian własnościowych. Dokonanie takiej zmiany jest sprzeczne z prawem i celami jakim służy ewidencja gruntów (patrz. wyrok NSA z 7.04.1999r. II SA 119/99 LEX nr 46215; wyrok NSA z 20.11. 1998r. II SA 914/98 LEX nr 41816). Wpisy w ewidencji gruntów mają charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, ze nie kształtują nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdzają stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. W aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się protokół z przyjęcia granic nieruchomości podlegającej podziałowi (kata akt adm. I inst. nr 83), na którym znajduje się adnotacja, że 20 maja 2003r. M. S.– geodeta odebrała telefon od kobiety, która przedstawiła się jako H. S. i wycofała podpis na protokole, odnośnie wydzielenia pasa gruntu odpowiadającego dawnej parceli pgr 310/2. Organy obydwu instancji stwierdziły, że cofnięcie zgody na przyjęcie przebiegu granic uniemożliwiło wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów. Takie twierdzenie organu nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawnych. Zacytowany wyżej przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia zawiera zamknięty katalog aktów prawnych tak o charakterze administracyjnym jak i cywilnym stanowiących podstawę do uwidoczniania praw przysługujących określonym podmiotom w ewidencji gruntów. Prowadzenie postępowania o podział nieruchomości jest postępowaniem, dla którego organem właściwym jest wójt, burmistrz prezydent miasta, co wynika z art. 96 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zatem organ wykonujący zadania wynikające z ewidencji gruntów nie jest uprawniony do prowadzenia w ramach postępowania o wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów podziału nieruchomości. Dlatego też Sąd pominął ocenę ważności cofniętego oświadczenia woli strony dokonane przez telefon. Cofnięcie to nie zostało potwierdzone w formie pisemnej przez H. S., a organy nie żądały dokonania takiego potwierdzenia. Z uwagi jednak na normatywną treść § 12 ust. 1 rozporządzenia brak potwierdzenia złożonego oświadczenia przez telefon w niniejszej sprawie nie ma wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Czym innym jest bowiem prowadzenie czynności w przedmiocie określania przebiegu granic (§ 36 i nast. rozporządzenia) i wykonanie pomiaru kontrolnego ramach zakładania ewidencji gruntów, jej modernizacji, czy aktualizacji, a czym innym podział nieruchomości, do którego w istocie zmierzały organy prowadzące postępowanie o dokonanie zmiany wpisu w ewidencji gruntów. Należy zatem stwierdzić, że skarżący nie przedstawił dowodu, który stanowiłby podstawę do zmiany prawa własności zarejestrowanego w ewidencji gruntów. Takim dokumentem nie mógł być akt notarialny sporządzony kilkadziesiąt lat temu, gdyż potem następowały zmiany stanu prawnego ujawnione w Kw [...] prowadzonej dla działki nr 1499 w D. Dopiero badanie tytułów własności przed sądem powszechnym i zapadłe w tym postępowaniu prawomocne orzeczenia będą mogły stanowić podstawę do zmiany wpisów w ewidencji gruntów. Dlatego też zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Oparcie skargi na art. 209 i art. 299 k.c. nie mogło zostać uwzględnione, gdyż do orzekania w sprawach o własność nieruchomości właściwe są sady powszechne. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.