II SA/Rz 157/09

WyrokWSA w Rzeszowie2009-11-04

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Małgorzata Wolska, Robert Sawuła

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wznowienie postępowania sądowego w sprawie administracyjnej zakończonej prawomocnym wyrokiem, jeśli strona nie została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, a także czy organ odwoławczy mógł zastosować przepisy noweli Prawa budowlanego z 2007 r. po upływie terminu do ich stosowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wznowienie postępowania było dopuszczalne, ponieważ strona została pozbawiona możności działania wskutek nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy. Ponadto, sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego przez organ odwoławczy, który zastosował przepisy noweli Prawa budowlanego po upływie terminu ich obowiązywania, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B.J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku letniskowego. Wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargę B.J. na decyzję WINB, a następnie stwierdził prawomocność wyroku. B.J. złożył skargę o wznowienie postępowania, twierdząc, że nie został zawiadomiony o terminie rozprawy, a zawiadomienie odebrała obca mu osoba. WSA uwzględnił wniosek o przyznanie prawa pomocy i wstrzymał wykonanie zaskarżonego wyroku. Następnie WSA uchylił zaskarżoną decyzję WINB oraz poprzedzającą ją decyzję PINB, stwierdzając, że organ odwoławczy zastosował przepisy noweli Prawa budowlanego po upływie terminu ich obowiązywania.
Rozstrzygnięcie
Sąd zmienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...) z dnia (...) w ten sposób, że uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...), Nr (...); stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) na rzecz skarżącego B.J. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi B.J. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...), Nr (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie sygn. (...) I. zmienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (...) z dnia (...), (...) w ten sposób, że uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia (...), Nr (...); II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) na rzecz skarżącego B.J. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 18.11.2008 r. II SA/Rz 381/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej w skrócie: WSA) w Rzeszowie oddalił skargę B. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z [...].04.2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W dn. 23.12.2008 r. WSA w Rzeszowie stwierdził prawomocność tego wyroku. B. J. wniósł w dn. 13.02.2009 r. do WSA w Rzeszowie pismo, w którym wskazał, że z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w U. D. dowiedział się, że jego skarga została oddalona, a żadnej korespondencji po doręczeniu postanowienia z 27.08.2008 r. nie otrzymywał. W odpowiedzi na to pismo strony Wydział Informacji Sądowej WSA w Rzeszowie pismem z 16.02.2009 r. udzielił informacji odnośnie stwierdzenia prawomocności wyroku. B. J. w dn. 27.02.2009 r. złożył do WSA w Rzeszowie skargę domagając się wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem II SA/Rz 381/08 i wnosząc o jego uchylenie, podając iż o terminie rozprawy sądowej nie został zawiadomiony, a zawiadomienie to odebrała obca mu osoba pod adresem w Rzeszowie. Nadto domagał się wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku. Wniosek ten Sąd uwzględnił postanowieniem z 9.06.2009 r. II SA/Rz 157/09. Opisaną na wstępie decyzją WINB rozpoznając odwołanie B. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w U. D. z [...].11.2007 r. nr [...] nakazującej mu rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego usytuowanego na dz. nr 33 w T. S., stanowiącej własność Skarbu Państwa, w zarządzie trwałym Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo B. D., uchylił w całości decyzję organu I instancji, a jednocześnie nakazał B. J. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego o wymiarach 4,60m na 5,90m z tarasem o wymiarach 1m na 4,60 m (związanego konstrukcyjnie z budynkiem) usytuowanego na dz. nr 33 w T. S., stanowiącej własność Skarbu Państwa, w zarządzie trwałym Nadleśnictwa B. D. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.) oraz art. 3 ust. 2 ustawy z 10.05.2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 99, poz. 665, zwana dalej "nowelą Upb z 2007"). Z akt organu II instancji wynika, że sprawa była już przedmiotem kontroli instancyjnej, albowiem decyzją WINB z [...].04.2007 r. nr [...] uchylono decyzję PINB w U. D. z [...].12.2006 r. nr [...] nakazującą B. J. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego o wymiarach 4,60 m na 5,90 m z tarasem o wymiarach 1m na 4,60 m związanego konstrukcyjnie z budynkiem, usytuowanego na dz. nr 33 w T. S., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną decyzji kasacyjnej połączonej ze zwrotem sprawy do ponownego rozpatrzenia było zakwestionowanie stosowania w sprawie przepisów prawa budowlanego z 1974 r., nadto dopatrzono się naruszenia przepisów procesowych w aspekcie braku zapewnienia prawa do czynnego udziału stron w postępowaniu. W zaskarżonej decyzji organ w ślad za I instancją stwierdził, że przedmiotowy budynek wraz z tarasem został zlokalizowany na działce nr 33 będącej własnością Skarbu Państwa w zarządzie trwałym Nadleśnictwa B. D. Przytaczając ustalenia zawarte w protokole z kontroli przeprowadzonej przez organ I instancji oraz wyjaśnienia B. J. z [...].08.2005 r. ustalono, że budynek został przeniesiony w obecne miejsce po dniu zawarcia przez skarżącego umowy na dzierżawę działki z Z.E.W. S.-M. S.A., tj. po dniu 29.04.1996 r. Organ odwoławczy za trafne uznał zatem zastosowanie do przedmiotowej sprawy przepisów ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118 ze zm., zwana dalej Upb). Stwierdzono, że budowa takiego obiektu, niezależnie od tego, że jest on usytuowany na betonowych elementach prefabrykowanych i niepowiązany z gruntem, wymagała uzyskania uprzedniego pozwolenia. Wskazując na nowelę Upb z 2007 WINB wywodzi, że była ona realizacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18.10.2006 r. sygn. P 27/05, który to Trybunał dopuścił legalizację obiektów budowlanych, których budowa została zakończona po 31.12.1994 r., ale przed 11.07.1998 r., i przed dniem 11.07.2003 r. nie zostało wszczęte postępowanie przez właściwy organ nadzoru budowlanego. Eksponując art. 3 ust. 4 pkt 1 i 2 noweli Upb z 2007 organ odwoławczy twierdzi, że przedmiotowy obiekt nie spełnia jednego z tych warunków, albowiem w okresie jego budowy dla tego terenu obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, który zakazywał wznoszenia tego typu obiektów. W Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego gminy U. D. zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy U. D. Nr [...] z [...].01.1990 r. ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr 3, poz. [...] z [...].03.1990 r. teren, na którym zlokalizowany jest obiekt, oznaczony był symbolem [...]RL, dla którego część opisowa zawierała m.in. treść, iż ustala się zakaz zabudowy, z wyjątkiem niektórych obiektów, wśród obiektów dopuszczonych do realizacji plan nie wymieniał domków letniskowych. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że obecnie dla tego terenu nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a strona nie dysponuje decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, z tej przyczyny brak jest podstaw do udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Rozbiórka jest uzasadniona, ale nie na podstawie powołanego przez I instancję przepisu art. 48 ust. 1 Upb, ale art. 3 ust. 2 noweli Upb z 2007. Tym tłumaczono reformację zaskarżonej decyzji, dodatkowo skorygowano "sentencję" decyzji wskazując na podstawowe parametry obiektu objętego nakazem. Skargę na powyższą decyzję wniósł B. J. nie wskazując kierunku jej weryfikacji, podając wyłącznie, iż uważa ją za krzywdzącą. Skarżący uważa, że powinien został objęty przepisami noweli Upb z 2007, wywodząc że spełnia warunki do legalizacji obiektu, dodatkowo wskazuje, że inni właściciel użytkujący podobne domki nie otrzymali nakazu rozbiórki. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 4.07.2008 r. skarżący wywodzi, że z aneksu do umowy dzierżawy działki z 1.01.1991 r. pośrednio wynikać ma, że dzierżawiona działka przeznaczona była pod domek letniskowy, nadto retorycznie pyta o przyczyny braku interwencji ze strony nadzoru budowlanego, który nie reagował na wznoszone obiektu letniskowe, mimo takiego planu zagospodarowania przestrzennego, który miał zakazywać wznoszenia tego typu obiektów. Interwencji nie było także i wtedy, gdy okazało się, że działka leży na terenie, który jest w trwałym zarządzie lasów państwowych. Zdaniem skarżącego tych elementów nie uwzględniły organy nadzoru budowlanego. Postanowieniem z 26.08.2008 r. II SA/Rz 381/08 WSA w Rzeszowie uwzględnił wniosek o przyznanie prawa pomocy i zwolnił skarżącego w ½ części od ponoszenia kosztów sądowych. W trakcie rozprawy przed Sądem skarżący podtrzymał wniesioną skargę i domagał się zwrotu kosztów postępowania, wyjaśniając ponadto, że nie był informowany przez organ I instancji w zakresie możliwości ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy. Na pytanie Sądu pełnomocnik organu wyjaśniła, że WINB uznał, iż mógł stosować przepisy noweli Upb z 2007 także po dniu 1.01.2008 r. tak, aby nie zamykać skarżącemu drogi do możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Ponadto stwierdziła, że decyzja PINB w U. D. zapadła jeszcze przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego treści art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b Upb. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Kontrola sądowoadministracyjna prowadzona jest, pomijając wyjątki od tej reguły, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem (por. art. 1 § 2 ustawy z 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), przy czym rozumie się, iż chodzi tu zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn. 30.08.2002 r., Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu skarga o wznowienie postępowania oraz skarga na decyzję WINB z [...].04.2008 r. są uzasadnione. W pierwszym przypadku niesporne jest, ze zawiadomienie o terminie rozprawy adresowane do B. J. zostało odebrane pod innym adresem niż adres miejsca zamieszkania skarżącego i przez osobę, co do której skarżący oświadczył, że jej nie zna i nie jest z nią spokrewniony. Zgodnie z art. 271 pkt 2 Ppsa można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli m.in. strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W tym przypadku skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym, który liczony jest od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (vide art. 277 Ppsa). Zgodnie z art. 109 Ppsa obowiązkiem sądu administracyjnego jest odroczenie rozprawy, gdy stwierdzi się m.in. nieprawidłowość doręczenia zawiadomienia którejkolwiek ze stron. Niesporne jest, że B. J. nie został zawiadomiony w sprawie II SA/Rz 381/08 w sposób prawidłowy o terminie rozprawy. W konsekwencji został pozbawiony możności działania, o wyroku wydanym w swojej sprawie dowiedział się po stwierdzeniu prawomocności wyroku, składając skargę o wznowienie w terminie ustawowym, skarga zawiera wniosek o uchylenie wyroku II SA/Rz 381/08. W myśl art. 218 Ppsa na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej przesłanki wznowienia, albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Zdaniem Sądu wznowienie postępowania sądowego jest dopuszczalne. Zgodnie z art. 282 § 1 Ppsa sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia; po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosowanie do okoliczności sprawy oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie, albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że zachodzi podstawa do zmiany zaskarżonego skargą o wznowienie wyroku WSA w Rzeszowie II SA/Rz 381/08. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji WINB Sąd doszedł do wniosku, że zapadła ona z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa). Organ II instancji swą reformatoryjną decyzję wyjaśniał tym, że obiekt budynku letniskowego skarżącego wyczerpywał znamiona obiektu budowlanego, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 noweli Upb z 2007, a zatem organ I instancji winien stosować przepisy tej ustawy i umożliwić skarżącemu zalegalizowanie popełnionej samowoli, na warunkach i w trybie, jaką dawała nowela Upb z 2007. Takie stanowisko organu odwoławczego tylko w części jest uzasadnione. Art. 3 ust. 1 noweli Upb z 2007 stanowił, że "Do obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ administracji publicznej, jeżeli budowa została zakończona po dniu 31 grudnia 1994 r., a przed dniem 11 lipca 1998 r., i przed dniem 11 lipca 2003 r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne przez właściwy organ nadzoru budowlanego, nie stosuje się do dnia 1 stycznia 2008 r. przepisów art. 48-49b ustawy, o której mowa w ust. 1". Chodziło tu zatem o czasowe wykluczenie stosowania trybu ujętego w art. 48-49b Upb. Niesporne jest, że obiekt skarżącego formalnie spełniał te kryteria, o których mowa w cyt. powyżej przepisie. Trafnie więc organ odwoławczy zakwestionował zastosowanie w wydanej przed 1 stycznia 2008 r. decyzji przez I instancję jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art. 48 ust. 1 Upb. Rzecz jednak w tym, że WINB nie zwrócił uwagę, iż art. 3 ust. 1 noweli Upb z 2007 zawiera wyraźną cezurę czasową, w jakiej można stosować ten szczególny tryb legalizacji samowoli budowlanej. Tą datą końcową jest dzień 1 stycznia 2008 r., a swą decyzję organ odwoławczy wydał dopiero w dniu 14. 04. 2008 r. Termin, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z 10.05.2007 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 99, poz. 665) ma charakter terminu materialnoprawnego, jego upływ wyklucza możliwość ukształtowania praw i obowiązków strony w zakresie stosunku materialnoprawnego wyznaczonego dyspozycją cyt. przepisu. Zatem w dniu orzekania przez WINB nie można było jako podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia stosować art. 3 ust. 1 cyt. powyżej ustawy. Odmiennego stanowiska pełnomocnika organu wyrażonego podczas rozprawy tłumaczonego takim działaniem, aby nie zamykać skarżącemu drogi do możliwości legalizacji popełnionej samowoli, w aspekcie zasady legalizmu działania organu administracji publicznej (art. 6 k.p.a.), Sąd nie może zaakceptować. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że organ odwoławczy, jako organ o charakterze reformacyjnym, ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji (por. wyrok NSA z 7.07.1988 r., IV SA 451/88, opubl. "Gospodarka-Administracja Państwowa" nr 22 z 1988 r., s. 43). Na marginesie zauważyć należy, iż organy obu instancji miały realne możliwości, aby rozważyć trafność zastosowania przepisów noweli Upb z 2007 w przedmiotowej sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że po wydaniu decyzji kasacyjnej przez WINB akta zostały zwrócone organowi I instancji w dn. 30.04.2008 r. (k. 15 akt administracyjnych I instancji). Pierwszą czynnością procesową PINB w U. D. było zawiadomienie stron o toczącym się nadal postępowaniu dopiero z daty 11.09.2007 r., kolejną wystąpienie do Urzędu Miasta w U. D. w dn. 19.09.2007 r. o informację dotyczącą planów zagospodarowania przestrzennego, a po jej uzyskaniu – wydanie w sprawie decyzji w dn. [...].11.2007 r. Akta sprawy wraz z odwołaniem znalazły się u WINB w dn. 10.12.2007 r. (k. 9 akt II instancji). Organ odwoławczy mógł zatem, wiedząc o czasowym obowiązywaniu trybu ujętego w art. 3 ust. 1 noweli Upb z 2007, wydać w tej sprawie decyzję do końca 2007 r. Sąd nie podziela stanowiska, jakie zaprezentował organ odwoławczy w piśmie z dn. 7.01.2008 r. odnośnie do skomplikowanego charakteru sprawy z odwołania B. J. W piśmie tym z powołaniem się na art. 36 § 1 k.p.a. organ odwoławczy jako nowy termin załatwienia sprawy wskazał dzień 29.02.2008 r., którego zresztą też nie dotrzymał ostatecznie orzekając w dniu 14.04.2008 r. Zdaniem Sądu w żaden sposób nie można uzasadnić praktyki organu odwoławczego, który "skomplikowanym" charakterem sprawy usiłował wytłumaczyć własną zwłokę w jej załatwieniu. Terminem ustawowym i to terminem maksymalnym do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym jest termin 1 miesiąca od dnia wniesienia odwołania(art. 35 § 3 k.p.a.). Pojęcie "sprawy szczególnie skomplikowanej" k.p.a. rezerwuje dla postępowania przed organem I instancji (vide art. 35 § 3 k.p.a.) i z tego względu takiej sprawie przyporządkowany jest maksymalny, dwumiesięczny termin jej załatwienia. Trudno poza tym zgodzić się, że w sprawie, w której już uprzednio organ odwoławczy orzekał kasacyjnie, a ponadto nie prowadził ponownie żadnego uzupełniającego postępowania wyjaśniające, sprawa ta nabrała dla niego charakteru "skomplikowanego". Uchylenie decyzji organu odwoławczego otwiera możliwość oceny legalności decyzji organu I instancji. Zdaniem Sądu, i tu należy przyznać organowi odwoławczemu rację, w dacie jej wydawania, uchybiała ona art. 48 ust. 1 Upb, albowiem przepisu tego w odniesieniu do obiektu skarżącego z mocy art. 3 ust. 1 noweli Upb z 2007, nie można było wówczas stosować. Zatem i ta decyzja zapadła z obrazą art. 3 ust. 1 noweli Upb, a to uzasadnia jej uchylenie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa). Organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie w trybie art. 48 Upb rozważając przede wszystkim możliwość legalizacji popełnionej samowoli. Zgodnie z art. 48 ust. 1 "Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę". "Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych" (art. 48 ust. 2 Upb). W myśl art. 48 ust. 3 Upb "W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2". Organ winien uwzględnić przy tym fakt, że wyrokiem z dnia 21 września 2009 r. sygn. akt P 46/08 (Dz. U. nr 160 z 2009 r., poz. 1276) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (...), w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że należy nałożyć na skarżącego obowiązek, o jakim mowa w art. 48 ust. 3 Upb, w aspekcie zwrócenia się do właściwego organu gminy, na którym znajduje się obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania, o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a gdyby nie obowiązywał na tym obszarze plan zagospodarowania przestrzennego, o ubiegania się o wydanie decyzji w przedmiocie warunków zabudowy. W zależności od tych działań skarżącego organ podejmie stosowną decyzję. Uwzględnienie skargi uzasadniało opatrzenie wyroku klauzulą ochrony tymczasowej z art. 152 Ppsa. Wobec żądania skarżącego o zwrot kosztów sądowych oraz uwzględnia skargi (art. 200 Ppsa), Sąd zasądził zwrot tych kosztów w kwocie 500 zł, na które złożyły się wpisy od skargi do sygn. II SA/Rz 381/08 oraz wpis od skargi do sygn. II SA/Rz 157/09.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło