II SA/Rz 1590/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku G. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. G. L. wezwany do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od swojej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że utrzymuje rodzinę w skład której wchodzą żona, trójka dzieci (14, 12, 2 lata) i matka wyłącznie z pracy w gospodarstwie rolnym (o pow. 3,5 ha). Córka jest częściowo niepełnosprawna i wymaga leczenia. W leczeniu pozostaje także najmłodszy syn, żona i matka wnioskodawcy. Dwójka dzieci skarżącego uczęszcza do szkoły, co wiąże się z wydatkami. Strona podkreśliła, że stan gospodarstwa rolnego jest zły, w związku z czym wymagany jest remont narzędzi pracy, obiektów gospodarczych i budynku mieszkalnego. Żona skarżącego jest bezrobotna. Dochody rodziny to: zasiłek na niepełnosprawna córkę – 500 zł, alimenty na dwójkę dzieci – 550 zł, świadczenia rodzinne - 295 zł, świadczenia wychowawcze – 1500 zł, emerytura matki strony – 1500 zł. Na skutek wezwania o podanie dodatkowych danych G. L. wskazał, że średnie miesięczne wydatki rodziny to: wyżywienie – 1750 zł, leczenie żony, córki, syna i matki – 500 zł, utrzymanie domu – 1150 zł, edukacja dzieci – 450 zł, Internet i telefon – 170 zł, utrzymanie pojazdów mechanicznych (tzn. samochodu osobowego i ciągnika rolniczego) 850 zł. Skarżący zaznaczył, że jego średni miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego to 1100 zł, a nadto, że środki na przebudowę dachu, którego dotyczy sprawa posiada w związku z zaciągnięciem pożyczki na ten cel. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Żądanie G. L. nie może zostać uwzględnione z uwagi na wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej strony, a także możliwość poczynienia przez nią oszczędności poprzez ograniczenie dotychczasowych wydatków. Prawo pomocy to instytucja, która może zostać przyznana stronie postępowania sądowego na złożony przez nią wniosek, co wynika z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Dotyczy ona jednak osób ubogich, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania sądowego skutkowałaby powstaniem uszczerbku w zakresie podstawowych potrzeb życiowych. Zasadniczo bowiem to strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia związanych z nim kosztów (art. 199 P.p.s.a.). Z wyjątkowym charakterem prawa pomocy związany jest wymóg, by to ubiegający się o nie wykazał, że spełnia przewidzianą w ustawie (P.p.s.a.) przesłankę powyższego. Wynika to wyraźnie z brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który jako przesłankę częściowego prawa pomocy (a więc np. zwolnienia od kosztów sądowych) wymienia niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pośrednio na takie rozłożenie ciężaru dowodu wskazuje także treść art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Podkreślenia wymaga, że podejmujący decyzję co do zasadności wniosku strony nie może mieć wątpliwości w powyższym zakresie. Jeśli zaś takie istnieją, to nie mogą przemawiać za uwzględnieniem zgłoszonego żądania. Mogłoby bowiem dojść wówczas do nadużycia prawa pomocy. W przypadku wniosku skarżącego pojawiły się zaś wątpliwości co do wiarygodności złożonego przez niego oświadczenia. Wynika z niego mianowicie, że comiesięczne dochody strony to kwota 5445 zł, natomiast comiesięczne wydatki wynoszą ok. 5970 zł i to bez raty zaciągniętej pożyczki, której wysokości nie wskazano, natomiast z wyciągu z przedłożonego rachunku bankowego wnioskodawcy wynika, że w grudniu bieżącego roku była to kwota 248,80 zł. Sytuacja, gdy nie ma równowagi pomiędzy dochodami a wydatkami rodziny nie jest oczywiście możliwa, co skłania do stwierdzenia, że strona nie podała wszystkich środków finansowych otrzymywanych przez nią bądź pozostałych domowników albo też wskazane wydatki zostały zawyżone. Nadto, należy też zwrócić uwagę, że nie wszystkie środki pieniężne przeznaczane na potrzeby rodziny mieszczą się w pojęciu wydatków tzw. koniecznego utrzymania, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Tylko zaś te mające tego rodzaju charakter wyprzedzają obowiązek pokrycia należności w postaci kosztów sądowych. W przypadku skarżącego chodzi mianowicie o wielkość wydatków na utrzymanie domu, edukację dzieci, telefon i Internet czy korzystanie z samochodu. Wymiar powyższych nie pozwala na ich zaliczenie w całości do wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb. Z tych wyżej podanych powodów uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania strony, dlatego orzeczono o odmowie zwolnienia jej od kosztów sądowych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.