II SA/Rz 1595/15

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. o zwolnienie od opłat sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od opłat sądowych. Dołączonym do skargi wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na obowiązującym formularzu PPPr, Prezes Zarządu reprezentujący Sp. z o.o. A., wniósł o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości. Wskazał, że Spółka nie posiada dostatecznych środków na ich poniesienie, co dotyczy zarówno wymaganego wpisu od skargi, jak i przyszłych opłat. Nie dysponuje również środkami trwałymi, które w tym celu mogłaby spieniężyć. Jedynymi takimi środkami są automaty do gier, w przeważające mierze zatrzymane przez Urzędy Celne w toku prowadzonych przez nie postępowań, przez co Spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i zarobkowania. Spółka nie posiada również zdolności kredytowej, zaś jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość dokapitalizowania. Trudności te trwają od dłuższego czasu, co uniemożliwiło Spółce poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poczet zabezpieczenia ewentualnych kosztów sądowych. Wg zawartego we wniosku oświadczenia o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego Spółki to 5 tys. zł, zaś wg bilansu za ostatni rok obrotowy, wartość jej środków trwałych wynosiła 500 850 zł. Za ostatni rok obrotowy Spółka osiągnęła stratę w wysokości 167 360 zł. Stan konta bankowego Spółki wynosi 0 zł. Wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ustawy o grach hazardowych to 1 140 000 zł, wpisy sądowe w sprawach ze skarg na decyzje wymierzające kary to łącznie 34 400 zł, a zobowiązania wymagalne wobec kontrahentów (w szczególności z tytułu umów najmu i dzierżawy) to 100 000 zł. Jako załączniki do wniosku dołączone zostały kserokopie: - wydruku z rachunku bankowego, wykazującego na 31 sierpnia 2015 r. saldo 0 zł, - sprawozdania finansowego za rok 2013 (sporządzonego na koniec roku obrotowego, tj. 31 grudnia 2013 r.), wykazującego sumy aktywów i pasywów Spółki w kwotach po 330 392 zł oraz stratę za okres od 25 kwietnia do 31 grudnia 2013 r. w wysokości 149 368 zł, - sprawozdania finansowego za rok 2014 (sporządzonego na dzień 31 grudnia 2014 r.), wykazującego sumę aktywów i pasywów Spółki w kwotach po 536 474 zł oraz stratę w wysokości 167 360 zł, - upomnień Dyrektora IC [...] z dnia 23 lipca i 11 września 2015 r., Dyrektora IC [...] z 14 sierpnia 2015 r., Dyrektora IC [...] z 21 lipca 2015 r. oraz Dyrektora IC [...] z 8 lipca 2015 r. dot. zapłaty kar pieniężnych w łącznej wysokości 364 997 zł, - zawiadomień Dyrektora Izby Celnej [...] z 17 czerwca 2015 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na łączną kwotę 34 173 zł oraz z dnia 27 i 28 lipca oraz 10 sierpnia 2015 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnych na łączną kwotę 142 132 zł, - protokołu zajęcia ruchomości w postaci 14 automatów do gier z dnia 14 września 2015 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 211 i art. 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków. Zwolnienie od kosztów sądowych, tak w całości jak i w części, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie prawnej może nastąpić po wykazaniu, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonana w kontekście powyższych informacji ocena wniosku skarżącej Spółki prowadzi do uznania, że nie zasługuje on na uwzględnienie i to nawet w kontekście takich okoliczności, jak wykazywana strata z działalności gospodarczej, ciążące na niej zobowiązania finansowe, czy prowadzone względem niej postępowania egzekucyjne. Zawarte w formularzu PPPr oświadczenie o braku środków finansowych na pokrycie opłat sądowych nie jawi się jako w pełni wiarygodne. Przedłożone za dwa ostatnie lata obrotowe sprawozdania finansowe wykazują co prawda stratę, niemniej trudno je traktować jako wyznacznik bieżącej kondycji Spółki, gdyż ostatnie z nich dotyczy okresu prawie 10 miesięcy wcześniejszego niż wniesienie skargi i wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strata sama w sobie nie może też być utożsamiana z wynikiem finansowym Spółki, gdyż stanowi wyliczoną dla potrzeb podatkowych różnicę przychodów oraz kosztów ich uzyskania i sama w sobie nie przesądza o wynikach prowadzonej działalności. Wg rachunku zysków i strat Spółki, za lata 2013 i 2014 dokonała ona chociażby odpisów amortyzacyjnych w wysokości 283 418 zł i 519 316 zł, a więc znacznie przekraczających wysokość wykazanych strat. Przyjmując przedstawioną we wniosku argumentację o złej kondycji finansowej Spółki, zastanawiające jest przy tym także, że mimo straty za 2013 r., w 2014 r. znacząco wzrosły wydatki na wynagrodzenia (do 42 000 zł, z poziomu 3 500 zł w 2013 r.). W przypadku skarżącej Spółki braku środków finansowych nie można także wywodzić z oświadczenia o braku środków trwałych, które mogłyby być ewentualnie w tym celu spieniężone. Ich deklarowana wartość wg bilansu za rok 2014 wynosiła ponad 500 tys. zł i tu również, mimo straty za 2013 r., nastąpił znaczny wzrost ich wartości w stosunku do okresu poprzedniego (z poziomu 298 934 zł). Potwierdzenia nie znajduje tu twierdzenie, że w wyniku zatrzymania przez Urzędy Celne automatów do gier, mających stanowić jedyne środki trwałe Spółki, doszło do rzekomego pozbawienia jej możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i zarobkowania. W tym zakresie z urzędu wzięto pod uwagę dodatkowe informacje i dokumenty przedstawione przez Spółkę dla potrzeb rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w toczącej się jednocześnie przed WSA w Rzeszowie analogicznej sprawie z jej skargi, objętej sygn. II SA/Rz 1331/15; z deklaracji na poczet podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2015 r. wynika m.in., że Spółka dokonała dostawy towarów i świadczenia usług na kwoty odpowiednio 679 992 zł i 548 733 zł. Świadczy to o tym, że nawet mimo ewentualnych problemów z bieżącym regulowaniem zobowiązań i wbrew temu co mają poświadczać podniesione we wniosku argumenty, nie utraciła płynności finansowej i w dalszym ciągu faktycznie funkcjonuje w obrocie prowadząc działalność gospodarczą. Bez wątpienia wymaga to odpowiedniego zaangażowania materialnego i finansowego, a zatem powinna również we własnym zakresie ponosić całość wynikających z tego kosztów, w tym związanych z prowadzeniem postępowań sądowych. Bieżącej działalności Spółki i przepływu środków finansowych nie obrazuje bynajmniej przedstawiony wydruk z rachunku bankowego, na którym wykazany jest jedynie jego stan, tj. 0 zł na 31 sierpnia 2015 r.; w tym zakresie należy zauważyć, że skarga wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy została nadana 15 października 2015 r., a więc 1,5 miesiąca później. Niezależnie od tego jawią się jeszcze inne argumenty przemawiające za odmową przyznania Spółce wnioskowanego prawa pomocy. Jako profesjonalny podmiot gospodarczy ponosi ona konsekwencje swojego działania, które z definicji nastawione jest na osiąganie korzyści /zysków/ na rzecz jej udziałowców i trudno uznać, że nie obejmuje ich jakiekolwiek związane z tym ryzyko. W przypadku wystąpienia problemów finansowych i uznaniu dalszego prowadzenia działalności, to właśnie na wspólnikach Spółki ciąży powinność zapewnienia jej na to niezbędnych środków (np. poprzez dopłaty, podwyższenie kapitału zakładowego). Rozciąga się to na całokształt jej działań, nie wyłączając z tego prowadzonych we własnym interesie postępowań sądowych, co podmioty gospodarcze powinny przewidywać i zabezpieczyć na to środki. W tym zakresie jako całkowicie pozbawiony znaczenia dla rozpoznania wniosku jawi się więc argument o odmowie dokapitalizowania Spółki przez jedynego jej wspólnika i to de facto bez podania przyczyn, dla których nie chce tego uczynić; wskazuje to jednoznacznie na jedyną akceptowalną przez niego koncepcję działalności gospodarczej jako przynoszącej zyski, z maksymalnym dążeniem do przerzucania związanych z nią "zbędnych" ciężarów finansowych na inne podmioty (w niniejszej sytuacji Skarb Państwa). Ponadto Spółka działa w sprawie przez pełnomocnika – adwokata, co z natury rzeczy związane jest z określonymi wydatkami, z pokryciem których również bez wątpienia musiała się liczyć i zabezpieczyć na to odpowiednie środki (mimo deklarowanego ich braku), zapewne znacznie większe niż wpis od skargi. Brak jest w tej sytuacji przesłanek, by wydatki związane z jego wynagrodzeniem traktowane były w sposób priorytetowy względem kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko wyjątkowo w sytuacjach, gdy zdobycie środków na pokrycie kosztów postępowania jest faktycznie niemożliwe; warunku tego skarżąca Spółka nie wykazała. W związku z tym brak jest uzasadnionych podstaw, aby poprzez przyznanie prawa pomocy zwalniać ją od odpowiedzialności za konsekwencje swej działalności, przerzucając finansowy ciężar rozpoznania wniesionej skargi na Skarb Państwa. Ubocznie należy podkreślić, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, przysługuje stronie skarżącej od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (w tym wpisu od skargi). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w/z z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.