II SA/Rz 1595/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. sp. z o.o. z/s [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2015 r. II SA/Rz 1595/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy W skardze na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Spółka zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu podniosła, że z uwagi na obecną kondycję finansową nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Nie posiada bowiem środków trwałych, które mogłaby spieniężyć, a jedynymi środkami trwałymi są automaty do gier, które w przeważającej mierze zostały zatrzymane przez urzędy celne w toku prowadzonych przez nie postępowań. Z uwagi na powyższe Spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Nie posiada zdolności kredytowej, zaś jedyny wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Z oświadczenia o majątku i dochodach Spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi 5 000 zł, zaś wartość środków trwałych to 500 850,02 zł. Za ostatni rok obrotowy Spółka poniosła jednakże stratę w wysokości 167 360,10 zł. Stan jej rachunku bankowego wynosi 0 zł. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Zdaniem referendarza, oświadczenie o braku środków finansowych na pokrycie opłat sądowych nie jawi się jako w pełni wiarygodne, gdyż przedłożone sprawozdanie finansowe dotyczy okresu prawie 10 miesięcy wcześniejszego niż wniesienie skargi i wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto z informacji i dokumentów przedstawionych przez Spółkę dla potrzeb rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w toczącej się jednocześnie przed WSA w Rzeszowie analogicznej sprawie II SA/Rz 1331/15 wynika, że w I i II kwartale 2015 r. skarżąca dokonała dostawy towarów i świadczenia usług na kwoty odpowiednio 679 992 zł i 548 733 zł, co oznacza z kolei, że nawet mimo ewentualnych problemów z bieżącym regulowaniem zobowiązań nie utraciła płynności finansowej i w dalszym ciągu faktycznie funkcjonuje w obrocie prowadząc działalność gospodarczą. We wniesionym sprzeciwie Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wprawdzie posiada środki trwałe, jednakże wobec niej prowadzone są postępowania egzekucyjne, w toku których dokonano zajęcia m.in. rachunku bankowego, urządzeń, za pomocą których prowadzona była działalność gospodarcza oraz wierzytelności Spółki. Zdaniem skarżącej referendarz rozpoznając wniosek zmarginalizował prowadzoną względem Spółki egzekucję zwłaszcza, że łączna kwota nałożonych i podlegających egzekucji kar pieniężnych wynosi 1 140 000 zł, co z kolei przekłada się na kwotę 34 400 zł z tytułu wpisów od skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W myśl art. 260 § 1 i 2 Ppsa, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Spółka ubiegając się o zwolnienie od opłat sądowych domaga się, zgodnie z art. 245 § 3 Ppsa, przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl zatem art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa, jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując analizy wniosku skarżącej, dokumentów dołączonych do wniosku oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że referendarz sądowy w pełni zasadnie uznał, że Spółka nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 Ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej zasady jest określona w rozdziale 3 Ppsa instytucja prawa pomocy. Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego winna wykazać, że dochowała należytej staranności w próbach przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Wskazane powyżej okoliczności nie zachodzą w rozpoznawanej sprawie, co słusznie zostało wskazane przez referendarza sądowego. Skoro jak wynika z informacji zawartych we wniosku, jedyny wspólnik Spółki wykluczył możliwość jej dokapitalizowania, a wnioskodawca nie wyjaśnia motywów takiej decyzji, jak i okoliczności jej uzasadniających, nie sposób uznać, że Spółka wykazała brak środków na poniesienia tak pełnych, jak i nawet częściowych kosztów postępowania. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do akceptacji stanu, w którym w razie wystąpienia trudności finansowych spółki jej wspólnicy w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznania prawa pomocy winien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Stanowiłoby to zaś obejście wspomnianej powyżej zasady udziału stron w kosztach postępowania. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.