II SA/Rz 1596/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: przewodniczący - sędzia NSA Jerzy Solarski sędziowie - sędzia WSA Ewa Partyka (spr.) sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 23 września 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku MB o wyłączenie referendarza sądowego od rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi MB na decyzję Wojewody [.] z dnia [.] września 2013 r. nr [.] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały - p o s t a n a w i a - odmówić wyłączenia referendarza sądowego Agaty Kosowskiej-Dudzik. W piśmie z dnia 21 września 2015 r. MB zawarł wniosek o wyłączenie od rozpoznania wniosku o przyznanie mu prawa pomocy referendarza sądowego Agaty Kosowskiej-Dudzik. W ocenie wnioskodawcy zachodzi wobec ww. okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w tej sprawie w rozumieniu art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ppsa". Referendarz ta rozpoznawała bowiem już jego wniosek o prawo pomocy z dnia 16 grudnia 2013 r. W postanowieniu z dnia 22 stycznia 2014 r. błędnie określiła wysokość należnego wpisu od skargi (100 zł zamiast 200 zł). Miała też naruszyć prawo poprzez treść kierowanych do niego wezwań o nadesłanie dodatkowych informacji o jego sytuacji materialno-bytowej, które to wezwania w innych analizowanych przez niego orzeczeniach dostępnych w internecie miały służyć odmowie przyznawania prawa pomocy innym osobom. Referendarz sądowy nie udziela mu także odpowiedzi na formułowane przez niego pytania, nie zna realiów życia większości obywateli. Wnioskodawca sformułował również podejrzenie o możliwej znajomości referendarza z uczestnikami niniejszego postępowania sądowego. W dniu 22 września 2015 r. referendarz sądowy Agata Kosowska-Dudzik złożyła do akt oświadczenie, że nie zachodzą wobec niej żadne z okoliczności wyłączenia od rozpoznania wniosku z mocy ustawy określone w art. 18 Ppsa, jak również okoliczności określone w art. 19 Ppsa. W szczególności nie zna żadnej strony postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 19 Ppsa, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 [przewidujących przyczyny wyłączenia od rozpoznania sprawy z mocy ustawy - przypis Sądu], sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Z mocy art. 24 § 1 Ppsa, przepis ten stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego. Określona w art. 19 w zw. z art. 24 § 1 Ppsa instytucja wyłączenia referendarza sądowego ma na celu realizację konstytucyjnego prawa do sądu poprzez zagwarantowanie rozpoznania określonej kwestii pozostającej w jego właściwości przez osobę, która w obiektywnym wymiarze będzie wolna od uzasadnionych podejrzeń i wątpliwości co do jej bezstronności, a więc osobistego zainteresowania (z przyczyn faktycznych lub prawnych) wynikiem danego zagadnienia. Każda czynność, w tym orzeczenie referendarza sądowego, powinno bowiem być oparte na w pełni zobiektywizowanych przesłankach i podjęte bez jakichkolwiek uprzedzeń do stron postępowania. Przedstawionych na uzasadnienie wniosku okoliczności nie można uznać za mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności referendarza. Nie wskazują bowiem na żadne uprzedzenia wobec skarżącego, czy innych uczestników postępowania. Nie odnoszą się do faktów (obiektywnych i możliwych do weryfikacji okoliczności), lecz subiektywnych i niczym nie popartych przypuszczeń wnioskodawcy. W istocie zaprezentowane we wniosku argumenty stanowią próbę podważania merytorycznej zasadności czynności referendarza, które można kwestionować w drodze środków zaskarżenia służących od wydawanych przez niego zarządzeń i postanowień, czyli sprzeciwu. Zmierzają też, jeżeli chodzi o przypuszczalną znajomość z niektórymi wymienionymi we wniosku osobami, której referendarz zaprzeczyła w złożonym oświadczeniu, do jej zdyskredytowania i podważenia kompetencji - bez uzasadnionego powodu. Tymczasem czynności takie, jak wezwanie do uzupełnienia oświadczenia o stanie majątkowym, znajduje oparcie w przepisach art. 255 i 258 Ppsa. Natomiast uzasadnienia postanowień wydanych w sprawach innych osób, jak i czynności wówczas podejmowane, w żadnej mierze nie odnoszą się do skarżącego i nie dowodzą nieobiektywnego nastawienia referendarza do skarżącego, podobnie jak wcześniejsze rozpoznanie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy zgłoszonego w niniejszej sprawie. Instytucja określona w art. 19 Ppsa ma zapewnić obiektywizm referendarza sądowego. Nie może być jednak wykorzystywana do eliminowania z postępowania tego, którego strona uznaje za nieodpowiadającego jej subiektywnemu pojmowaniu własnych interesów. Nie może przekształcić się w narzędzie służące paraliżowaniu sprawności postępowania sądowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. SK.53/04). Analiza akt nie dowodzi choćby pozoru osobistego i negatywnego nastawienia referendarza sądowego wobec skarżącego, czy innych stron tego postępowania, bądź ich faworyzowania. Z tego względu wniosek, jako pozbawiony podstaw faktycznych, podlegał oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji postanowienia, stosownie do art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 i art. 24 § 1 Ppsa.