II SA/Rz 160/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2007 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.P. na pismo Prezydenta Miasta T. z dnia [...]stycznia 2007r. znak: Km [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu - postanawia - odrzucić skargę. Decyzją z dnia ... grudnia 2005r. nr ... Prezydent Miasta Tarnobrzega, po rozpatrzeniu wniosku ..., dokonał rejestracji pojazdu marki OPEL ASTRA CARAVAN. W dniu 31 maja 2006r. ... przesłał do Prezydenta Miasta Tarnobrzega wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wskazaną wyżej decyzją o rejestracji, uchylenie tej decyzji i wydanie nowej nakazującej zwrot kwoty 425 zł uiszczonej bez podstawy prawnej tytułem opłaty za kartę pojazdu. W uzasadnieniu podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006r. uznał niekonstytucyjność przepisu dotyczącego wysokości opłaty pobieranej za wydanie karty pojazdu, co jego zdaniem powinno skutkować zwrotem jej części w zakresie, w jakim przekracza ona wartość świadczonej przez państwo w zamian usługi. Decyzją z dnia 24 lipca 2006r. Prezydent Miasta Tarnobrzeg odmówił wznowienia powyższego postępowania, na skutek zaś odwołania od niej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu w dniu ... sierpnia 2006r. decyzją znak: ... uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Stosując się do wskazań SKO w Tarnobrzegu, Prezydent Miasta Tarnobrzega wezwał ... do wyjaśnienia, czy złożony przez niego wniosek ma być rozpatrywany w części dotyczącej wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu, czy też w zakresie żądania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Odpowiadając na powyższe, ... wskazał, iż jego żądanie dotyczy zwrotu części nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu (w wysokości 425 zł). Uwzględniając powyższą odpowiedź, Prezydent Miasta Tarnobrzega w dniu ... stycznia 2007r. w piśmie znak: ... odmówił zwrotu kwoty 425 zł. Organ wskazał, iż pobranie od ... opłaty za kartę pojazdu nastąpiło na podstawie i w granicach obowiązującego w chwili rejestracji prawa. Odnosząc się do kwestii zwrotu części opłaty, organ stwierdził, iż brak jest obecnie przepisów prawnych, które by taki zwrot regulowały, co oznacza, że Prezydent jako organ władzy publicznej zobowiązany jest na mocy art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej do działania w granicach prawa i nie jest uprawniony do domniemania swojej kompetencji w jakimkolwiek zakresie. W dniu 16 stycznia 2007r... wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa w sprawie odmowy zwrotu kwoty 425 zł tytułem zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Po ponownym rozpoznaniu żądania wyżej wymienionego, Prezydent Miasta Tarnobrzega w piśmie z dnia 31 stycznia 2007r., znak: ... powtórnie odmówił zwrotu ... żądanej przez niego kwoty 425 zł wskazując, że Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, co oznacza, iż organy stosujące prawo są obowiązane do dalszego stosowania takiego przepisu aż do wskazanej w wyroku daty. Ponadto takie działanie Trybunału wyłącza wszystkie skutki retroaktywne wyroku a więc i możliwość dochodzenia roszczeń jakie mogły powstać w przeszłości, co ma uzasadnienie w konstytucyjnej zasadzie pewności prawa oraz konieczności respektowania ukształtowanych w przeszłości stosunków prawnych. W ocenie organu odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu bezprawia legislacyjnego należy odnosić do przypadków, w których niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją RP zostanie stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny z mocą wsteczną. Na powyższą czynność Prezydenta Miasta Tarnobrzega ... wniósł w dniu 8 lutego 2007r. (data wpływu do organu) skargę, żądając zasądzenia na swoją rzecz kwoty 425 zł oraz kosztów postępowania od organu. Skarżący podał, iż dokonując rejestracji pojazdu samochodowego uiścił jednocześnie kwotę 500 zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu, następnie zaś Trybunał Konstytucyjny (w wyroku z dnia 17 stycznia 2006r.) stwierdził, iż przepis na podstawie którego pobrano opłatę, jest niezgodny z Konstytucją. Wyrok taki, zdaniem skarżącego, działa wstecz do dnia wydania aktu prawnego, w związku z czym uzasadniony jest zwrot na jego rzecz nadpłaconej opłaty. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie wobec braku istnienia zarzucanej niezgodności z prawem czynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zakres przedmiotowy kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny a co z tym związane, zakres właściwości rzeczowej tego sądu określa przepis art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. Stosownie do jego brzmienia sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne, 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Przystępując zatem do analizy okoliczności niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności należy ocenić, czy przedmiot skargi mieści się w podanym wyżej zakresie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga ... dotyczy pisma Prezydenta Miasta Tarnobrzeg z dnia ...1 stycznia 2007r. ... odmawiającego zwrotu wyżej wymienionemu kwoty 425 zł z tytułu nienależnie - w ocenie skarżącego - pobranej części opłaty za wydanie karty pojazdu. Pismo to z pewnością nie należy do kategorii aktów określonych w pkt 1-3 oraz 5-8 art. 3 P.p.s.a. Pozostaje zatem kwestia oceny, czy można go zaliczyć do prawnych form działania administracji publicznej, o których mowa w pkt 4 wspomnianego artykułu. W przepisie tym chodzi o podejmowane w sprawach indywidualnych akty lub czynności mające charakter publicznoprawny i dotyczące uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa. Konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż pismo, którego dotyczy skarga, nie jest związane z żadnym uprawnieniem lub też obowiązkiem organu administracji, o którym byłaby mowa w jakimkolwiek obowiązującym przepisie prawa. Sąd wyraża zapatrywanie, że czynność pobrania opłaty jest niewątpliwie czynnością materialno-techniczną w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., skoro dotyczy ona obowiązku organu państwa wynikającego z art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. nr 108 poz. 908) . Natomiast nie jest już taką czynnością zwrot bądź odmowa zwrotu opłaty, jako że do jej dokonania przez organ administracji publicznej, brak jest w obowiązującym stanie prawnym jakiejkolwiek podstawy. W tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jest to tzw. zasada legalizmu, która została powtórzona przez ustawodawcę w przepisie art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. nr 98 poz. 1071 ze zm.), zwanej k.p.a. Przepis ten zawiera zakaz domniemywania kompetencji organu administracyjnego, nakazując tym samym oparcie wszelkich działań administracji publicznej na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. W odniesieniu do organów administracji odrzucić zatem należy obowiązującą w stosunku do obywatela zasadę: co nie jest zakazane, jest dozwolone. Inaczej mówiąc, możliwość działania organów państwa uwarunkowana jest istnieniem konkretnej normy zawierającej stosowne upoważnienie. W przypadku będącym przedmiotem analizy tutejszego Sądu, takiej normy brak. W szczególności nie została ona zawarta w wydanym na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04 (który orzekał o niekonstytucyjności przepisu określającego wysokość opłaty za kartę pojazdu) Rozporządzeniu Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2006r. nr 59 poz. 421), określającym na nowo wysokość przedmiotowej opłaty, ani też w żadnym innym akcie prawnym. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację stwierdzić należy, iż sąd administracyjny nie jest władny rozpoznać merytorycznie niniejszej sprawy, bowiem nie należy ona do jego rzeczowej właściwości określonej - jak już była mowa - w art. 3 P.p.s.a. Warto w tym miejscu zacytować art. 177 Konstytucji stanowiący, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Z przepisu tego wynika domniemanie właściwości sądów powszechnych, co oznacza, że w braku stosownego zastrzeżenia ustawowego, to właśnie te sądy są obowiązane do rozpatrzenia danej sprawy. Sąd administracyjny jako "inny sąd" w rozumieniu powołanego przepisu, musi zatem zawsze poszukiwać podstawy prawnej, na której opiera się jego właściwość. W razie jej braku, podmiot domagający się ochrony swoich praw na drodze sądowej, powinien zwrócić się do sądu powszechnego. W rozpoznawanym przypadku, roszczenie dochodzone przez skarżącego może zostać zrealizowane na drodze cywilnoprawnej w formie powództwa o świadczenie nienależne. Stanowisko takie zostało zajęte przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 kwietnia 2007r., sygn. akt III CZP 35/07 (nie.publ., omówienie w Rzeczpospolitej z dnia 26-27 maja 2007r.). W sytuacji bowiem, gdy ustawodawca nie uregulował kwestii związanych ze zwrotem części opłaty za wydanie karty pojazdu (trybu postępowania w tym przedmiocie), organ administracji zgodnie ze wskazaną na wstępie zasadą praworządności, nie może orzekać w takiej sprawie, z uwagi na nieistnienie normy upoważniającej go do takiego działania. Uwzględniając natomiast zasadę domniemania właściwości sądownictwa powszechnego (gdy nie ma przeciwnego, wyraźnego zastrzeżenia ustawowego) uznać trzeba, iż tutejszy sąd nie jest władny do oceny legalności przedmiotu skargi (sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem). W oparciu o powyższe, Sąd odrzucił niniejszą skargę, jako że jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji sądownictwa administracyjnego, a podstawę tego rozstrzygnięcia stanowi art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.