II SA/Rz 160/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Skarżąca A. W. wezwana została do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Na zarządzenie w tym przedmiocie wymieniona złożyła zażalenie, wnosząc jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że nie jest w stanie pokryć tych kosztów, jak też wynagrodzenia adwokata, bowiem jej emerytura wynosi tylko 1069 zł, a od lat jest poważnie chora, z czym wiąże się konieczność wydatkowania dużych środków na lekarstwa. Strona podała, że mieszka sama w domu o pow. 85 m.kw. Jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 3,27 ha, budynku gospodarczego, stodoły, garażu na ciągnik i maszyny rolnicze oraz garażu na samochód. Celem uzyskania większej ilości danych potrzebnych do rozpoznania wniosku, wezwano skarżącą do uzupełnienia tego wniosku. W odpowiedzi podniosła, że jest właścicielką domu w C., z którym nie wiążą się żadne dochody. Wyjaśniając natomiast kwestię mieszkania w Ł., w związku z podaniem go we wniosku jako adres zamieszkania, skarżąca wskazała, że nie jest jego właścicielką, nie ponosi jakichkolwiek wydatków w związku z jego utrzymaniem, jak też mieszkanie to nie przynosi jej jakiegokolwiek dochodu. Dochodu nie przysparza jej także nieruchomość rolna. Skarżąca podała, że posiada trzy stare i zepsute samochody, w związku z którymi nie ponosi jednak żadnych kosztów. Na lekarstwa wydatkuje co miesiąc od 150 do 200 zł. Emerytura wystarcza jej ledwo na wyżywienie, lekarstwa oraz utrzymanie domu. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Po analizie przedstawionych przez stronę danych uznano, że nie wykazała ona, iż prawo pomocy, i to choćby w częściowym zakresie, jest w jej wypadku uzasadnione. Tymczasem w świetle regulacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." konieczne jest, aby to podmiot ubiegający się o wsparcie ze środków Skarbu Państwa udowodnił - przez podanie określonych informacji oraz przez przedłożenie stosownych dokumentów - że jego sytuacja jest na tyle trudna, iż wymaga przyznania prawa pomocy. Jest to bowiem instytucja wyjątkowa, adresowana do osób ubogich, które wykażą swoją trudną sytuację materialną, bowiem to ta ostania jest przesłanką wsparcia ze środków publicznych. W świetle art. 245 § 2 P.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata to prawo pomocy w częściowym zakresie. Jego adresatem jest osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata to całkowite prawo pomocy. Przyznawane jest ono, wedle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepisy te zatem w sposób jednoznaczny nakładają na wnioskodawcę ciężar wykazania, iż koniecznym jest w jego wypadku odstępstwo od obowiązującej w postępowaniu sądowym zasady, że to strony postępowania ponoszą związane z nim koszty (art. 199 P.p.s.a.). Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, A. W. nie podjęła dostatecznych starań w celu udowodnienia, że faktycznie uzasadnionym jest w jej wypadku zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Jej odpowiedź na wezwanie o dodatkowe informacje i dokumenty nie jest bowiem pełna. Mianowicie, skarżąca nie wyjaśniła kwestii tytułu prawnego do mieszkania w Ł., które wskazała we wniosku jako adres zamieszkania. Podała tylko, że nie jest jego właścicielką i ani nie ponosi związanych z nim wydatków, ani też nie pokrywa jakichkolwiek kosztów jego utrzymania. Nadal jednak nie wiadomo, dlaczego skarżąca podała to mieszkanie jako swój adres zamieszkania. Kwestia ta nie została zresztą wyjaśniona także i w innej sprawie ze skargi wymienionej tj. oznaczonej sygn. akt II SA/Rz1723/15, pomimo skierowania do niej wezwania w tym zakresie. Ponadto, skarżąca w odpowiedzi na wezwanie w zakresie wyszczególnienia swoich comiesięcznych wydatków podała tylko te na lekarstwa, a poza tym stwierdziła, że emerytura ledwie wystarcza jej na utrzymanie własne i domu. Strona nie przedłożyła także wyciągów ze swoich rachunków bankowych, nie wspominając równocześnie, że takowych nie posiada. Powyższa postawa wnioskodawczyni tj. brak całościowej odpowiedzi na wezwanie musi skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Instytucja ta jest bowiem wyjątkiem od wskazanej wyżej zasady z art. 199 P.p.s.a. ponoszenia kosztów postepowania przez strony. Oznacza to, że osoba, która zmierza skorzystać ze wsparcia Państwa musi podjąć z rozpoznającym jej wniosek należytą współpracę i odpowiedzieć na wszystkie kierowane do niej pytania, jak też przesłać wymaganą dokumentację. Brak odniesienia się przez skarżącą do wszystkich spraw wymienionych w wezwaniu uprawnia do uznania, że nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść tak całkowitych, jak i częściowych kosztów postepowania. Odnosząc się jeszcze do kwestii ustanowienia adwokata należy podać, że zawodowy pełnomocnik nie jest konieczny na etapie, na którym znajduje się sprawa A. W. Jego udziału ustawa procesowa – P.p.s.a. wymaga dopiero w przypadku konieczności sporządzenia niektórych środków zaskarżenia. Sąd zaś z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, których dopuściły się rozpoznające sprawę organy, przez co strona ma gwarancję rzetelnego rozpoznania jej sprawy tj. bez względu na podaną przez nią podstawę prawną, podniesione wnioski i zgłoszone zarzuty. Z tych wyżej podanych względów odmówiono zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych i ustanowienia na jej rzecz adwokata, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.