II SA/Rz 1600/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. i J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. C. i J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawców od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 13 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. C. i J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku celowego. Następnie M. C. i J. C. wystąpili z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazali w nim, że w 2010 r. stracili w wyniku powodzi budynek mieszkalny. Nadto są już w starszym wieku i cierpią na liczne schorzenia, mają zaciągnięte kredyty, a w związku z tym ich sytuacja finansowa jest trudna. Mieszkają wraz z córką i dwiema wnuczkami (14 i 15 lat). Ich majątek to dom w budowie oraz nieruchomości rolne o łącznej powierzchni 3,19 ha. Skarżąca pobiera emeryturę w wysokości 290 zł, zaś wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego to 1350 zł. M. C. zaciągnęła kredyt, którego miesięczna rata to 400 zł, zaś miesięczna rata kredytu J. C. to 800 zł. Inne wydatki to: woda – 120 zł, energia elektryczna – 350 zł, gaz – 100 zł, lekarstwa – 200 zł. Wnioskodawcy zaznaczyli, że brakuje im środków pieniężnych na życie codzienne. Powyższe oświadczenie uznano za niewystarczające do rozpoznania złożonego wniosku, dlatego wezwano składających go do uzupełnienia. W odpowiedzi skarżący podali, że nie udzielą informacji odnośnie do statusu i sytuacji dochodowej córki, bowiem nie wyraziła ona na to zgody, chyba że Sąd do niej skieruje swoje wezwanie. Podnieśli, że nie posiadają pojazdów mechanicznych. Nie pobierają środków z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poza "zapomogą" w kwocie 1200 zł na rok, z przeznaczeniem na koszenie traw. Podali, że na wyżywienie, środki czystości i "potrzeby dnia codziennego" wydają 500 zł. Nie wykupują wszystkich lekarstw, bowiem nie stać ich na to. Wymienieni przesłali zaświadczenia lekarskie potwierdzające fakt pozostawania przez nich w stałym leczeniu, fakturę z apteki z dnia 9 grudnia 2016 r. na kwotę 86,48 zł, fakturę dotyczącą wysokości opłaty za prąd na kwotę 345,20 zł (za okres od września do listopada 2016r.), dowód uiszczenia kwoty 232,27 zł z tytułu opłaty za wodę i kanalizację oraz dowody spłacania zaciągniętych kredytów. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: W pierwszej kolejności referendarz sądowy podnosi, że w związku z brzmieniem art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", M. C. i J. C. nie mają obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego też ich żądanie w zakresie zwolnienia od tychże kosztów podlegało umorzeniu w związku ze zbędnością jego rozpoznania. O powyższym orzeczono na podstawie art. 249a P.p.s.a. Odnosząc się natomiast do pozostałej części wniosku, a więc dotyczącej ustanowienia adwokata należy wskazać, że niewyjaśnienie przez wnioskodawców ich sytuacji materialnej musiało skutkować odmową przychylenia się do tego żądania. Należy bowiem zaznaczyć, że strony postepowania sądowego mają obowiązek ponoszenia związanych z nim kosztów, co wynika z brzmienia art. 199 P.p.s.a. Tylko zaś w sytuacjach wyjątkowych mogą liczyć na dofinansowanie ze środków publicznych. Ich ograniczona ilość sprawia, że okoliczności przyznania prawa pomocy muszą być jasne. Jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie nie pozwalają natomiast na uwzględnienie żądania strony. Dbałość o to, by oświadczenie o sytuacji rodzinnej, dochodowej i majątkowej było pełne, a więc dostarczało wystarczającej ilości niezbędnych danych spoczywa na ubiegającym się o pomoc. Wynika to z brzmienia art. 252 § 1 P.p.s.a., który zobowiązuje wnioskodawcę do złożenia oświadczenia zawierającego dokładne dane w powyższych przedmiotach, a przede wszystkim z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., który ustanawia przesłankę przyznania częściowego prawa pomocy. Przepis ten stanowi mianowicie, że wsparcie takie przyznawane jest wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. A zatem de facto, przychylenie się do żądania strony zależy od tego, co zostanie przez nią wykazane. Ponadto, celem ułatwienia stronie podania wszystkich potrzebnych informacji ustawodawca przewidział w art. 255 P.p.s.a. instytucję wezwania o wskazanie dodatkowych danych i nadesłanie dodatkowych dokumentów. Dzięki niej wnoszący o pomoc wie, jakie dane są istotne. Jeśli jednak nie podejmuje on należytej współpracy i w ogóle nie odpowiada na kierowane do niego w tym trybie wezwanie bądź też udziela tylko odpowiedzi cząstkowej, to musi liczyć się z odmownym rozpatrzeniem jego wniosku. Sytuacja tego rodzaju wystąpiła w sprawie niniejszej, w której M. C. i J. C. uchylili się od pełnego wykonania skierowanego do nich wezwania. Przede wszystkim nie wskazali oni statusu mieszkającej z nimi i prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe córki, jak też uzyskiwanych przez nią dochodów. Tymczasem żądane informacje w tym zakresie miały podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy, gdzie istotne jest porównanie dochodów uzyskiwanych przez wszystkich członków wspólnego gospodarstwa domowego z ich wydatkami w kontekście możliwości zgromadzenia środków potrzebnych na pokrycie kosztów postępowania. Brak wiedzy odnośnie do powyższego uniemożliwia więc dokonanie rzetelnej analizy wniosku skarżących. Podnieśli oni, że córka nie wyraziła zgody na podanie odnoszących się do niej informacji, chyba że wezwanie w tym przedmiocie zostanie skierowane do niej. Odnosząc się do tej kwestii należy jeszcze raz podkreślić, że to zadaniem wnoszącego o pomoc jest wykazanie, że pomocy tej rzeczywiście potrzebuje. Dlatego też wszelka korespondencja w celu wyjaśnienia istniejących wątpliwości może być kierowana tylko do niego i to jego rolą jest, by gospodarujące z nim wspólnie osoby udzieliły mu prawdziwych danych w wymaganym zakresie. Jeśli więc wnioskodawca nie przekazuje tych żądanych informacji, to referendarz sądowy nie ma obowiązku, jak też uprawnienia do prowadzenia w tym zakresie dodatkowego postępowania wyjaśniającego poprzez wzywanie do wyjaśnień osób nie będących nawet stronami w sprawie. Poza tym, M. C. i J. C. nie zastosowali się do kierowanego do nich pisma także w części dotyczącej przedłożenia wyciągów z ich rachunków bankowych, które choćby częściowo miały zobrazować ich sytuację materialną. Nie wskazali także wydatków na telefon i Internet. Brak wystarczającej ilości danych niezbędnych do orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy dla skarżących skutkował odmową uwzględnienia ich żądania. Przyjęto bowiem, że wnioskodawcy nie wykazali, że żądanego wsparcia faktycznie wymagają. Podstawę orzeczenia stanowił art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.