II SA/Rz 1601/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Małgorzata Wolska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. D. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1601/16 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - p o s t a n a w i a - I. zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1601/16 i ustanowić dla skarżącego adwokata; II. w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1601/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku S. D. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazano na lakoniczność przedstawionych przez wnioskodawcę danych, jak również zdawkowość odpowiedzi udzielonej na wezwanie do uzupełnienia tych danych. Brak pełnych informacji o środkach pieniężnych przeznaczanych na wyżywienie i odzież, o wielkości i źródła pochodzenie środków przeznaczonych na remont, brak przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych uniemożliwiły pozytywne rozpatrzenie wniosku. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożył S. D. podnosząc, że zastosował się w pełni do wezwania Sądu, przedstawił wszystkie dochody i wydatki z podaniem szczegółowych kwot. Nie rozumie dlaczego uznano, że nie przedłożył wszystkich dokumentów w sytuacji, gdy innych nie posiada. Uiszczone do tej pory kwoty, w postępowaniu sądowym, jak oświadczył skarżący "to były ostatnie jego pieniądze". Podał, że ledwo wystarcza mu na egzystencję i leki, nie ma środków (majątku) na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika. W ocenie wnoszącego sprzeciw postanowienie referendarza narusza przepisy prawa, jest niesprawiedliwe i zamyka mu dostęp do Sądu. Z uwagi na sytuację finansową zawnioskował o przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (sam nie da rady walczyć o swoje prawa). Podał, że zabrano mu 20 arów ziemi i jeszcze musi dopłacać. Na wezwanie Sądu, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a."), S. D. wyjaśnił, że remont dachu był jego największą inwestycją w ciągu ostatnich 10 lat, środki pochodziły wyłącznie z pobieranej przez niego emerytury – odkładał co najmniej od 2010 roku. Ta inwestycja i inne niezbędne do życia wydatki spowodowały, że nie był w stanie zaoszczędzić środków pieniężnych na opłacanie pełnomocnika i kosztów sądowych. Wyjaśnił, że na żywność przeznacza kwotę 400 zł/mc, zaś na odzież – 100 zł/mc. Wnioskodawca dołączył wyciąg z rachunku bankowego z saldem na dzień [...] października 2017 r. – 442,04 zł oraz fakturę na zakup drewna opałowego, fakturę za wykonanie i wymianę rynien i rur spustowych i uszczelnienie dachu oraz pokwitowanie za odpady, za zobowiązanie pieniężne oraz za konserwację urządzeń melioracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8 tej ustawy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia i postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu skarżący nie będzie w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika. Przemawiają za tym okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w treści sprzeciwu oraz w dodatkowych oświadczeniach złożonych na wezwanie Sądu. Dlatego Sąd uznał, że w tym zakresie sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy S. D. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego dochód stanowi pobierana emerytura aktualnie w wysokości 1445,61 zł. Mieszka w drewnianym domu o pow. 30 m2. Jest także właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,51 ha. Na następujące wydatki przeznacza kwotę: gaz – 35 zł za okres dwóch miesięcy, lekarstwa – 100 zł, telefon – 50 zł, żywność – 400 zł, odzież – 100 zł. Remont generalny dachu wyniósł go ok. 10 000 zł. Kwotę tę oszczędzał od 2010 r. a koszt pokrył z własnych dochodów. Wnioskodawca przedłożył także, dokument wskazujący na zakup przez stronę węgla w październiku 2016 r. za kwotę 760 zł oraz pokwitowania dokumentujące uiszczenie przez skarżącego w dniu 24 sierpnia bieżącego roku kwoty 40 zł jako dar dla Radia Maryja, 33,26 zł tytułem opłaty za gaz, 77,86 zł tytułem opłaty za prąd, 50,77 zł za telefon oraz 31,86 zł za wodę i kanalizację, fakturę na kwotę 900 zł za wykonanie i wymianę rynien i rur spustowych, uszczelnienie dachu, świadczenie na konserwacje urządzeń melioracyjnych na rok 2017 r. – 22 zł, dwa pokwitowania wpłaty – łączne zobowiązanie pieniężne na kwotę odpowiednio 152 zł i 154 zł, dwa pokwitowania wpłaty tytułem gospodarowania odpadami - oba na kwotę 48,00 zł i fakturę na zakup drewna opałowego na kwotę 1 295 zł. W ocenie Sądu wobec wyjaśnienia przez skarżącego nieścisłości w jego oświadczeniu (co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy), brak jest przesłanek do stwierdzenia po jego stronie możliwości partycypowania w kosztach ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika – celem reprezentowania i należytego zabezpieczenia praw w przedmiotowej sprawie. Tym bardziej, że skarżący we wniosku zwrócił się o ustanowienie adwokata, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego jego skargę. W tej sytuacji, na obecnym etapie postępowania, zasadnym stało się ustanowienie dla niego adwokata. Jednocześnie Sąd zauważa, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle zła by nie mógł pokryć kosztów sądowych, a które na obecnym etapie wyniosą 100 zł, tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tym uznać należało, że skarżący spełnia przesłanki uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym, dlatego też Sąd zmienił zaskarżone postanowienie, ustanawiając dla skarżącego adwokata, zaś w pozostałej części utrzymał postanowienie referendarza sądowego w mocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.