II SA/Rz 1602/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2014 r., Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] orzekającej o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W podstawie prawnej organ powołał art. 61a § 1, art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 157 w zw. z art. 144 K.p.a. Z uzasadnienia postanowienia i akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia [...] lipca 2014 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Z. K. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności m. in. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] orzekającej o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na poborze wód podziemnych z ujęcia wierconego G.-J. ze studni S-1, S-2, S-3, S-4, S-5 z utworów trzeciorzędowych oraz wykonania urządzenia wodnego. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że uzasadnieniem do stwierdzenia nieważności tej decyzji winny być te same przyczyny, jakie stanowiły podstawę do wydania decyzji SKO z [...].05.2012r., którą stwierdzono nieważność wcześniejszej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...].07.2011 r. ([...]). Podał, że jedna z planowanych studni położona jest na działce nr 1516/3 w miejscowości L., która to wchodzi w skład obszaru Natura 2000-Góry Słonne (PLN 18003). Na tym obszarze występują siedliska chronionych gatunków flory i fauny, czego w wydanej decyzji nie uwzględniono. Z. K. wyjaśnił, że jego prawo do udziału w postępowaniu wynika z przepisów przyznających obywatelom prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska, a nadto fakt, że jego żona B. K., z którą pozostaje w ustawowej wspólności majątkowej, jest właścicielką nieruchomości nr 1517/1 położonej w L., sąsiadującej bezpośrednio z działką nr 1517/6, na której zlokalizowana będzie jedna ze studni. Powyższe może wpływać na stosunki wodne i sposób korzystania z działki. Po rozpatrzeniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że brak jest podstaw do wszczęcia postepowania o stwierdzenie nieważności z urzędu (co sugerował wnioskodawca). Z. K. nie przysługuje status strony, gdyż decyzja będąca przedmiotem jego wniosku nie dotyczy jego interesu prawnego ani obowiązku. A tylko osoba legitymująca się takim przymiotem może skutecznie zainicjować nadzwyczajne postępowanie. Kolegium podało, że stronami postępowania w sprawie uwarunkowań środowiskowych są te osoby, na których nieruchomości może oddziaływać planowana inwestycja. W okolicznościach sprawy są to inwestor oraz osoby będące właścicielami nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji polegającej na poborze wód podziemnych. SKO wyjaśniło, że z terenem inwestycji sąsiaduje działka nr 1517/1, której właścicielką jest żona Z. K. – B. K. Niemniej jednak fakt pozostawania w związku małżeńskim na zasadzie wspólności majątkowej nie daje wnioskodawcy legitymacji do występowania w sprawie dotyczącej nieruchomości, do której nie przysługuje mu żaden tytuł prawny a która według ewidencji gruntów stanowił wyłączną własność jego małżonki. SKO zaznaczyło, że interesu prawnego nie można wywodzić także z ogólnych zasad dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniach wymagających udziału społeczeństwa. Z akt sprawy nie wynika także, by Z. K. działał w imieniu swojej żony. Kolegium stwierdziło zatem, że Z. K. nie posiada interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, to zaś skutkuje odmową wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Od powyższego postanowienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Z. K. domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy i wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z [...] marca 2013 r. Podkreślił, że Kolegium koncentruje się na wykazaniu braku posiadania przez niego interesu prawnego, zamiast wszcząć postępowanie "z urzędu". Zarzucił brak uzasadnienia przez organ stanowiska o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślił, że obecnie wydana decyzja zawiera te same uchybienia co wcześniejsza decyzja. Pominięta została kwestia ochrony ptaków. Z budową studni i ich eksploatacją wiążą się daleko idące skutki, których nie rozważono. Nadto naruszona została zasada przezorności o jakiej mowa w art. 6 ustawy prawo o ochronie środowiska. Mimo zakazu prac w okresie lęgowym (1.03.-31.07) prace są kontynuowane. Zdaniem składającego zażalenie prowadzenie dalszych prac doprowadzi do nieodwracalnych skutków w ekosystemie. Końcowo ponownie zawnioskował o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2014 r. Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko i powołując się na art. 61a i art. 28 K.p.a. wskazało, że interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mogą mieć jedynie strony postępowania zakończonego decyzją podlegającą weryfikacji, w szczególności osoby, którym przysługiwało prawo własności do nieruchomości na których zlokalizowane jest przedsięwzięcie lub znajdujących się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. SKO uznało, że Z. K. nie wykazał występowania po jego stronie interesu prawnego a tym samym okoliczności mogących mieć wpływ na wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności i merytoryczne rozpatrzenie wniosku. SKO zaznaczyło także, że z uwagi na brak skutecznego wszczęcia nadzwyczajnego postępowania organ nie mógł odnieść się do merytorycznych zarzutów a dotyczących legalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (czego domagał się wnioskodawca). Wyjaśniono, że na wstępnym etapie organ bada jedynie kwestie dotyczące formalnej dopuszczalności wniosku. W rozpoznawanej sprawie Z. K. nie wykazał, że jest stroną postępowania, nie przedłożył dokumentów z których wynikałoby, że przysługuje mu tytuł prawny do nieruchomości objętej inwestycją lub będącej w zasięgu jej oddziaływania, nie jest stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją. Z powyższych przyczyn Z. K. nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Skargę na to postanowienie wniósł Z. K. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego oraz o dopuszczenie dowodu z akt sprawy SKO nr [...] oraz dowodów z dokumentów i fotografii znajdujących się w aktach SKO o nr [...] a także dołączonych do skargi. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 152 § 2 K.p.a. i art. 124 § 2 K.p.a. Ponadto skarżący zarzucił obrazę art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku... (Dz. U. z 2008 r Nr 199, poz. 1227 ze zm.) poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organ niewłaściwy tj. Burmistrza zamiast Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, co z mocy art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Skarżący zwrócił także uwagę na naruszenie: - art. 24 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody poprzez niedopuszczalne zlokalizowanie obiektów budowlanych (studni) w bezpośrednim sąsiedztwie potoku i zbiornika wodnego, - przepisów Konwencji o dostępnie społeczeństwa do informacji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska z 25.06.1998 r. (Dz. U. nr 78, poz. 706), w szczególności jej art. 2 ust. 4 i art. 9; - naruszenie przepisów Konstytucji RP w szczególności art. 74 ust. 2 i 4. W rozwinięciu zarzutów skarżący podkreślił, że domagał się wszczęcia postępowania z urzędu, przedstawił organowi nowe fakty i dowody potwierdzające zasadność wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Zarzucił brak dokonania przez Kolegium merytorycznej oceny kwestionowanej decyzji, w sytuacji gdy przedsięwzięcie przynosi już negatywne i nieodwracalne skutki, zagrażające zdrowiu i życiu ludzi. Zarzucił brak uzasadnienia odmowy wszczęcia postępowania z urzędu, za takie nie może zostać uznane jednozdaniowe stwierdzenie "o braku podstaw do wszczęcia takiego postępowania". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Stosownie do przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 20102 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." Przepis ten stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu (tu postanowienie), jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego o wpływie na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa i w konsekwencji, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 K.p.a.). Natomiast przepis art. 61a K.p.a. stanowi: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący domagał się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...] orzekającej o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na poborze wód podziemnych z ujęcia wierconego G. – J. ze studni S – 1, S – 2, S – 3, S - 4, S – 5 z utworów trzeciorzędowych oraz wykonania urządzenia wodnego, tj. studni S – 1, S – 2, S – 3, S - 4, S – 5. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wspomnianej wyżej decyzji było ustalenie w postępowaniu wyjaśniającym, że skarżący Z. K. nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją, której dotyczył wniosek (pismo z dnia [...] lipca 2014 r., uzupełnione pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r.). SKO podało, że z akt sprawy, jak też z pism skarżącego wynika, że nie był on stroną w postępowaniu zakończonym w/w decyzją. Skarżący nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym żadnej działki, na której zaplanowano inwestycję, jak też przylegającej do takiej działki, bądź też działki, na którą ta inwestycja może oddziaływać. Ustalenia te znajdują potwierdzenie również w piśmie skarżącego z dnia [...] sierpnia 2014 r. i w treści skargi, bowiem Z. K. sam stwierdza, że wyłączną właścicielką działki nr 1517/1, sąsiedniej z terenem inwestycji, jest jego żona B. K. Trafnie SKO uznaje, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o jakiej mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.) ustalenia kręgu stron tegoż postępowania dokonuje się zgodnie z art. 28 K.p.a. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem treścią interesu prawnego na gruncie prawa administracyjnego – decydującego o statusie strony postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. - jest co do zasady możliwość uzyskania przez określony podmiot merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy co do istoty. Przypomnieć tu również wypada stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego: "mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamierzeniem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę stosownych czynności organu administracji" (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83). W kwestii zatem określenia osób, którym przysługuje przymiot strony (w rozumieniu art. 28 K.p.a.) w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy podzielić stanowisko SKO wsparte poglądami prezentowanymi w orzecznictwie (i przedstawionymi w uzasadnieniu kwestionowanych postanowień), że stronami w takich sprawach – rzecz jasna oprócz inwestora – są osoby posiadające tytuł prawny do nieruchomości znajdującej się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Stąd też wydanie w okolicznościach sprawy niniejszej postanowienia w myśl art. 61a K.p.a., tj. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Burmistrza Miasta i Gminy [...], znak: [...], z powodu braku przymiotu strony przez wnioskodawcę, było prawidłowe i nie narusza ono prawa. Tym samym niezasadny jest wniosek skargi dotyczący uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak tez postanowienia z dnia [...] września 2014 r. Skarżący, w świetle wcześniejszych wyjaśnień, posiada co najwyżej interes faktyczny – zamieszkuje w budynku na działce nr 1517/1, stanowiącej wyłączną własność jego żony, z którą pozostaje "w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej", sąsiadującej z terenem inwestycji – lecz ten nie daje uprawnień strony postępowania. Błędnie zarzucono w skardze, że SKO nie dokonało "merytorycznej oceny kwestionowanej decyzji", a także błędne są podobne w treści wywody skarżącego zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro bowiem nie zostało wszczęte przez ten organ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, to w konsekwencji nie było możliwe rozpatrywanie przez wspomniany organ jakichkolwiek zarzutów wobec tej decyzji (zawartego w niej rozstrzygnięcia). Z tych przyczyn i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.