II SA/Rz 161/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej -skargę oddala- Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 7 listopada 2007 r. Nr [...] o nie stwierdzeniu u J. K. choroby zawodowej – przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, wymienionego w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002 r.). Za podstawę prawną przyjął art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że J. K. zatrudniony był w latach 1964 -1975 na stanowiskach ślusarza, wybijacza odlewów, montera aparatury chemicznej, blacharza-dekarza, blacharza, montera izolacji termicznej oraz robotnika budowlanego, w różnych zakładach pracy, z których część uległa likwidacji. W 1975 r. podjął własną działalność gospodarczą blacharsko-dekarską. W związku z podejrzeniem u J. K. choroby zawodowej – przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] wszczął w tej sprawie postępowanie administracyjne. W przeprowadzonej ocenie narażenia zawodowego organ wykazał, że J. K. w okresie zatrudnienia narażony był na działanie pyłów, lepiku i smoły, a wykonując prace blacharskie i dekarskie miał kontakt z substancjami o działaniu drażniącym (zawartymi w farbach do blach ocynkowanych) oraz z pyłami azbestu (pochodzącymi z eternitu). Wykonywał też czynności polegające na lutowaniu, do którego używano stopu cyny i ołowiu, a do przemywania rynien przed lutowaniem stosowano roztwór kwasu solnego. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej orzeczenie lekarskie wydał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...], stwierdzając u J. K. brak podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV 1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych – tj. choroby wykazanej w pkt 5 wykazu chorób zawodowych. W orzeczeniu tym stwierdzono, że u badanego bez wątpienia można rozpoznać proces chorobowy określany jako przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, jednak zarówno zgromadzona dokumentacja lekarska, jak i wykonane badania diagnostyczne nie wskazują na tak duże zaawansowanie zmian, jakie określone są przez definicję choroby z pkt 5 wykazu chorób zawodowych – wartości spirometrycznego wskaźnika FEV 1 i kształtują się na poziomie ok. 60 %. Ponadto podczas ostatnich 10 lat pracy zawodowej J. K. nie można wykazać na jego stanowisku pracy narażenia na działanie pyłów lub gazów drażniących o wartościach, które przekraczałyby obowiązujące normatywy higieniczne. Podobne w treści orzeczenie wydał w tej sprawie Instytut Medycyny Pracy [...], wskazując na wartość objętości wydechowej pierwszosekundowej FEV 1 u J. K. – 61 % oraz fakt, że choć był on narażony w trakcie wykonywania obowiązków służbowych na działanie pyłów i gazów drażniących drogi oddechowe, to jednak nie wykazano, aby w ciągu ostatnich 10 lat pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń normatywów higienicznych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nie stwierdził u J. K. choroby zawodowej – przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV 1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych – wymienionego w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w cyt. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., powołując się w uzasadnieniu na treść orzeczeń jednostek medycznych, W odwołaniu złożonym od tej decyzji J. K. podał, że od 1993 r. jest leczony w Przychodni Chorób Płuc [...] na astmę oskrzelową a nie jak podano w skierowaniu na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej – na przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli. Do odwołania dołączono karty informacyjne leczenia szpitalnego. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie uwzględnił tego odwołania i decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest łączne zaistnienie kilku przesłanek, a to wystąpienie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, będącym załącznikiem do rozporządzenia z 30.07.2002 r., występowanie czynników szkodliwych w środowisku pracy oraz związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy chorobą a narażeniem na czynniki szkodliwe w środowisku pracy. Podkreślił wiążący charakter opinii biegłych i brak możliwości polemiki z medycznym rozpoznaniem, które w przedmiotowej sprawie nie stwierdziło u J. K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 załącznika do rozporządzenia. Nie są natomiast istotne wywody biegłych odnoszące się do przekroczenia normatywów higienicznych czynników szkodliwych oraz okresu narażenia, gdyż oceny środowiska pracy i narażenia pracownika na czynniki szkodliwe dokonuje organ. Poczynione w tym kierunku ustalenia organu wskazują, że pomimo narażenia odwołującego na czynniki szkodliwe, narażenie to nie spełnia wymogów określonych w poz. 5 załącznika do rozporządzenia, bowiem brak w sprawie dowodów na to, że w ciągu ostatnich 10 lat pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych. Fakt leczenia się odwołującego na astmę i nadciśnienie tętnicze nie ma w sprawie znaczenia, gdyż schorzenia te nie są przedmiotem prowadzonego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, złożonej na te decyzję J. K. podał, podobnie jak w odwołaniu, że od 1993 r. leczy się na astmę oskrzelową. Podniósł też, że badania spirometryczne prowadzone były zarówno w WOMP [...], jak i w Instytucie [...], po 3 godzinach od zażycia leków, zamiast przed ich zażyciem. Po przyjęciu leków wartość objętości wydechowej pierwszosekundowej wzrasta powyżej 50 %. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115, ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia za chorobę zawodową uważa się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe). Rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, którzy wydają w tym zakresie stosowne orzeczenia przewidziane przepisem § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie lekarskie stanowi obligatoryjny dowód w sprawie mający walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Z tego też powodu, oprócz konkluzji powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w nim sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron organów i sądu, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. Jeżeli orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostanie zakwestionowane przez pracownika, przysługuje mu uprawnienie do domagania się weryfikacji takiego orzeczenia poprzez ponowne badanie, dokonywane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, wskazaną w § 5 ust. 3 rozporządzenia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydaje, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny, po rozpoznaniu przez uprawnioną jednostkę medyczną choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz ustaleniu, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje lub jest wysoce prawdopodobny związek przyczynowy. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego wynika, że obie uprawnione jednostki medyczne, które badały skarżącego, rozpoznały u niego przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli. Aby jednak schorzenie to uznać za chorobę zawodową niezbędne jest spełnienie pozostałych warunków wymienionych w poz. 5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002 r. – schorzenie to musi powodować trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % wartości należnej, musi być wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, wreszcie dla uznania tej choroby za zawodową niezbędne jest stwierdzenie w ostatnich 10 latach pracy zawodowej przypadków przekroczenia odpowiednich normatywów higienicznych na stanowisku pracy. W przypadku skarżącego drugi z wymienionych w poz. 5 załącznika warunków, dotyczący sprawności wentylacyjnej płuc nie został spełniony, co wynika z opinii obu badających J. K. jednostek medycznych. W tej sytuacji organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Podkreślić bowiem należy, że państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich. Podobnie, uprawnień takich nie ma Sąd, a jego kontrola zgodnie z tym, co wskazano wcześniej sprowadza się do formalnej oceny orzeczenia lekarskiego. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji może zakwestionować takie orzeczenie wyłącznie z powodu jego braków formalnych – wydania w niewłaściwej formie, przez nieuprawnioną jednostkę, z uzasadnieniem budzącym wątpliwości, itp. Z tego też powodu Sąd nie mógł uwzględnić zarzutów skargi wskazujących na nieprawidłowe wykonanie badań objętości wydechowej pierwszosekundowej. Zarzuty te dotyczą stricte medycznych kwestii i mogłyby odnieść ewentualny skutek gdyby zostały podniesione w toku postępowania administracyjnego, kiedy skarżący domagał się weryfikacji orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...]. Wówczas lekarze z Instytutu Medycyny Pracy [...], badający skarżącego powtórnie mogliby ewentualnie wyjaśnić jego wątpliwości w tym zakresie. Sąd wskazuje ponadto, że dołączone w toku postępowania sądowego wyniki badań objętości wydechowej pierwszosekundowej z lipca 2008 r. wskazujące według skarżącego wartości odpowiednio 41 % i 43 % nie mogą stanowić dowodu na nieprawidłowość wykonanych w postępowaniu administracyjnym badań - w maju i październiku 2007 r., mogą natomiast świadczyć o pogorszeniu stanu zdrowia J. K., a w takiej sytuacji możliwe jest przeprowadzenie ponownego postępowania w przedmiocie choroby zawodowej. Nie odniosły także zamierzonego rezultatu podnoszone w skardze okoliczności, że skarżący leczy się na astmę oskrzelową. Jak słusznie zauważa organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, schorzenie to nie było przedmiotem prowadzonego przez organ postępowania, którego granice wyznacza zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej. Zgłoszenie takie w niniejszej sprawie dotyczyło wyłącznie przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli i wydane przez organy decyzje mogły dotyczyć wyłącznie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia tej właśnie choroby zawodowej. W rozpatrywanej sprawie, zarówno z punktu widzenia wymogów rozporządzenia, jak i przepisów k.p.a. opinie obu uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek medycznych nie budzą wątpliwości, są należycie uzasadnione, stąd też brak jest podstaw do ich podważenia. Wymogów k.p.a. nie narusza też przeprowadzone przez organy postępowanie, jak i wydane w sprawie decyzje organów obu instancji.. Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób, który uzasadniałby jej eliminację z obrotu prawnego, Sąd, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.