II SA/Rz 161/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego na syna R. Ś. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Rz 161/12 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] decyzję z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] uchylającą od dnia 1 września 2010 r. decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] przyznającą świadczenia rodzinne na syna R. Ś. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej w skrócie jako k.p.a.) oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 23a ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwana dalej jako uśr). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Burmistrza Miasta [...] przyznał A. Ś. (obecnie: I.) zasiłek rodzinny na dziecko R. Ś., na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r. oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W dniu 8 września 2011 r. do organu I instancji wpłynęła informacja z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, że mąż uprawnionej W. I. podlega ustawodawstwu norweskiemu w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 września 2010 r. do 31 października 2010 r. Powołując się na treść art. 32 ust. 1 i art. 23 a ust. 5 uśr, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...] Kierownik Sekcji ds. świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz postępowania wobec dłużników alimentacyjnych decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] postanowił od dnia 1 września 2010 r. uchylić własną decyzję z dnia [...] grudnia 2009r. w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych na syna R. Ś. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. I. i podniosła, że jest ona dla niej krzywdząca. Wskazała, że we wrześniu 2010 r. była matką samotnie wychowującą dziecko, nie pracowała. Pobierała alimenty na syna R. w wysokości 250 zł, dlatego też decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. przyznano jej zasiłek. W dniu 7 czerwca 2010 r. urodziła drugiego syna F., do dnia 11 września 2010 r. sama ich wychowywała. W tym dniu zawarła związek małżeński z niepracującym wówczas W. I. W dniu 30 września 2010 r. mąż wyjechał do pracy do Norwegii. Po znalezieniu pracy złożył wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na syna F. Decyzję o przyznaniu tego świadczenia otrzymał w dniu [...] października 2011r. Świadczenia przyznano od dnia 1 października 2010 r. Odwołująca podkreśliła, że jej mąż nie starał się o świadczenie na jej syna R. Ś. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że zasady przyznawania i weryfikacji świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wskazując na treść art. 23a ust. 2, ust. 3 i ust. 5 Kolegium podniosło, że w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1 (państwa w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tym przypadku marszałek województwa ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jeżeli marszałek województwa, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kolegium wskazało, że w dniu [...] grudnia 2009 r. Burmistrz Miasta [...] przyznał A. Ś. (obecne nazwisko I.) zasiłek rodzinny na dziecko R. Ś., na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r. oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W aktach sprawy zalega pismo Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej z dnia 1 września 2011r., z którego wynika, że W. I. pracował na terenie Norwegii m. in. w okresie od 1 września 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. i w tym okresie podlegał ustawodawstwu norweskiemu w zakresie świadczeń rodzinnych, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Faktu tego nie kwestionuje odwołująca, która wskazała, że jej mąż w dniu 30 września 2010 r. wyjechał do Norwegii, gdzie po znalezieniu pracy złożył wniosek o zasiłek rodzinny. W tak ustalonym stanie faktycznym Kolegium podało, że organ I instancji zobligowany był do wydania zaskarżonej decyzji, ze względu na treść art. 23a ust. 2 i 5 uśr oraz ustalony bezsprzecznie fakt podjęcia pracy na terenie Norwegii przez W. I. w okresie od 30 września 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. oraz zawarte w piśmie ROPS ustalenie przez Marszałka Województwa, że w przedmiotowej sprawie od dnia 1 września 2010 r. powinny mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła A. I. i wniosła o jej pozytywne rozpatrzenie. Podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu raz jeszcze podkreśliła, że jej mąż w Norwegi nie starał się o świadczenie rodzinne na jej syna R. Ś. (syn z pierwszego małżeństwa) tylko na syna F. I. Do Norwegii wyjechał 30 września 2010 r., a pracę rozpoczął w dniu 1 października 2010 r. (a nie 1 września 2010 r. – jak wskazuje SKO). Jej zdaniem w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Podkreśliła, że decyzja jest dla niej wyjątkowo krzywdząca, bowiem w 2009 r. i 2010 r. była w trudnej sytuacji materialnej, a przyznany zasiłek rodzinny i alimenty stanowiły jedyne źródło utrzymania jej dziecka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniło, że zarówno decyzja Burmistrza jak i Kolegium nie rodzi obowiązku zwrotu pobranych przez A. I. świadczeń rodzinnych. Decyzję przyznającą te świadczenia należało uchylić od dnia 1 września 2010 r. nie dlatego, że świadczenia te skarżącej nie przysługiwały lecz z uwagi na zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Burmistrz nie był organem właściwym do orzekania, od tego dnia organem właściwym stał się Marszałek Województwa [...] i to on będzie właściwy do orzekania (wydania decyzji) w przedmiocie przyznania A. I. zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego od dnia 1 września 2010 r. do końca okresu zasiłkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn Dz. U. z 2012 poz. 270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu. Na wstępie podnieść należy, że na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm./ zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka zaś prawo do niego przysługuje; rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się /art. ust.2/. Jak wynika z przepisu art. 6 ust 1 cyt. wyżej ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 roku życia z wyjątkami przewidzianymi w przypadku pobierania przez dziecko nauki zaś jego wysokość, w zależności od wieku dziecka, wskazana jest przepisem art. 4 ust 2 ustawy. Jednocześnie w art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyliczone są taksatywnie przypadki, w których zasiłek rodzinny nie przysługuje. W punkcie 6 tego przepisu ustawodawca przyjął, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Treść tego przepisu przesądza o tym, że orzekające organy, zarówno w przypadku przyznawania tego świadczenia rodzinnego, jak i tak jak w niniejszej sprawie, pozbawiając osobę uprawnioną zasiłku rodzinnego pobieranego na dziecko są zobowiązane do badania zarówno przesłanek pozytywnych do otrzymania tego świadczenia, jak i przesłanek negatywnych wymienionych w art. 6 przywołanej wyżej ustawy. Oznacza to więc, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji, orzekające w sprawie organy winne przeprowadzić postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy członkowi rodziny pracującemu za granicą na to dziecko przysługuje zasiłek rodzinny. Negatywna odpowiedź na to ustalenie winna obligować organy prowadzące postępowanie do kolejnych ustaleń, czy dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym nie stanowią inaczej. Kwestia bowiem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego została uregulowana Rozporządzeniem Rady /EWG/ Nr 574/72z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia /EWG nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie /Dz. U. UE.L. 1972.74.1 / zmienionym Rozporządzeniem Komisji /WE/ Nr 120/2009 z dnia 9 lutego 2009 r. zmieniające rozporządzenie Rady /EWG/ nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia /EWG/ nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie /Dz. U. UE.L. 2009.39.29/. Przepisy art. 10/12//13/ wyżej przywołanego Rozporządzenia regulują bowiem zasady stosowania wobec pracowników najemnych w przypadku kumulacji praw do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, wyłączając możliwość jego pobierania w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny w dwóch Państwach Członkowskich. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że małoletni R. Ś. jest członkiem rodziny w świetle art. 3 pkt 4 i pkt. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaś mąż skarżącej podjął pracę najemną w Norwegii. Zatem, prowadząc ponownie postępowanie w sprawie, organ dokona ustaleń w oparciu o przywołane wyżej uregulowania w zakresie uprawnień skarżącej do pobierania zasiłku rodzinnego z tytułu częściowego pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka – R. Ś. Marginesowo zaś naprowadzić należy, że wskazane jako podstawa materialnoprawa rozstrzygnięcia przepisy art. 23a ustawy są przepisami proceduralnymi, pomieszczonymi w Rozdziale 6 tej ustawy - Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, skoro zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 pkt 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz. U z 2006r Nr 139, poz. 992 ze zm./ oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2012 r. poz. 270/ orzekł jak w sentencji.