II SA/Rz 162/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Piórkowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie wyłączenia organu od załatwienia sprawy postanawia zwolnić J. P. od kosztów sądowych i ustanowić dla niego adwokata. J. P. wezwany do opłacenia kwoty 100 zł. tytułem wpisu od wniesionej przez siebie skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na przewidzianym dla osób fizycznych urzędowym formularzu PPF zwrócił się o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał w nim, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, utrzymując się jedynie z pobieranej przez niego renty strukturalnej w wysokości 1012,65 zł. netto. Cała jej kwota jest przeznaczana na spłatę zaciągniętego kredytu (raty po 316 zł. miesięcznie) oraz ich utrzymanie (opłaty za gaz – 47,50 zł., energię elektrycznę – 100 zł., wywóz śmieci – 36 zł., telefon – 50 zł., podatek od nieruchomości – 36 zł., lekarstwa – 20 zł., opał – 200 zł., "na życie, odzież, środki czystości, komunikację i inne" pozostała kwota 206,75 zł.). W tej sytuacji nie jest w stanie bez uszczerbku w utrzymaniu ponosić kosztów sądowych i pomocy prawnej. Posiadany przez nich majątek obejmuje częściowo zadaszony dom o pow. 100 m² (stan surowy) oraz nieruchomości rolne o pow. 0,4 ha. Wśród dołączonych do wniosku załączników znalazła się decyzja o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej, wyciąg z jego rachunku bankowego (z dodatnim saldem na dzień 4 marca 2010 r. w wysokości 691 zł.) i harmonogram spłat kredytu (do lipca 2011 r.). W wyniku rozpoznania tego wniosku, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2010 r. uwzględnił go w części zwalniając skarżącego od kosztów sądowych, jednocześnie odmawiając ustanowienia dla niego adwokata. J. P. pouczony o prawie wniesienia od powyższego postanowienia sprzeciwu taki wniósł podając w nim, że wraz z żoną są ludźmi w podeszłym wieku, zadłużonymi, żyjącymi w ubóstwie, bez szans na pracę zarobkową. Z posiadanej nieruchomości rolnej nie uzyskują żadnych pożytków, zaś rozpoczęta w 1999 r. budowa domu finansowana była z gromadzonych przez wiele lat funduszy; od kilku lat poza jego rentą nie mają z żoną żadnych innych dochodów, stąd przerwa w budowie domu i jego wykończeniu. Pomoc adwokata uzasadniona jest wysokim wg niego stopniem skomplikowania sprawy, a oprócz przedstawionych we wniosku PPF wydatków nie stać go na poniesienie jakichkolwiek innych, w tym ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a., wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku dokonanej przez Sąd ponownej oceny złożonego wniosku stwierdzono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 P.p.s.a, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 P.p.s.a. Jak z powyższego wynika, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialnej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; z tego względu bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie ma akcentowany przez skarżącego znaczny w jego przekonaniu stopień skomplikowania sprawy. Niemniej jednak w świetle wymienionych okoliczności, których prawdziwość nie wzbudza zastrzeżeń, należy uznać obiektywny brak możliwości poniesienia przez niego w sprawie objętej skargą kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie (dotyczy to zarówno kosztów sądowych, jak i wydatków na ustanowienie fachowego pełnomocnika z wyboru). Podyktowane jest to przede wszystkim stosunkowo niskimi jak na wymagane do niezbędnego utrzymania dwóch osób dochodami, które w przypadku wnioskodawcy nieznacznie tylko przekraczają 1 tys. zł. miesięcznie. W sytuacji, gdy z dochodów tych skarżący wraz z żoną musi zapewnić sobie całość bieżącego utrzymania w postaci zakupu żywności, opłat za tzw. media i inne niezbędne wydatki (w tym na opał i spłatę zaciągniętego jeszcze przed wniesieniem skargi kredytu bankowego), poczynienie w nich jakichkolwiek oszczędności jest praktycznie niemożliwe. Pośrednio dowodzi tego brak kontynuacji prac przy budowie i wykańczaniu domu znajdującego się w stanie surowym częściowo zamkniętym; w sprzeciwie zawarte jest ponadto oświadczenie skarżącego "zamieszkujemy (...) w warunkach zupełnie nie do pozazdroszenia". Z uwagi na wiek i stan zdrowia wnioskodawca wraz z żoną nie mają też możliwości pozyskania dodatkowych środków finansowych, nie dysponują również żadnymi składnikami majątkowymi przynoszącymi dodatkowy dochód lub które mogłyby być spieniężone z przeznaczeniem na pokrycie kosztów postępowania. Stwierdzając w oparciu o powyższe spełnienie przez J. P. przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 1 w/z z art. 245 § 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.